Analysis of the usefulness of assessing the level of sense of coherence in somatic and mental diseases
Keywords:
sense of coherence, SOC-29, salutogenesisAbstract
The aim of the work was to present the Aaron Antonovsky’s salutogenic health model and its determinant – the sense of coherence – together with its components as well as the application of the life orientation questionnaire SOC-29 in clinical trial and field studies. The work presents the results and observations of the authors studying the level of the sense of coherence in various groups of patients and among people with medical education. On the basis of numerous researches on the meaning of the sense of coherence and ways of coping with stress a conclusion has been drawn that educating patients in order to raise the level of the sense of coherence is a significant element of the therapy. On the other hand, the study of the SOC level among working population can help predict unhealthy behaviours and tendency toward professional burnout.
Downloads
References
World Health Organisation. Constitution. Geneva, 1948, WHO.
World Health Organisation. Health promotion: a WHO Discussion Document on the Concepts and Principles, 1985.
Słopiecka A. Współczesna koncepcja zdrowia i jej determinanty. Studia Medyczne 2012; 25(1):85-88.
Ostrzyżek A, Marcinkowski T. Biomedyczny versus hollistyczny model zdrowia a praktyka kliniczna. Probl Hig Epidemiol 2012; 93(4): 682-686.
Havelka M, Lucanin JD, Lucanin D. Biopsychosocial model the integrated approach to health and disease. Coll Antropol 2009;33(1):303-310.
Borys B. Zasoby zdrowotne w psychice człowieka. Forum Medycyny Rodzinnej 2010;4(1): 44-52.
Malak R, Gajewska E, Skommer M, Samborski W. Dlaczego stres nie zawsze szkodzi życiu kobiety i mężczyzny? Now Lek 2011; 80(6): 493-498.
Heszen , Sęk H. Model salutogenetyczny i jego znaczenie dla psychologii zdrowia W: Heszen-Niejodek I., Sęk H. (red.) Psychologia zdrowia. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007:75-88.
Antonovsky A. Rozwikłanie tajemnicy zdrowia. Wydawnictwo Instytutu PiN, Warszawa 2005:46.
Włodarczyk P. Poczucie koherencji a zachowania zdrowotne. Lider 1998; 6: 13–18.
Binnebesel J. Pedagogiczne możliwości kształtowania poczucia koherencji w salutogenetycznej koncepcji zdrowia A. Antonovsky’ego. Psychoonkologia 2006;10(2):64-69.
Januszewski A. Sense of Coherence Questionnaire (SOC-29). A comparison of the classical and hierarchical sense of coherence model. W: Janowski K, Steuden S. (red.) The Multidisciplinary Approach to Health and Disease. Selected Papers. CPPP Scientific Press, Lublin 2011: 236-251.
Kurowska K, Jaworska M. Poczucie koherencji (SOC) a style radzenia sobie z chorobą u osób z rozpoznaniem raka jajnika i jądra. Problemy Pielęgniarstwa 2010;18(4): 429-434.
Mielcarek T, Kozaka J. Funkcjonowanie emocjonalne chorych z objawami niepowodzenia chemioterapii zaawansowanego raka jajnika. Psychoonkologia 2006; 1: 10–14.
Jawor M, Szprych A, Dimter A, Kuleta M, Dudek D. Poczucie koherencji, style radzenia sobie a adaptacja po zabiegu histerektomii. Psychiatria Polska 2002; 5: 759–770.
Hyphantis T, Papadimitriou I, Petrakis D i wsp. Psychiatric manifestations, personality traits and health-related quality of life in cancer of unknown primary site. Psychooncology 2013;22(9):2009-2015.
Kenne Sarenmalm E, Browall M, Persson L.O, Fall-Dickson J, Gaston-Johansson F. Relationship of sense of coherence to stressful events, coping strategies, health status, and quality of life in women with breast cancer. Psychooncology 2013;22(1):20-27.
Juczyński Z. Psychologiczne wyznaczniki przystosowania się do choroby nowotworowej. Psychoonkologia 1997; 7212: 3–10.
Kurowska K, Figiel O. Poczucie koherencji a zachowania zdrowotne u osób z rozpoznaną cukrzycą typu 2. Now Lek 2009, 78, 3–4, 197–205.
Ahola AJ, Mikkilä V, Saraheimo M, Wadén J, Mäkimattila S, Forsblom C, Freese R, Groop PH. Sense of coherence, food selection and leisure time physical activity in type 1 diabetes. Scand J Public Health 2012;40(7):621-8.
Kurowska K, Brzyska-Wilusz B, Felsmann M, Głowacka M. Depresyjność a poczucie koherencji u osób chorych z 1 typem cukrzycy. Now Lek 2007; 5: 406-413.
Kurowska K, Trzeciak D, Głowacka M, Ponczek D. Poczucie koherencji a zachowania zdrowotne osób kwalifikowanych do zabiegów kardiochirurgicznych. Pielęgniarstwo Chirurgiczne i Angiologiczne 2010; 4: 130-135.
Silarova B, Nagyova I, Rosenberger J, Studencan M, Ondusova D, Reijneveld S, van Dijk JP. Sense of coherence as a predictor of health-related behaviours among patients with coronary heart disease. Eur J Cardiovasc Nurs 2013;4:24-30.
Kurowska K, Gawron A. Poczucie koherencji (SOC) a poziom posiadanej wiedzy o chorobie u osób z rozpoznaną przewlekłą niewydolnością tętniczą kończyn dolnych. Now Lek 2008;77(3): 204–208.
Marszałek Ł, Domańska Ł. Poczucie koherencji a poczucie posiadanej wiedzy o chorobie u osób po udarze mózgu. Postępy Psychiatrii i Neurologii 2004;13 (4): 317 – 324.
Kurowska K, Kolcon M. Poczucie koherencji (SOC) a poziom posiadanej wiedzy o chorobie u osób z rozpoznanym przewlekłym zapaleniem wątroby – doniesienia wstępne. Pielęgniarstwo XXI wieku 2010;1(2) :30-31.
Szymona K, Płotka A. Poczucie koherencji (SOC) a zmienne socjodemograficzne u pacjentów z zaburzeniami nerwicowymi. Annales Universitas Marie curie – Skłodowska 2003;13: 275- 281.
García-Moya I, Moreno C, Rivera F. Sense of coherence and biopsychosocial health in spanish adolescents. Psychol Health 2013;29(1):32-49.
Skowron W. Poczucie koherencji pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego. Problemy Pielęgniarstwa 2011; 19 (4): 520–524.
Kossakowska M, Basińska M. Poczucie koherencji u chorych na stwardnienie rozsiane. Postępy Psychiatrii i Neurologii 2000; 9: 55 -61.
Szymczak J, Taras M. Poczucie koherencji w chorobie nowotworowej i schizofrenii. Psychoonkologia 1998; 3: 49 – 54.
Oxelmark L, Magnusson A, Lofberg R, Hilleras P. Group — Based Intervention Program in Inflammatory Bowel Disease Patients: Effect on Quality of Life. Inflammatory Bowel Dis 2007; 13: 182–190.
Rębak D, Głuszek S. Poczucie koherencji jako wykładnik w prognozowaniu aktywności zawodowej ratowników medycznych. Piel Zdr Publ 2012; 2(2):103–107.
Urbańska B, Kurowska K. Poczucie koherencji (SOC) a zachowania zdrowotne u pielęgniarek. Piel Chir Angiol 2010;3: 90–95.
Głuszek-Osuch M. Wypalenie zawodowe (burnout syndrome) u nauczycieli i personelu medycznego. W: Ciarkowska W, Oniszczenko W. (red.) Szkice z psychologii różnic indywidualnych. Wydawnictwo Scholar, Warszawa 2008, 97–108.
Kulik M. Cierpienie, które przerasta czyli o wypaleniu lekarzy pracujących z ludźmi przewlekle chorymi. Studia z psychologii w KUL 2008; 15: 81–11.
Rębak D, Głuszek S. Poczucie koherencji ratowników medycznych w kontekście wybranych zmiennych socjodemograficznych. Prz Med Uniw Rzesz Inst Leków 2012; 4: 465–473.
Rynkiewicz M, Czernicki J. Problemy psychospołeczne osób przewlekle chorych i niepełnosprawnych. Prz Med Uniw Rzesz 2010; 2: 233-236.
Kurowska K, Czepek K. Poczucie koherencji(SOC) a preferowane style radzenia sobie z chorobą u osób z rozpoznaniem kamicy żółciowej. Now Lek 2009; 78(5–6):300–306.
Kurowska K, Sulkowska J. Poczucie koherencji a zachowania zdrowotne wśród pensjonariuszy Domu Pomocy Społecznej (DPS) – badania wstępne. Psychogeriatria Polska 2011;2:21-29.
Volanen S.M, Suominen S, Lahelma E, Koskenvuo K, Koskenvuo M, Silventoinen K. Sense of coherence and intentions to retire early among Finnish women and men. BMC Public Heath 2010;10: 22.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2014 Medical Journal of the Rzeszow University and the National Medicines Institute, Warsaw
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Our open access policy is in accordance with the Budapest Open Access Initiative (BOAI) definition: this means that articles have free availability on the public Internet, permitting any users to read, download, copy, distribute, print, search, or link to the full texts of these articles, crawl them for indexing, pass them as data to software, or use them for any other lawful purpose, without financial, legal, or technical barriers other than those inseparable from having access to the Internet itself.
All articles are published with free open access under the CC-BY Creative Commons attribution license (the current version is CC-BY, version 4.0). If you submit your paper for publication by the Eur J Clin Exp Med, you agree to have the CC-BY license applied to your work. Under this Open Access license, you, as the author, agree that anyone may download and read the paper for free. In addition, the article may be reused and quoted provided that the original published version is cited. This facilitates freedom in re-use and also ensures that Eur J Clin Exp Med content can be mined without barriers for the research needs.
