Nierówności społeczne a finansowa dostępność transportu publicznego w wybranych stolicach polskich województw - Waligóra, Kamil (Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy, 2025)
Celem artykułu było określenie skali wpływu bariery finansowej w publicznym transporcie zbiorowym (dalej: PCT) na wybrane jednostki samorządu terytorialnego oraz porównanie wybranych miast wojewódzkich – ośrodków metropolitalnych pod względem stosowanej polityki mobilności w aspekcie finansowym. Celem badania była identyfikacja różnic w dostępności transportu na podstawie relacji cen biletów do dochodów mieszkańców oraz zbadanie potencjalnych skutków zniesienia opłat za korzystanie z transportu publicznego na zmniejszenie nierówności społecznych. Ponadto celem był benchmarking wybranych miast wojewódzkich – ośrodków metropolitalnych, pod względem stosowanej polityki taryfowej w ramach publicznego transportu zbiorowego (dalej: PCT) w zestawieniu z dochodami rozporządzalnymi ludności. Problemem badawczym była dostępność finansowa publicznego transportu zbiorowego w wybranych JST. 9 z 10 największych polskich miast pod względem liczby ludności. Do tej pory żaden z nich nie wdrożył bezwarunkowego bezpłatnego transportu publicznego. Istnieje zatem bariera finansowa, która w przypadku najgorzej zarabiających mieszkańców utrudnia zaspokojenie bieżących potrzeb życiowych. Analizę przeprowadzono w połowie 2024 r. na podstawie danych z przełomu 2023/2024 r. i wybranych, z 2022 r., wykorzystując głównie statystyki publiczne, w tym GUS. Przeprowadzono przegląd literatury polskiej i zagranicznej oraz prasy branżowej. W badaniu własnym wykorzystano informacje pochodzące od JST i ich firm telekomunikacyjnych. Na koniec dokonano kategoryzacji analizowanych miast ze względu na przyjęte kryteria. Ostatecznie stwierdzono, że brak opłat za korzystanie z PCT przełoży się na zmniejszenie nierówności społecznych w danej JST. Skali tej zmiany nie można określić ex ante, a co za tym idzie, nie można oszacować efektywności takiej polityki. W ramach benchmarkingu badaną grupę podzielono na trzy kategorie pod względem dostępności finansowej: wysoko dostępną (Gdańsk, Kraków, Poznań), o średniej dostępności finansowej (Lublin, Szczecin i Wrocław) oraz o niskiej dostępności finansowej (Białystok, Bydgoszcz i Łódź).