Wpływ rytmu dobowego na efektywność biznesową i wzrost gospodarczy - Prošková, Petra (Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy, 2025)
Ponieważ rytmy dobowe regulują kluczowe procesy, takie jak sen, funkcje poznawcze i metabolizm, ich zaburzenie jest obecnie powszechnie postrzegane jako istotny czynnik obniżający produktywność pracowników i wpływający na wyniki gospodarcze. O ile badania biomedyczne dostarczają obszernych dowodów na zdrowotne konsekwencje rozregulowania rytmu dobowego, o tyle jego implikacje dla efektywności pracy, wyników organizacyjnych oraz finansów publicznych pozostają w literaturze ekonomicznej niedostatecznie zbadane. Niniejszy przegląd syntetyzuje wyniki badań empirycznych opublikowanych w latach 2011–2025, aby ocenić, w jaki sposób zaburzenia snu, praca zmianowa oraz niedopasowanie chronotypu wpływają na indywidualną wydajność, efektywność w miejscu pracy oraz szersze wskaźniki ekonomiczne. Wyniki jednoznacznie pokazują, że rozregulowanie rytmu dobowego obniża funkcjonowanie poznawcze, zwiększa liczbę błędów i absencję oraz przyczynia się do długoterminowych zagrożeń zdrowotnych, w tym zaburzeń metabolicznych i sercowo-naczyniowych. Skutki te generują znaczne koszty dla przedsiębiorstw w postaci strat produktywności, wyższej rotacji pracowników i zwiększonego ryzyka wypadków, a jednocześnie obciążają publiczne systemy ochrony zdrowia i ubezpieczeń społecznych. Przegląd wskazuje na kilka strategii opartych na dowodach empirycznych – takich jak planowanie pracy zgodne z chronotypem, przewidywalne systemy zmianowe, poprawa warunków oświetleniowych oraz interwencje z zakresu higieny snu – które mogą ograniczać te negatywne efekty. Badanie kończy się podkreśleniem ekonomicznego znaczenia integracji wiedzy o rytmach dobowych z politykami miejsca pracy oraz praktykami zarządzania zasobami ludzkimi.