Dystynkcje ideologii - Bąk, Urszula (Rzeszowskie Studia Socjologiczne, 2020)
W kontekście dokonanych i ciągle toczących się zmian w życiu społecznym w wymiarze makro- i mikrostrukturalnym zasadnym jest pytanie o rolę ideologii i mechanizm jej funkcjonowania. Współczesna rzeczywistość społeczna odznacza się światopoglądowym i ideologicznym pluralizmem potęgowanym przez oddziaływania środków społecznego przekazu będących powszechnym przekaźnikiem lansowanych idei, wartości i stylów życia. Ma to wpływ na powstanie zjawiska relatywizowania prawdy, zagubienia w poszukiwaniu celów i sensu życia, powstawanie konfliktów i kryzysów w wielu grupach społecznych. W tej sytuacji można postawić tezę, że ideologia jest czynnikiem determinującym człowieka i społeczeństwo w ich funkcjonowaniu. Aby odpowiedzieć na pytanie o rolę ideologii w kształtowaniu wielowymiarowego życia społecznego, którego sprawcą jest aktor społeczny w relacjach z innymi, konieczne jest wyjaśnienie natury i istoty ideologii. Celem artykułu jest ukazanie głównych dystynkcji ideologii i jej wpływu na społeczną praxis. Podjęcie tematu uzasadnia obserwowany od trzech stuleci proces tworzenia się wielu ideologii i doświadczenie ich przemożnego wpływu na życie społeczne i polityczne ludzkości. Autorka niniejszego artykułu podejmuje próbę eksplikacji ważnych cech konstytutywnych ideologii z uwzględnieniem przyczyn, dla których one powstają, a także fenomenu ich skutecznego wpływu, w większym bądź mniejszym zasięgu, na świadomość, emocje i działanie ludzi. Faktyczne skutki urzeczywistnionych w historii ideologii nie stanowią przedmiotu artykułu.