Góry Mariana Pankowskiego – przestrzeń emigracji i „emigracji”? - Dudka, Elżbieta (Tematy i Konteksty, 2020)
Interpretacja zapomnianego tomu Wiersze alpejskie Mariana Pankowskiego, wydanego w Brukseli w 1947 r., jest w prezentowanym artykule punktem wyjścia do refleksji nad różnymi wymiarami i znaczeniami emigracji w biografii i twórczości artysty. Dbałość o szczegóły topograficzne pozwala odczytać zbiór wierszy nie tylko jako poetycki zapis wrażeń związanych z górską wędrówką, ale także jako świadectwo dylematów pisarza i jego artystycznych poszukiwań. Jednak porównanie z późniejszym dziełem Z Auszwicu do Belsen (From Auszwic to Belsen) ujawnia genezę Wierszy alpejskich związaną z powojenną wakacyjną podróżą poety i kieruje naszą uwagę na jego traumatyczne przeżycia, nieobecne, wyparte w tekstach, które można odczytać jako obszar kolejnej emigracji, czyli ucieczki od bolesnych wspomnień.