Postsekularne dzieło muzyczne: definicja i charakterystyka na podstawie kompozycji pasyjnych po 1985 roku
DOI:
https://doi.org/10.15584/muzpsk.2025.5.4Słowa kluczowe:
modern music, musical work, passion, postsecularism, spiritualityAbstrakt
In this paper, the author attempts to define and characterize the postsecular musical work. Inspired by previous research in the field of literary studies, where the relationship between postsecularity and the literary work has already been extensively developed, the author proposes to transpose the concepts developed by literary scholars to the field of musicology.
Based on a description of selected passion compositions from the 20th and 21st centuries, among which are Paweł Mykietyn’s Passion According to St. Mark, Kaija Saariaho’s La Passion de Simone, Tan Dun’s Water Passion After St. Matthew, Mauricio Kagel’s Sankt-Bach-Passion, the author identifies the key features of a postsecular musical work. The author provides a definition of a post-secular musical work, presents the necessary condition for a musical work to be described as post-secular, and distinguishes six characteristics of such a musical work.
Downloads
Bibliografia
Agamben Giorgio, Profanacje, tłum. Mateusz Kwaterko, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2006.
Berger Peter L., The Desecularization of the World: A Global Overview, w: Desecularization of the World: Resurgent Religion and World Politics, red. P.L. Berger, Eerdmans Publishing Co, Washington 1999.
Bogalecki Piotr, Kamień odrzucony? Postsekularyzm jako perspektywa interpretacyjna literatury i kultury polskiej, „Wielogłos. Pismo Wydziału Polonistyki UJ”, 3(29)/2016, s. 113–130.
Bohlman Philip Vilas, Sacred Poetics and Musical Politics in Post-Secular Europe, w: Resounding Transcendence: Transitions in Music, Religion, and Ritual, red. J. Engelhardt i P.V. Bohlman, Oxford University Press 2016.
Braun Werner i von Fischer Kurt, Passion, https://www.oxfordmusiconline.com/grovemusic/display/10.1093/gmo/9781561592630.001.0001/omo-9781561592630-e-0000040090.
Burchardt Marian i Wohlrab-Sahr Monika, Introduction to Multiple Secularities: Religion and Modernity in the Global Age, „International Sociology”, 28(6)/2013, s. 605–611.
Casanova José, The Secular and Secularisms, „Social Research, The Religious-Secular Divide: The U.S. Case”, 76/2009, s. 1049–1066.
Chłopicka Regina, Krzysztof Penderecki między sacrum a profanum. Studia nad twórczością wokalno-instrumentalną, Akademia Muzyczna w Krakowie, Kraków 2000.
Chłopicka Regina, Passio et mors Domini nostri Iesu Christi secundum Lucam na trzy głosy solowe, recytatora, trzy chóry mieszane, chór chłopięcy i orkiestrę, w: Twórczość Krzysztofa Pendereckiego. Od genezy do rezonansu, 3. Przełom i pierwsza synteza 1966–1971, red. M. Tomaszewski, Kraków 2010.
Cieślik-Klauza Joanna, Passion Music at the Turn of the XX and XXI Centuries, Part I: Sofia Gubaidulina and Wolfgang Rihm, „Rocznik Teologii Katolickiej”, 17(1)/2018, s. 183–194.
Cieślik-Klauza Joanna, Passion Music at the Turn of the XX and XXI Centuries, Part II: Tan Dun and Osvaldo Golijov, „Rocznik Teologii Katolickiej”, 17(3)/2018, s. 107–117.
Corrigan Paul T., The Postsecular and Literature, https://corriganliteraryreview.wordpress.com/2015/05/17/the-postsecular-and-literature/.
Cyran Krzysztof, Moc zasugerowanej nadziei. Paweł Mykietyn o Pasji wg św. Marka w rozmowie z Krzysztofem Cyranem, „Teoria Muzyki”, 11/2017, 129–139.
Cyran Krzysztof, Pod Krzyżem. O niektórych aspektach piękna w III Symfonii „Symfonii pieśni żałosnych” Henryka Mikołaja Góreckiego (1976) oraz „Pasji wg św. Marka” Pawła Mykietyna (2008), w: „Muzyka sakralna. Piękno ocalone i ocalające”, red. ks. Jacek Bramorski, Akademia Muzyczna im. St. Moniuszki, Gdańsk 2016.
Cyz Tomasz, Mikrotony śmierci, książeczka do płyty CD, Paweł Mykietyn Pasja wg św. Marka, Narodowy Instytut Audiowizualny, 2011.
Durkheim Émile, Elementarne formy życia religijnego. System totemiczny w Australii, tłum. A. Zadrożyńska, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2010.
Fish Stanley, Czy na tych ćwiczeniach jest tekst?, tłum. A. Szahaj, „Teksty Drugie” 3/2000, s. 197–211.
Habermas Jürgen, Wierzyć i wiedzieć, tłum. M. Łukasiewicz, „Znak” 9/2002, s. 8–21.
Huggan Graham, Is the “Post” in “Postsecular” the “Post” in “Postcolonial”?, „MFS Modern Fiction Studies”, 56(4)/2010, s. 751–768.
Jarzyńska Krystyna, Postsekularyzm – wyzwanie dla teorii i historii literatury (rozpoznania wstępne), Teksty Drugie”, 1–2/2012, s. 294–307.
Johnson Jake, Post-Secular Musicals in a Post-Truth World, w: The Routledge Companion to the Contemporary Musical, red. J. Sternfeld i E.L. Wollman, Routledge, Taylor & Francis Group, New York 2020.
Kaufmann Michael, Locating the postsecular, „Religion & Literature”, 41(3)/2009, s. 68–73.
King Mike, Art and the Postsecular, „Journal of Visual Art Practice”, 4(1)/2005, s. 3–17.
Kramer Jonathan D., Postmodern Concepts of Musical Time, „Indiana Theory Review” 17(2)/1996, s. 21–61.
Kucia-Kuśmierska Katarzyna, Simone Weil i Kaija Saariaho. Paradoksy literacko-muzyczne, „Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze”, 10/2021, s. 67–97.
Lang David, the little match girl passion, [online] https://davidlangmusic.com/music/little-match-girl-passion/.
Mączyńska Magdalena, Toward a postsecular literary criticism. Examining ritual gestures in Zadie Smith’s „Autograph Man”, „Religion and Literature”, 41/2009, s. 73–82.
McClure John A., Post Secular Culture: The Return of Religion in Contemporary Theory and Literature, „Cross Currents”, 47(3)/1997, s. 332–347.
Norris Pippa i Inglehart Ronald, The secularisation debate, w: „Sacred and Secular. Religion and Politics Worldwide”, Cambridge University Press, 2004.
Nowok Agnieszka, Dariusz Przybylski. Tworzenie piękna https://meakultura.pl/artykul/dariusz-przybylski-tworzenie-piekna-564/.
Pecora Vincent P., The Secular, the Postsecular, and the Literary, „American Book Review”, 39(5)/2018, s. 4–5.
Rosati Massimo i Stoeckl Kristina, Introduction, w: Multiple Modernities and Postsecular Societies, red. M. Rosati i K. Stoeckl, 2012.
Saariaho Kaija, La Passion de Simone, https://saariaho.org/works/la-passion-de-simone/.
Spahn Claus, Budda Bach, „Die Zeit”, 30/2000, http://www.zeit.de/2000/30/200030.tandun-gespraec.xml/seite-5.
Stoeckl Kristina, Defining the postsecular, 2011, artykuł został zaprezentowany na seminarium prof. Khoruzhija w Akademii Nauk w Moskwie.
Stratman Jacob, Introduction: Young Adult Literature and the Postsecular Novel, w: Teens and the New Religious Landscape: Essays on Contemporary Young Adult Fiction, red. J. Stratman, North Carolina 2018.
Subel Joanna, Pasja według św. Mateusza (‘Water Passion After St Matthew’) Tana Duna i realizacja idei ‘Muzyki organicznej’, “Liturgia Sacra. Liturgia – Musica – Ars”, 21(45)/2015, s. 177–199.
Szczurko Elżbieta, Pasja w twórczości polskich kompozytorów XX i początku XXI wieku na tle historii gatunku, Wydawnictwo Akademii Muzycznej im. Feliksa Nowowiejskiego, Bydgoszcz 2016.
Szczurko Elżbieta, Transgresje w dziejach gatunku pasyjnego w muzyce, w: Transgresje w muzyce, red. nauk. A. Nowak, Wydawnictwo Akademii Muzycznej im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy, Bydgoszcz 2022.
Taylor Charles, A Secular Age, Belknap Press, London 2007.
Trzęsiok Marcin, Spór o dziedzictwo muzyczne XX wieku, „Res Facta Nova”, 20(29)/2019, s. 95–108.
Weber Max, Etyka protestancka a duch kapitalizmu, tłum. J. Miziński, Test, Lublin 1994.
Zaleska Urszula, Pasja w czasach postmodernizmu na przykładzie „little match girl passion” Davida Langa, praca licencjacka pod kierunkiem Tomasza Kienika, Wrocław 2022.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Muzyka w Kontekście Pedagogicznym, Społecznym i Kulturowym
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
