Gospodarcze odnowienie Finlandii w latach 1945–1952
DOI:
https://doi.org/10.15584/johass.2026.1.5Słowa kluczowe:
odbudowa gospodarcza, reparacje, finlandyzacja, wymiana handlowaAbstrakt
II wojna światowa była konfliktem o krytycznym znaczeniu dla egzystencji Finlandii jako samodzielnego bytu politycznego. W latach 1939-1945 kraj ten prowadził działania zbrojne skierowane zarówno przeciwko Moskwie, jak i Berlinowi. Skomplikowane uwarunkowania geopolityczne stawiały fińską klasę polityczną w obliczu wielu dramatycznych wyborów, także tych dotyczących modelu gospodarczego kraju. Reparacje wojenne przyznane na rzecz Związku Sowieckiego i ograniczona suwerenność wymagały prowadzenia kunsztownej gry w wymiarze politycznym i gospodarczym. W artykule przedstawiono wielkość powojennych obciążeń dla budżetu fińskiego wynikających z reparacji oraz scharakteryzowano model ich spłaty. Sytuacja gospodarcza Finlandii, a w szczególności wymiana zagraniczna (kierunki i struktura), została pokazana na tle pozostałych krajów nordyckich. W tym celu wykorzystano m.in. raporty Banku Rozrachunków Międzynarodowych oraz Organizacji Narodów Zjednoczonych. Artykuł pokazuje również, że Finlandia, pomimo braku uczestnictwa w planie Marshalla, brała udział przedsięwzięciach gospodarczych Zachodu, umiejętnie balansując w polityce zagranicznej w oparciu o zasadę neutralności.
Downloads
Bibliografia
Alvarez D., 2004, American Clandestine Intelligence in Early Postwar Europe, “Journal of Intelligence History” 4(1).
Aunesluoma J., 2012, A Nordic Country with East European Problems: British views on post-war Finland, 1944–1948, “Scandinavian Journal of History” 37(2).
[BIS] Bank for International Settlements, Nineteenth Annual Report, 1st April 1948 – 31st March 1949, 1949, Basle.
[BIS] Bank for International Settlements, Twenty Second Annual Report, 1st April 1951 – 31st March 1952, 1952, Basle.
[BIS] Bank for International Settlements, Twenty Third Annual Report, 1st April 1952 – 31st March 1953, 1953, Basle.
Eloranta J., Nummela I., 2016, Unequal Partners: Germany and Finland during the Second World War [in:] Paying for Hitler's War. The Consequences of Nazi Hegemony for Europe, eds. J. Scherner, E.N. White, Cambridge University Press, Cambridge.
Erickson P., 2024, World War II in Finland, War Reparations, and the Sámi: The Side Effects of the War in Finland, “Scandinavian-Canadian Studies” 31.
Foreign Aid by the United States Government, 1940‒1951. A Supplement to the Survey for Current Business, 1952, Department of Commerce.
Fredrickson J.W., 1960, The Economic Recovery of Finland since World War II, “Journal of Political Economy” 68(1).
Griffiths T., 2011, Skandynawia. Wojna z trollami, AMF Plus Group, Warszawa.
Hanhimäki J., 1995, Self-Restraint as Containment: United States' Economic Policy, Finland, and the Soviet Union, 1945–1953, “The International History Review” 17(2).
Heikkilä H., 1982, Credits of export-import bank to Finland, 1945–48, “Scandinavian Economic History Review” 30(3).
Heikkilä H., 1983, The United States and the question of export licences to Finland 1947–1948, “Scandinavian Economic History Review” 8(1).
Heikkilä H., 1988, The Question of European Reparations in Allied Policy, 1943‒1947, SHS, Helsinki.
Hjerppe R., 1989, The Finnish Economy 1860‒1985. Growth and Structural Change, Bank of Finland, Helsinki.
Jussila O., Hentilä S., Nevakivi J., 2001, Historia polityczna Finlandii: 1809‒1999, Universitas, Kraków.
Kirby D., 1979, Finland in the Twentieth Century. A History and an Interpretation, University of Minnesota Press, Minnesota 1979.
Kowalski K., 2014, Plan Marshalla. Uwarunkowania i skutki gospodarczo-polityczne, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
Majander M., 1994, The Limits of Sovereignty. Finland and the Question of the Marshall Plan in 1947, “Scandinavian Journal of History” 19(4).
Matera R., 2001, Integracja ekonomiczna krajów nordyckich, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń.
Nevakivi J., 1989, Independent Finland between East and West [in:] Finland: People, Nation, State, eds. M. Engman, D. Kirby, C. Hurst & Company, London.
Nevakivi J., 1994, A decisive armistice 1944–1947. Why was Finland not Sovietized?, “Scandinavian Journal of History” 19(2).
Nissen H.S., 1983, Scandinavia during the Second World War, University of Minnesota Press, Minneapolis.
Oksanen H., Pihkala E., 1975, Suomen ulkomaankauppa 1917‒1949. Finland's foreign trade, 1917‒1949, Suomen Pankki, Helsinki.
Paavonen T., 1989, Neutrality, Protectionism and the International Community, “Scandinavian Economic History Review”, 37(1).
Paunio J., 1991, A Perspective on Postwar Reconstruction in Finland [in:] Postwar Economic Reconstruction and Lessons for the East Today, eds. R. Dornbusch, W. Nölling, R. Layard, MIT Press, Boston.
Pentilla R., 1991, Finland's Search for Security through Defence, 1944‒1989, Palgrave Macmillan, New York.
Pihkala E., 1999, The political economy of post-war Finland, 1945–1952, “Scandinavian Economic History Review” 47(3).
Polvinen T., 1986, Between East and West: Finland in International Politics, 1944‒1947, edited and translated by D.G. Kirby and P. Herring, University of Minnesota Press, Minneapolis.
Recent Trends in Finnish-Soviet Trade. CIA/RR IM 59‒2, 10th March 1959, CIA; cia.gov/readingroom/docs/DOC_0000494214.pdf
Rentola K., 1997, Niin kylmää että polttaa: kommunistit, Kekkonen ja Kreml 1947‒1958 (Burning Cold. The Communists, Kekkonen and the Kremlin, 1947‒1958), Helsinki.
Roikonen P., 2022, Income inequality in Finland, 1865–2019, “Scandinavian Economic History Review” 70(3).
Salient Features of the World Economic Situation, 1945‒47, 1948, UN. Department of Economic Affairs, New York.
Silvennoinen O., 2013, Janus of the North? Finland 1940–1944 [in:] Hitler's Scandinavian Legacy, eds. J. Gilmour, J. Stephenson, Bloomsbury, London.
Singleton F., 1998, A Short History of Finland, Cambridge University Press, Cambridge.
Suchoples J., 2022, In the Shadow of the Eastern Neighbour. Finland in the Security Policy of Russia and the Soviet Union from Peter the Great to Contemporary Times, “Studia Europejskie. Studies in European Affairs” 4.
Szordykowska B., 2011, Historia Finlandii, Wydawnictwo Trio, Warszawa.
Tuunainen P., 2012, The Finnish Army at War: Operations and Soldiers, 1939‒45 [in:] Finland in World War II, eds. T. Kinnunen, V. Kivimäki, Brill, Leiden‒Boston.
Valvanne H., 1952, Statshushdllningen dren 1938‒1951, Publicationer utgivna av Finlands banks institut för ekonomisk forskning, Series A:13, Helsingfors.
Vartiainen J., 2011, The Finnish Model of Economic and Social Policy – From Cold War Primitive Accumulation to Generational Conflicts [in:] The Nordic Varieties of Capitalism, ed. L. Mjøset, Emerald Group Publishing, Bingley.
World Economic Report 1951‒1952, 1953, United Nations, Department of Economic Affairs, United Nations Publications, New York,
Zubok W., Pleszakow K., 1999, Zimna wojna zza kulis Kremla. Od Stalina do Chruszczowa, Książka i Wiedza, Warszawa.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
