Ściąć wysokie drzewa ‒ stereotypowe przedstawienia Afryki w kinie europejskim w perspektywie postkolonialnej
DOI:
https://doi.org/10.15584/johass.2025.4.10Słowa kluczowe:
Afryka, kino europejskie, stereotyp, wojna, dekolonizacja, postkolonializmAbstrakt
Celem artykułu jest wykazanie, że wraz z procesem dekolonizacji rozpoczęło się we współczesnym kinie europejskim uproszczone przedstawianie Afryki jako kontynentu zdominowanego przez nieustające konflikty zbrojne i różne formy przemocy. We wstępie został nakreślony rys historyczny reprezentacji Afryki w kulturze europejskiej. W części zasadniczej artykułu omówione zostały wybrane filmy europejskie (zarówno fabularne jak i dokumentalne) prezentujące kontynent afrykański w sposób uproszczony, stereotypowy. Stereotypizacja Afryki jako miejsca pełnego przemocy, naznaczonego wojnami i gwałtami jest skorelowana z procesem dekolonizacji i utratą kontroli państw europejskich nad społeczeństwami afrykańskimi, co stanowi wniosek przedstawionych w artykule badań.
Downloads
Bibliografia
Bolimowska W., 2018, Afryka w polityce globalnej po 1960 r. Refleksje obserwatora, „Afryka”, nr 47.
Buchalik L., 2018, Nowe oblicze muzeum miejskiego w Żorach. Historia i kolekcja, „Muzealnictwo”, t. 58.
Bourdieu P., 2011, Reprodukcja. Elementy teorii systemu nauczania, Wydawnictwo PWN, Warszawa.
Chodubski A., 2006, O polskim stereotypie Afryki i jego zmienności, „Forum Politologiczne”, t. 3.
Fanon F., 1985, Wyklęty Lud ziemi, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa.
Federici S., 2022, Wojna, globalizacja i reprodukcja, „Studia Krytyczne”, nr 11.
Hochschild A., 2012, Duch króla Leopolda. Opowieść o chciwości, terrorze i bohaterstwie w kolonialnej Afryce, Świat Książki, Warszawa.
Holzer J., 2010, Historia Europy XX wieku, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Kaja D., 2007, Ibuka znaczy pamiętaj. Antropologia filmowych wizji ludobójstwa w Rwandzie w perspektywie kategorii pamięci, „Okolice. Rocznik etnograficzny”, t. 7.
Kapuściński R., 2011, Gdyby cała Afryka..., Wydawnictwo Agora, Warszawa.
Koczarowska-Różycka N., 2015, Nie ma Polski bez Sahary! „Kolonialne” filmy Michała Waszyńskiego, „Kwartalnik Filmowy”, nr 92.
Kołodyński A., 2018, Ptaki śpiewają w Kigali, „Kino”, nr 3.
Kosidło A., 2020, Problemy granic państwowych w postkolonialnej Afryce, „Dzieje Najnowsze”, R. LII.
Kubiak K., 2019, Afrykańskie wojny Portugalczyków 1961–1975, „Pamięć i Sprawiedliwość”, nr 2(34).
Loska K., 2016, Postkolonialna Europa. Etnoobrazy współczesnego kina, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.
Mazurczak W., 2016, Kolonializm – dekolonizacja – postkolonializm. Rozważania o istocie i periodyzacji, „Przegląd Politologiczny”, nr 3.
Rudziński K., 2007, Ostatni król Szkocji, „Kino”, nr 2.
Said E., 1991, Orientalizm, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa.
Sienkiewicz H., 1893, Listy z Afryki, Warszawa.
Sienkiewicz H., 1973, W pustyni i w puszczy, Warszawa.
Szpak A., 2012, Odpowiedzialność mediów za ludobójstwo na przykładzie orzeczenia Międzynarodowego Trybunału Karnego ds. Zbrodni w Rwandzie w sprawie Nahimana, Barayagwiza, Ngeze, „Palestra”, nr 5‒6.
Young R.J.C., 2012. Postkolonializm. Wprowadzenie, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.
Bitwa o Algier (La battaglia di Algeri, 1966) – reż. Gillo Pontecorvo
Chartum (Khartoum, 1966) – reż. Basil Dearden
Chirurg rebeliant (Rebellkirurgen, 2017) – reż. Erik Gandini
Dahomey, 2024 – reż. Mati Diop
Elza z Afrykańskiego buszu, 1966 – reż. James Hill, Tom McGowan
Honor kapitana (L’Honneur d’un capitaine, 1982) – reż. Pierre Schoendoerffer
Hotel Ruanda (Hotel Rwanda, 2004) – reż. Terry George
Johny Wściekły Pies (Johnny Mad Dog, 2008) – reż. Jean-Stéphane Sauvaire
Ludzie Boga (Des hommes et des dieux, 2010) – reż. Xavier Beauvois
Operacja Piorun (Mivtsa Yonatan / Operation Thunderbolt, 1977) – reż. Menahem Golan
Ostatni król Szkocji (The Last King of Scotland, 2006) – reż. Kevin Macdonald
Powrót do Algierii (Retour à Alger, 1992, dokument) – reż. Gillo Pontecorvo
Ptaki śpiewają w Kigali, 2017 – reż. Joanna Kos-Krauze, Krzysztof Krauze
Raj: Miłość (Paradies: Liebe, 2013) – reż. Ulrich Seidl
Safari, 2016 – reż. Ulrich Seidl
Spisek (Le Complot, 1973) – reż. René Gainville
Szwedzka teoria miłości (The Swedish Theory of Love, 2015) – reż. Erik Gandini
Timbuktu, 2014 – reż. Abderrahmane Sissako
W stronę Marrakeszu (Hideous Kinky, 1998) – reż. Gillies MacKinnon
Zemsta OAS, 1964 – reż. Alain Cavalier
Zulu, 1964 – reż. Cy Enfield
filmy dokumentalne Jeana Roucha
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.
