Prospects for the idea of Knowledge-Based Economy. Employing the ancient perspective for the development of the future

Autor

DOI:

https://doi.org/10.15584/johass.2025.2.7

Słowa kluczowe:

wiedza, gospodarka, Arystoteles, filozofia, edukacja

Abstrakt

Jednym z najczęściej używanych we współczesnej nauce o gospodarce terminów jest „gospodarka oparta na wiedzy” (GOW). W dzisiejszych czasach, kiedy obserwujemy szybki rozwój nauki i technologii, znaczenie wiedzy staje się kluczowe, gdyż jest ona jednym z naszych najcenniejszych zasobów. Celem tego artykułu jest zbadanie genezy oraz ewolucji koncepcji GOW, a także omówienie wyzwań, które mogą stanąć przed nią w przyszłości. W tym kontekście warto, parafrazując słynną prognozę F. Fukuyamy o „końcu historii”, zadać pytanie, czy GOW będzie stanowić ostateczny etap rozwoju gospodarki, czy też pojawią się nowe czynniki, które zmodyfikują jej oblicze. Trzeba też się zastanowić, które z nowych teorii naukowych zasługują na miano „wiedzy” i tym samym powinny być rozwijane. Zamiast bazować na klasycznej analizie obecnych koncepcji gospodarczych, proponujemy powrót do fundamentów naszego dziedzictwa intelektualnego i kulturowego. Dlatego też niniejsze badanie wykorzystuje krytyczną analizę literatury i dociekania filozoficzne, odwołuje się do współczesnej myśli ekonomicznej i hermeneutyki Arystotelesa. Rozważania terminologiczne zostały ograniczone, by skupić się na kulturowych i historycznych wymiarach GOW i zasugerować jej potencjalne drogi rozwoju. Odwołując się do myśli Arystotelesa i antycznej metafory porównującej państwo do okrętu, twierdzimy, że dziś nie wystarczy już wiedza oparta na gromadzeniu i analizie danych, lecz konieczna jest również umiejętność uwzględniania prawdopodobieństw i przewidywania potencjalnych rezultatów. Zastosowanie tej umiejętności w działaniu umożliwi stworzenie wiedzy „praktycznej” (w sensie arystotelesowskim), a tym samym może pomóc w wyznaczaniu kursu rozwoju i działań na przyszłość.

Downloads

Download data is not yet available.

Bibliografia

Alavi M., Leidner D.E., 2001, Review: Knowledge Management and Knowledge Management Systems: Conceptual Foundations and Research Issues, “MIS Quarterly” 25/1. DOI: https://doi.org/10.2307/3250961

Alkaios, 1996, Poems [in:] Greek Lyric. An Anthology in Translation, ed. A.M. Miller, Hackett, Cambridge Ind.

Aristotle, 1932, Poetics, ed. W.H. Fyfe, Cambridge MA–London.

Aristotle, 1933, Metaphysic, ed. H. Tredennick, Cambridge MA–London. DOI: https://doi.org/10.4159/DLCL.aristotle-metaphysics.1933

Aristotle, 1934, Nicomachean Ethics, ed. H. Rackham, Cambridge MA–London.

Atkinson R.D., Court R.H., 1998, The New Economy Index: Understanding America’s Economic Transformation, https://da.mdah.ms.gov/musgrove/pdfs/23062.pdf (access: 20.12.24).

Burke P., 2000, A Social History Of Knowledge. From Gutenberg to Diderot, Polity Press, Cambridge.

Ceglarska A., Cymbranowicz K., 2024, The role of phronesis in Knowledge-Based Economy, “Philosophical Problems in Science” 76. DOI: https://doi.org/10.59203/zfn.76.667

Ceglarska A., 2022, Państwo jako statek: metafora okrętu a problemy demokracji, „Gubernaculum et Administratio” 2/26. DOI: https://doi.org/10.16926/gea.2022.02.02

Chojnicki Z., 2001, Wiedza dla gospodarki w perspektywie OECD [in:] Gospodarka oparta na wiedzy – wyzwanie dla Polski XXI wieku, ed. A. Kukliński, KBN, Warszawa.

Collinge Ch., Staines A., 2009, Rethinking the Knowledge-Based Economy, “Built Environment” 35/2. DOI: https://doi.org/10.2148/benv.35.2.165

Crick B., 1962, In defence of politics, Univ. of Chicago Press, Chicago.

Drucker P.F., 1993, Post-Capitalist Society, Butterworth-Heinemann, Oxford.

Florczak W., 2010, Pomiar gospodarki opartej na wiedzy w badaniach międzynarodowych, „Wiadomości Statystyczne. The Polish Statistician” 55/2. DOI: https://doi.org/10.59139/ws.2010.02.5

Fukuyama F., 1989/1992, The End of History?, NYC.

Haber L., 2001, Poznawcze aspekty badań nad społecznością informacyjną [in:] Mikrospołeczność informacyjna na przykładzie miasteczka internetowego Akademii Górniczo-Hutniczej, ed. L. Haber, Kraków.

Hayek F., 1945, The Use of Knowledge in Society, “American Economic Review”

XXXV/4.

Hayes N., Walsham G., 2003, Knowledge sharing and ICTs: A relational perspective [in:] The Blackwell handbook of organizational learning and knowledge, eds. M. Easterby-Smith, M.A. Lyles, Malden.

Kukuła A.J., 2013, Gospodarka oparta na wiedzy jako strategia rozwoju gospodarczego XXI wieku [in:] Nowe strategie na nowy wiek. Granice i możliwości integracji regionalnych i globalnych, eds. M. Chorośnicki et al., Kraków.

Marcinkowski A., 2010, Era gospodarki opartej na wiedzy [in:] Wiedza współczesnych organizacji. Wybrane problemy zarządzania, ed. P. Jedynak, Kraków.

Michael K., Abbas R., 2023, Evolutionary Economic Theory: A review [in:] TheoryHub Book, ed. S. Papagiannidis, https://open.ncl.ac.uk/theory-library/TheoryHubBook.pdf (access 20.12.24).

Mill J.S., 1844, On the definition of political economy, http://www.econlib.org/library/Mill/mlUQP5.html (access 20.12.24).

Nonaka I., Takeuchi H., 1995, The Knowledge-creating Company: How Japanese Companies Create the Dynamics of Innovation, Oxford. DOI: https://doi.org/10.1093/oso/9780195092691.001.0001

Oakeshott M., 1962, Rationalism in politics, London.

OECD, 1996, The Knowledge-Based Economy, OCDE/GD, 96,102, Paris.

Piech K., 2004, Gospodarka oparta na wiedzy jako etap przemian społeczno-gospodarczych krajów transformacji systemowej [in:] Gospodarka, przedsiębiorstwo i konsument a wyzwania europejskie, eds. J. Nowakowski, A. Skowronek-Mielczarek, Warszawa.

Plato, 1969, Republic, transl. P. Shorey, Cambridge MA–London.

Polanyi M., 2009, The Tacit Dimension, Chicago.

Polybius, 1962, Histories, transl. E.S. Shuckburgh, London–NYC.

Raworth K., 2017, Doughnut Economics. Seven Ways to Think Like a 21st-Century Economist, NYC.

Rostow W., 1960, The Stages of Economic Growth: A Non-Communist Manifesto, Cambridge.

Smith K., 1998, Innovation as a Systemic Phenomenon: Rethinking the Role of Policy [in:] A New Economic Paradigm? Innovation-based Evolutionary Systems, ed. K. Bryant, A. Wells, Canberra.

Wojnicka E., 2003, Współpraca w procesie innowacyjnym w Unii Europejskiej, „Wspólnoty Europejskie” 4.

Zienkowski L., 2003, Gospodarka „oparta na wiedzy” – mit czy rzeczywistość, „Studia Ekonomiczne” 1/2.

Opublikowane

2025-06-27

Jak cytować

Ceglarska, A., & Cymbranowicz, K. (2025). Prospects for the idea of Knowledge-Based Economy. Employing the ancient perspective for the development of the future. UR Journal of Humanities and Social Sciences, 35(2), 143–158. https://doi.org/10.15584/johass.2025.2.7

Numer

Dział

Artykuły