Prospects for the idea of Knowledge-Based Economy. Employing the ancient perspective for the development of the future
DOI:
https://doi.org/10.15584/johass.2025.2.7Słowa kluczowe:
wiedza, gospodarka, Arystoteles, filozofia, edukacjaAbstrakt
Jednym z najczęściej używanych we współczesnej nauce o gospodarce terminów jest „gospodarka oparta na wiedzy” (GOW). W dzisiejszych czasach, kiedy obserwujemy szybki rozwój nauki i technologii, znaczenie wiedzy staje się kluczowe, gdyż jest ona jednym z naszych najcenniejszych zasobów. Celem tego artykułu jest zbadanie genezy oraz ewolucji koncepcji GOW, a także omówienie wyzwań, które mogą stanąć przed nią w przyszłości. W tym kontekście warto, parafrazując słynną prognozę F. Fukuyamy o „końcu historii”, zadać pytanie, czy GOW będzie stanowić ostateczny etap rozwoju gospodarki, czy też pojawią się nowe czynniki, które zmodyfikują jej oblicze. Trzeba też się zastanowić, które z nowych teorii naukowych zasługują na miano „wiedzy” i tym samym powinny być rozwijane. Zamiast bazować na klasycznej analizie obecnych koncepcji gospodarczych, proponujemy powrót do fundamentów naszego dziedzictwa intelektualnego i kulturowego. Dlatego też niniejsze badanie wykorzystuje krytyczną analizę literatury i dociekania filozoficzne, odwołuje się do współczesnej myśli ekonomicznej i hermeneutyki Arystotelesa. Rozważania terminologiczne zostały ograniczone, by skupić się na kulturowych i historycznych wymiarach GOW i zasugerować jej potencjalne drogi rozwoju. Odwołując się do myśli Arystotelesa i antycznej metafory porównującej państwo do okrętu, twierdzimy, że dziś nie wystarczy już wiedza oparta na gromadzeniu i analizie danych, lecz konieczna jest również umiejętność uwzględniania prawdopodobieństw i przewidywania potencjalnych rezultatów. Zastosowanie tej umiejętności w działaniu umożliwi stworzenie wiedzy „praktycznej” (w sensie arystotelesowskim), a tym samym może pomóc w wyznaczaniu kursu rozwoju i działań na przyszłość.
Downloads
Bibliografia
Alavi M., Leidner D.E., 2001, Review: Knowledge Management and Knowledge Management Systems: Conceptual Foundations and Research Issues, “MIS Quarterly” 25/1. DOI: https://doi.org/10.2307/3250961
Alkaios, 1996, Poems [in:] Greek Lyric. An Anthology in Translation, ed. A.M. Miller, Hackett, Cambridge Ind.
Aristotle, 1932, Poetics, ed. W.H. Fyfe, Cambridge MA–London.
Aristotle, 1933, Metaphysic, ed. H. Tredennick, Cambridge MA–London. DOI: https://doi.org/10.4159/DLCL.aristotle-metaphysics.1933
Aristotle, 1934, Nicomachean Ethics, ed. H. Rackham, Cambridge MA–London.
Atkinson R.D., Court R.H., 1998, The New Economy Index: Understanding America’s Economic Transformation, https://da.mdah.ms.gov/musgrove/pdfs/23062.pdf (access: 20.12.24).
Burke P., 2000, A Social History Of Knowledge. From Gutenberg to Diderot, Polity Press, Cambridge.
Ceglarska A., Cymbranowicz K., 2024, The role of phronesis in Knowledge-Based Economy, “Philosophical Problems in Science” 76. DOI: https://doi.org/10.59203/zfn.76.667
Ceglarska A., 2022, Państwo jako statek: metafora okrętu a problemy demokracji, „Gubernaculum et Administratio” 2/26. DOI: https://doi.org/10.16926/gea.2022.02.02
Chojnicki Z., 2001, Wiedza dla gospodarki w perspektywie OECD [in:] Gospodarka oparta na wiedzy – wyzwanie dla Polski XXI wieku, ed. A. Kukliński, KBN, Warszawa.
Collinge Ch., Staines A., 2009, Rethinking the Knowledge-Based Economy, “Built Environment” 35/2. DOI: https://doi.org/10.2148/benv.35.2.165
Crick B., 1962, In defence of politics, Univ. of Chicago Press, Chicago.
Drucker P.F., 1993, Post-Capitalist Society, Butterworth-Heinemann, Oxford.
Florczak W., 2010, Pomiar gospodarki opartej na wiedzy w badaniach międzynarodowych, „Wiadomości Statystyczne. The Polish Statistician” 55/2. DOI: https://doi.org/10.59139/ws.2010.02.5
Fukuyama F., 1989/1992, The End of History?, NYC.
Haber L., 2001, Poznawcze aspekty badań nad społecznością informacyjną [in:] Mikrospołeczność informacyjna na przykładzie miasteczka internetowego Akademii Górniczo-Hutniczej, ed. L. Haber, Kraków.
Hayek F., 1945, The Use of Knowledge in Society, “American Economic Review”
XXXV/4.
Hayes N., Walsham G., 2003, Knowledge sharing and ICTs: A relational perspective [in:] The Blackwell handbook of organizational learning and knowledge, eds. M. Easterby-Smith, M.A. Lyles, Malden.
Kukuła A.J., 2013, Gospodarka oparta na wiedzy jako strategia rozwoju gospodarczego XXI wieku [in:] Nowe strategie na nowy wiek. Granice i możliwości integracji regionalnych i globalnych, eds. M. Chorośnicki et al., Kraków.
Marcinkowski A., 2010, Era gospodarki opartej na wiedzy [in:] Wiedza współczesnych organizacji. Wybrane problemy zarządzania, ed. P. Jedynak, Kraków.
Michael K., Abbas R., 2023, Evolutionary Economic Theory: A review [in:] TheoryHub Book, ed. S. Papagiannidis, https://open.ncl.ac.uk/theory-library/TheoryHubBook.pdf (access 20.12.24).
Mill J.S., 1844, On the definition of political economy, http://www.econlib.org/library/Mill/mlUQP5.html (access 20.12.24).
Nonaka I., Takeuchi H., 1995, The Knowledge-creating Company: How Japanese Companies Create the Dynamics of Innovation, Oxford. DOI: https://doi.org/10.1093/oso/9780195092691.001.0001
Oakeshott M., 1962, Rationalism in politics, London.
OECD, 1996, The Knowledge-Based Economy, OCDE/GD, 96,102, Paris.
Piech K., 2004, Gospodarka oparta na wiedzy jako etap przemian społeczno-gospodarczych krajów transformacji systemowej [in:] Gospodarka, przedsiębiorstwo i konsument a wyzwania europejskie, eds. J. Nowakowski, A. Skowronek-Mielczarek, Warszawa.
Plato, 1969, Republic, transl. P. Shorey, Cambridge MA–London.
Polanyi M., 2009, The Tacit Dimension, Chicago.
Polybius, 1962, Histories, transl. E.S. Shuckburgh, London–NYC.
Raworth K., 2017, Doughnut Economics. Seven Ways to Think Like a 21st-Century Economist, NYC.
Rostow W., 1960, The Stages of Economic Growth: A Non-Communist Manifesto, Cambridge.
Smith K., 1998, Innovation as a Systemic Phenomenon: Rethinking the Role of Policy [in:] A New Economic Paradigm? Innovation-based Evolutionary Systems, ed. K. Bryant, A. Wells, Canberra.
Wojnicka E., 2003, Współpraca w procesie innowacyjnym w Unii Europejskiej, „Wspólnoty Europejskie” 4.
Zienkowski L., 2003, Gospodarka „oparta na wiedzy” – mit czy rzeczywistość, „Studia Ekonomiczne” 1/2.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
