Gurkhowie na Gallipoli. Walki hinduskiej 29. Brygady Piechoty na półwyspie Gallipoli w 1915 r.
DOI:
https://doi.org/10.15584/johass.2025.4.6Słowa kluczowe:
I wojna światowa, ANZAC, Gurkhowie, GallipoliAbstrakt
Kampania na półwyspie Gallipoli w 1915 r. trwale zapisała się w historii wielu narodów biorących w niej udział. Dla Turków, Australijczyków czy Nowozelandczyków jest ważnym elementem budowy tożsamości narodowej. Dla Brytyjczyków stanowi powód do wstydu jako jedna z najboleśniejszych porażek militarnych. Francuzi traktują ją jako niepotrzebną eskapadę zorganizowaną przez swoich najbliższych sojuszników.
Niewielu pamięta, że w tej kampanii wzięli udział także żołnierze z Indii. Większość z nich służyła w 29. Brygadzie Piechoty, której walki stanowią temat przewodni niniejszego artykułu. Uczestniczyła ona niemal we wszystkich najważniejszych starciach kampanii ‒ najpierw walczyła na południu półwyspu, by latem trafić na północ, do sektora zajmowanego przez wojska ANZAC. Brygada stacjonowała na półwyspie do niemal samego końca kampanii, ostatni żołnierze opuścili półwysep w drugiej połowie grudnia 1915 r.
Hindusi, nawykli do działań w ekstremalnych warunkach, okazali się niezwykle skutecznym rekrutem. W raportach podkreślano ich determinację, wysokie morale oraz umiejętności walki. Pomimo ogromnych trudów ich poziom dyscypliny był wyjątkowo wysoki. Za swoją postawę zapłacili ogromną cenę. Spośród ok. 15 tys. żołnierzy, którzy wzięli udział w kampanii, aż 1/3 zginęła, zmarła lub odniosła rany.
Do dzisiaj udział hinduskich żołnierzy w kampanii na Gallipoli stanowi w historiografii tematykę słabo opracowaną, poruszaną zazwyczaj na marginesie szerszych opracowań, poświęconych całej kampanii bądź udziałowi wybranych kontyngentów. Niniejszy artykuł ma na celu przynajmniej częściowe wypełnienie tej luki.
Downloads
Bibliografia
Aspinall-Oglander C.F., 1931, History of The Great War Based on Official Documents. Military Operations. Gallipoli, vol. 2. May 1915 to the Evacuation, The Naval and Military Press Ltd., London.
Bean C.E.W., 1941, Official History of Australia in the War of 1914–1918, vol. 2: The Story of Anzac: from 4 May 1915 to the evacuation, Angus & Robertson, Sydney.
Broadbent H., 2009, Gallipoli. The Fatal Shore, Penguin Books, Camberwell.
Cameron, W., 2011, Gallipoli. The Final Battles and Evacuation of ANZAC, Big Sky Publishing Pty, Limited Newport.
Carlyon L. A., 2002, Gallipoli, Transworld Publishers Ltd, London.
Fitzsimons P., 2015, Gallipoli, Random House Australia, Newport.
Hart P., 2011, Gallipoli, University Press, Oxford
Headcote T.A. 2003, The Army of British India [w:] The Oxford History of the British Army, ed. D.G. Chandler, Oxford University Press, Oxford.
Korzeniowski P., 2016, Charakterystyka alianckich sił lądowych biorących udział w desancie na Półwyspie Gallipoli 25 kwietnia 1915 roku [w:] O powinnościach żołnierskich, t. 3, red. A. Drzewiecki, Wydawnictwo Napoleon V, Oświęcim.
Korzeniowski P., 2019,, „Nieśmiertelna dywizja” na Gallipoli. Walki 29. Dywizji Piechoty na półwyspie Gallipoli w 1915 roku, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów.
Korzeniowski P., 2021, Działania wojsk Ententy na półwyspie Gallipoli w 1915 roku, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów.
Mallinson A., 2011, The Making of British Army. From the English Civil War to the War on Terror, Bantam Press, London.
Matthews J., 2024, Indian Army in Gallipoli Campaign „United Service”, vol. 75, no. 2.
Middlebrook, M., 2000 Your country needs you. From six to sixty-five divisions, Pen & Sword Books Ltd. Barnsley.
Mitchell T.J., Smith G.M., 1931, History of The Great War Based on Official Documents. Medical Services. Casualties and Medical Statistics of The Great War, His Majesty Stationary Office, London.
Morton-Jack G., 2018, The Indian Empire At War: From Jihad to Victory, The Untold Story of the Indian Army in the First World War, Little, Brown and Company, London Pugsley C., 2014, Gallipoli. The New Zealand Story, Frontline Books, Barnsley.
Rawson A., 2014, The British Army 1914–1918, Sutton Publishing, Stroud.
Stanley P., 2015a, Indians on Gallipoli „The Gallipolian”, nr 138.
Stanley, P., 2015b, Die in Battle, Do not Despair. The Indians on Gallipoli 1915, Helion and Company. Solihull.
Statistics of the Military Effort of the British Empire During the Great War 1914–1920, 1922, His Majesty Stationary Office, London.
Sumner I. 2001, The Indian Army 1914‒1947, Osprey Publishing, Oxford.
https://www.india1914.com/gallipoli.aspx (dostęp 1.06.2025).
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.
