The cultural landscape of 19th-century Volhynia in the pages of the diaries of Ewa and Zygmunt Feliński

Authors

  • Svitlana Hrelia Uniwersytet Łódzki

DOI:

https://doi.org/10.15584/johass.2025.4.4

Keywords:

Volhynia, impoverished Polish nobility, peasantry, Volhynian economy, social and cultural processes in Volhynia

Abstract

The article analyzes the memoirs of Ewa and Zygmunt Feliński, which today constitute one of the oldest sources of information about life in Volhynia at the beginning of the 19th century. These are extremely valuable, authentic sources that shed light on the lives of various social groups in Volhynia, on social and cultural processes in the Russian Empire in the first half of the 19th century, as well as on the specific economic conditions of the region and its methods of management. Much attention is devoted to descriptions of the life of the impoverished Polish nobility, the organization of their households, the planning of residential buildings, and the upbringing of children under the outdated Russian educational system. The article also emphasizes the role of the moral and spiritual values upheld in the Feliński family, and through the lens of these worldview principles the memoirists assess the actions of their compatriots in various historical situations. Detailed descriptions of events in Volhynia during the War of 1812, the November Uprising, the repressions following its defeat, as well as events connected with Szymon Konarski’s conspiratorial activity, hold great historical significance in the memoirs of Ewa and Zygmunt. In addition, the memoirs contain descriptions of the distinctive nature and landscapes of Volhynia, including its major cities, towns, and villages. The authors present above all their personal perspective on the era, historical events, and people. Their analyses, commentaries, and evaluations reflect the beliefs and spiritual values typical of the impoverished Polish nobility of the 19th century.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Felińska E., 1856–60, Pamiętniki z życia, t. 1, (Serya 1), Nakładem i drukiem Józefa Zawadzkiego, Wilno.

Felińska E., Pamiętniki z życia, Seria 1, t. 1, www.polona.pl/preview/3416bc30–7f59–4492–991c–87ba67544fb8 (dostęp: 2.06.2024).

Felińska E., 1856–60, Pamiętniki z życia, t. 2, Nakładem i drukiem Józefa Zawadzkiego, Wilno.

Feliński Abp Zygmunt Szczęsny, 2009, Paulina córka Ewy Felińskiej, Fundacja „Nasza Przyszłość”.

Fiszerowa W., 1998, Dzieje moje własne i osób postronnych. Wiązanka spraw poważnych, ciekawych i błahych, Świat Książki, Warszawa.

Pamiętniki Ks. Zygmunta Szczęsnego Felińskiego Arcybiskupa Warszawskiego, 1911, Część I: Od roku 1822 do 1851, wyd. II, Księgarnia Zienkowicza i Chęcińskiego, Lwów.

Potocka A., 1898, Pamiętniki z przedmową Piotra Chmielowskiego, t. 1, Druk. Granowskiego i Sikorskiego, Warszawa.

Bajczuk H., 2010, Nieznane fakty z życia rodziny Felińskich, „Monitor Wołyński”, 21 października.

Bilawska W., 2022, Kwestia chłopska w Pamiętnikach z życia Ewy Felińskiej, „Ukraińska Polonistyka. Filologiczni Doslidzennia”, 20.

Cybulski M., 2015, Zygmunt Szczęsny Feliński – pisarz i człowiek, Wydawnictwo DiG, Warszawa.

Ernst F., 1923, Kontrakty ta kontraktovyi budynok u Kyivi 1798–1923, „Kulturno-istorychnyi etiud”, Z drukarni Vseukrainskoi AN, Kyiv.

Grochulska B., 1976, Echa upadłości warszawskich bankierów [w:] Wiek XVIII. Polska i Świat. Księga poświęcona Bogusławowi Leśnodorskiemu, red. A. Zahorski, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa.

Hurtowyj H., 1987, Yewa z Wojutyna, „Radianska Wolyń”, 6–7 stycznia.

Hurtowyj H., 1988, „Yiyi zwaly Skela”, „Slawa Praci”, 9 sierpnia.

Janowicz R., 2012, Komunikacja marketingowa w architekturze, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa.

Kościołek A., 2014, Obraz Rosji mikołajowskiej w Pamiętnikach św. Zygmunta Szczęsnego Felińskiego, „Acta Polono-Ruthenica XIX”, Olsztyn.

Korzon T., 1897, Wewnętrzne dzieje Polski za Stanisława Augusta (1764–1794), t. 2, wyd. II, podług pierwszego wydania Akademii Umiejętności w Krakowie z ilustracjami i dodatkami, Kraków–Warszawa.

Krawczenko S., 2014, Między powstaniami. Losy rodziny Felińskich [w:] Wokół powstania listopadowego. Zbiór studiów, red. H. Chudzio, J. Pezda, Wyd. Polska Akademia Umiejętności, Kraków.

Król M., 2012, Felińska, Wydawnictwo KUL, Lublin.

Materiały do wołyńskiego słownika biograficznego, 2012, red. ks. W.J. Kowalow, Wołanie z Wołynia Biały Dunajec – Ostróg, www.wolaniecom.parafia.info.pl/art_images/art_13/img39.pdf (dostęp: 5.10.2015).

Nawrot D., 2008, Litwa i Napoleon w 1812 roku. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice.

Rudnicka J., 1998, Ewa Felińska – pamiętnikarka [w:] Pisarki polskie epok dawnych, WSP, Olsztyn.

Sikorski D., Jakowska M., 2024, Wybrane miejscowości opuszczone na terenie województwa dolnośląskiego jako nowy/stary element krajobrazu i ich przeobrażenia, „Prace Komisji Krajobrazu Kulturowego” 2024, nr 51 (1).

Sobczyński M., 2014, Krajobraz kulturowy, administracyjny i polityczny a region polityczny. Kilka uwag o istocie zjawisk, „Studia z Geografii Politycznej i Historycznej”, t. 3, s. 49–70.

Vasylenko N., 1923, Kyevskye kontrakty (1798—1917) [w:] Kyevskaia kontraktovaia yarmarka, Komytet Kyevskoi Kontraktovoi Yarmarky, Kyev.

Published

2025-12-31

How to Cite

Hrelia, S. (2025). The cultural landscape of 19th-century Volhynia in the pages of the diaries of Ewa and Zygmunt Feliński. Journal of Humanities and Social Sciences, 37(4), 58–84. https://doi.org/10.15584/johass.2025.4.4

Issue

Section

Articles