Szkolna profilaktyka uzależnień w czasie pandemii (na przykładzie szkół podstawowych w gminie Dąbrowa Tarnowska)
Słowa kluczowe:
profilaktyka, uzależnienia, program wychowawczo-profilaktyczny, szkoła, pandemia, socjologia edukacjiAbstrakt
Głównym celem niniejszego artykułu jest ukazanie sposobu realizowania procesu profilaktycznego w czasie pandemii wywołanej wirusem SARS-CoV-2 w odniesieniu do aktów prawnych regulujących profilaktykę uzależnień w szkole. Badanie sondażowe za pomocą ankiety przeprowadzono wśród dyrektorów szkół podstawowych znajdujących się na terenie gminy Dąbrowa Tarnowska położonej w powiecie dąbrowskim (województwo małopolskie). W trakcie badań zweryfikowano kwestie związane z diagnozą poprzedzającą uchwalenie programu wychowawczo-profilaktycznego, formami i metodami pracy profilaktycznej w czasie pandemii, treścią programów wychowawczo-profilaktycznych, czynnikami ułatwiającymi i utrudniającymi realizację zadań profilaktycznych, rolą rodziców w procesie profilaktycznym. Przeprowadzone badania pozwoliły ustalić, iż pandemia, choć nosząca znamiona sytuacji kryzysowej, nie zmieniła w istotny sposób prowadzenia procesu profilaktycznego w szkole. Artykuł zawiera rekomendacje dla samorządów lokalnych i szkół.
Downloads
Bibliografia
Babbie E., Badania społeczne w praktyce, tłum. W. Betkiewicz i in., Warszawa 2004.
Bandura A., Teoria społecznego uczenia się, Warszawa 2007.
Deptuła M., Potorska A., Borsich Sz., Wczesna profilaktyka problemów w rozwoju psychospołecznym i ryzykownych zachowań dzieci i młodzieży, Warszawa 2018.
Długosz P., Trauma pandemii COVID-19 w polskim społeczeństwie, Warszawa 2021.
Grzelak Sz., Żyro D., Jak wspierać uczniów po roku epidemii? Wyzwania i rekomendacje z obszaru wychowania, profilaktyki i zdrowia psychicznego, Warszawa 2021.
Hattie J., Widoczne uczenie się dla nauczycieli. Jak maksymalizować siłę oddziaływania na uczenie się, tłum. Z. Jankowska, współpr. M. Pater, Warszawa 2015.
Krótkie wykłady z socjologii edukacji, red. M.J. Szymański, Warszawa 2019.
Melosik Z., Socjologia edukacji: teoretyczne (re)konstrukcje) [w:] Krótkie wykłady z socjologii edukacji, red. M.J. Szymański, Warszawa 2019.
Mikiewicz P., Socjologia edukacji. Teorie, koncepcje, pojęcia, Warszawa 2016.
Mynarska M., Wykorzystanie teorii planowanego zachowania w celu wyjaśnienia zróżnicowania intencji rodzicielskich – ocena operacjonalizacji i dobroci pomiaru zmiennych, „Studia Psychologiczne” 2012, nr 12 (1), s. 83–100.
Nowak S., Metodologia badań społecznych, Warszawa 2007.
Ostaszewski K., Skuteczność profilaktyki używania substancji psychoaktywnych. Podstawy opracowywania oraz ewaluacja programów dla dzieci i młodzieży, Warszawa 2003.
Ostaszewski K., Standardy profilaktyki, Warszawa 2016.
Polska... Unia Europejska... Świat... w pandemii COVID-19 – wybrane zagadnienia. Wnioski dla kształtowania i prowadzenia polityki publicznej, red. A. Bartoszewicz, K. Księżopolski, A. Zybała, Warszawa 2021.
Salamucha A., Pojęcie profilaktyki (analiza semiotyczna), „Roczniki Pedagogiczne” 2016, nr 4, t. 8 (44), s. 7–48.
Sołoma L., Metody i techniki badań socjologicznych. Wybrane zagadnienia, Olsztyn 2002.
Sztompka P., Socjologia zmian społecznych, tłum. J. Konieczny, Kraków 2010.
Szymańska J., Programy profilaktyczne. Podstawy profesjonalnej psychoprofilaktyki, Warszawa 2015.
Szymański M.J., Socjologia edukacji. Zarys problematyki, Kraków 2021.
Vademecum skutecznej profilaktyki problemów młodzieży. Poradnik dla samorządowców i praktyków oparty na wynikach badań naukowych, red. Sz. Grzelak, Warszawa 2015.
Doucet A., Netolicky D., Timmers K., Tuscano F.J., Thinking about Pedagogy in an Unfolding Pandemic. An Independent Report on Approaches to Distance Learning During COVID19 School Closures, https://learningportal.iiep.unesco.org/en/library/thinking-about-pedagogy-in-an-unfolding-pandemic-an-independent-report-on-approaches-to [dostęp: 9.01.2022].
Edukacja w czasach pandemii wirusa COVID-19. Z dystansem o tym, co robimy obecnie jako nauczyciele, red. J. Pyżalski, EduAkcja, Warszawa 2020, https://zdalnie.edu-akcja.pl/ [dostęp: 9.01.2022].
Macander D., Profilaktyka uzależnień w szkole. E-poradnik, ORE, Warszawa, https://www.ore.edu.pl/2015/06/profilaktyka-uzaleznien-materialy-do-pobrania/ [dostęp: 9.01.2022].
NIK o przeciwdziałaniu e-uzależnieniu dzieci i młodzieży, https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/nik-o-przeciwdzialaniu-e-uzaleznieniu-dzieci-i-mlodziezy.html [dostęp: 9.02.2022].
Pisula E., Pankowski D., Nowakowska I., Banasiak A., Wytrychiewicz-Pankowska K., Markiewicz M., Jórczak A., Nauczyciele w sytuacji powrotu do szkół w czasie pandemii SARS-CoV-2. Raport z badań przeprowadzonych od 10 września do 10 października 2020, Open Science Framework, Warszawa 2020; https://osf.io/6znce/ [dostęp: 2.02.2022].
Professionalism and Pedagogy: A contemporary opportunity. A Commentary by TLRP and GTCE, ed. A. Pollard, Londyn 2010; http://reflectiveteaching.co.uk/media/profandped.pdf [dostęp: 3.02.2022].
Profilaktyka na czas epidemii. Potrzeby, priorytety i rekomendacje dotyczące działań w zakresie profilaktyki używania substancji psychoaktywnych oraz innych problemów dzieci i młodzieży w czasie epidemii COVID-19, oprac. Sz. Grzelak, Warszawa 2020, https://www.parpa.pl/images/Ekspertyza_IPZIN_pod_kierunkiem_dr_Sz._Grzelaka_.pdf [dostęp: 9.01.2022].
Profilaktyka uzależnień pod znakiem festynów i pogadanek, https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/profilaktyka-uzaleznien-od-alkoholu-i-narkotykow.html [dostęp: 7.02.2022].
Profilaktyka w szkole. Stan i rekomendacje dla systemu oddziaływań profilaktycznych w Polsce, red. R. Porzak, Fundacja „Masz Szansę”, Lublin 2019, https://www.profilaktycy.pl/index.php/produkty/ksiazka-profilaktyka-w-szkole [dostęp: 16.01.2022].
Ptaszek G., Stunża G.D., Pyżalski J., Dębski M., Bigaj M., Edukacja zdalna: co stało się z uczniami, ich rodzicami i nauczycielami? Gdańsk 2020, https://zdalnenauczanie.org/ [dostęp: 7.02.2022].
Pyżalski J., Analiza potrzeb dotycząca metodyki działań profilaktycznych prowadzonych w sposób zapośredniczony w czasie lockdownu spowodowanego pandemią COVID-19, https://www.parpa.pl/images/Ekspertyza_prof._J._Py%C5%BCalski.pdf [dostęp: 7.02.2022].
Pyżalski J., Co jest obecnie ważne, a co mniej w działaniach szkół i nauczycieli? [w:] Edukacja w czasach pandemii wirusa COVID-19. Z dystansem o tym, co robimy obecnie jako nauczyciele, red. J. Pyżalski, EduAkcja, Warszawa 2020, https://zdalnie.edu-akcja.pl/ [dostęp: 9.01.2022].
Rekomendacje do realizowania i finansowania gminnych programów profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych w 2022 roku, https://www.parpa.pl/images/file/Rekomendacje2022.pdf [dostęp: 7.02.2022].
Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2021 r., poz. 1119 ze zm.).
Ustawa z dnia 8 maca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2021 r., poz. 1372 ze zm.).
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2020 r., poz. 2050 ze zm.).
Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym (Dz. U. z 2021 r., poz. 1956 ze zm.).
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r., poz. 1082 ze zm.).
Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o zdrowiu publicznym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 2469).
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz. U. z 2017 r., poz. 356 ze zm.).
Uchwała nr XL/415/21 Rady Miejskiej w Dąbrowie Tarnowskiej z dnia 29 grudnia 2021 r. w sprawie przyjęcia Gminnego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych oraz Gminnego programu przeciwdziałania narkomanii w Gminie Dąbrowa Tarnowska na 2022 rok, https://bip.malopolska.pl/umdabrowatarnowska,a,2040645,uchwala-nr-xl41521-radymiejskiej-w-dabrowie-tarnowskiej-z-dnia-29-grudnia-2021-r-w-sprawie-przyjeci.html
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2021 Rzeszowskie Studia Socjologiczne
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
