Społeczne funkcjonowanie osób z autyzmem: charakterystyka, potrzeby i wyzwania

Magdalena I. Korzeniowska

Autor

Magdalena I. Korzeniowska Uniwersytet Rzeszowski

Słowa kluczowe:

autyzm, społeczeństwo, praca socjalna, wyzwania

Abstrakt

Zaburzenia ze spektrum autyzmu to często diagnozowane zaburzenia rozwojowe. Osoby cierpiące na nie, a także ich rodziny doświadczają licznych przykrości związanych z dyskryminacją, wykluczeniem, brakiem akceptacji oraz ograniczonym dostępem do specjalistycznej pomocy. Oferowane im wsparcie bywa niewystarczające. W artykule przedstawiono charakterystykę osób cierpiących na zaburzenia ze spektrum autyzmu, opisano klasyfikacje, objawy, rozpoznanie tego typu dysfunkcji. Odwołując się do badań społecznych, przedstawiono postawy społeczeństwa wobec tej grupy, ale przede wszystkim zwrócono uwagę na potrzeby zarówno samych autystów, jak i ich rodzin. Przybliżono możliwości wsparcia socjalnego dla tej grupy.

Downloads

Download data is not yet available.

Bibliografia

Banasiak A., Niezabitowska A., Możliwości asystenta rodziny w obszarze wsparcia rodziny dziecka ze spektrum autyzmu (ASD), „Praca Socjalna” 2020, nr 5(35), s. 155–174.

Barłóg K., Sytuacja w systemach rodzinnych z dzieckiem z ASD w świetle Modelu Kołowego Davida H. Olsona, Rzeszów 2020.

Błeszyński J., Jakość życia w percepcji uczniów szkoły podstawowej – analiza porównawcza uczniów z zaburzeniami ze spektrum autyzmu w edukacji segregacyjnej i szkołach masowych [w:] Pedagogika, niepełnosprawność, edukacja. Ku szerokim przestrzeniom rozwoju pedagogiki specjalnej, red. J. Kosiewicz, S. Opozda-Suder, Kraków 2019, s. 189–199.

Centrum Badania Opinii Społecznej, Społeczny obraz autyzmu, Warszawa 2015.

Centrum Badania Opinii Społecznej, Społeczny obraz autyzmu, Warszawa 2021.

Chrościńska-Krawczyk M., Jasiński M., Autyzm dziecięcy – współczesne spojrzenie, „Neurologia Dziecięca” 2010, nr 38, s. 75–78.

Chrzanowska I., Wiedza na temat autyzmu wśród obecnych i przyszłych pedagogów a dylemat wspólnego kształcenia i integracji w wymiarze edukacyjnym, „Rocznik Lubuski” 2012, nr 2, s. 105–115.

Dobrogowska-Schlebusch E., Grupy wsparcia, samopomocy i stowarzyszenia rodziców dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu – narzędzie wsparcia emocjonalnego, informacyjnego czy instrumentalnego?, „Pomeranian Journal of Life Sciences” 2018, nr 64(3), s. 61–68.

Dołęga Z., Biedy i bogactwo samotności, Warszawa 2020.

Drozdowska U., Góralczyk K., Wybrane cywilnoprawne aspekty statusu prawnego osoby z zaburzeniami ze spektrum autyzmu [w:] Autyzm a prawo, red. A. Górski, B. Kmieciak, Warszawa 2019, s. 182–212.

Fitał M., Kluczniak J., Jak pomóc dziecku z autyzmem? Wybrane formy i metody wspomagania rozwoju dzieci i młodzieży [w:] Opieka jako kategoria wychowawcza. Metody i formy stymulacji dzieci i młodzieży w rodzinie i środowisku lokalnym, red. U. Gruca-Miąsik, Rzeszów 2016, s. 414–424.

Grand C., Autyzm i zespół Aspergera, Warszawa 2012.

Grandin T., Panek R., Mózg autystyczny: podróż w głąb niezwykłych umysłów, Kraków 2016.

Hołub J., Niegrzeczne: historie dzieci z ADHD, autyzmem i zespołem Aspergera, Wołowiec 2020.

Jackson L., Seks, prochy i zespół Aspergera: przewodnik po dorosłości dla osób z zespołem Aspergera, Kraków 2018.

Kaufman R.K., Autyzm, przełom w podejściu, Białystok 2016.

Malas I., Predyktory autyzmu u dzieci przed trzecim rokiem życia w opinii ich rodziców [w:] Osoby ze spektrum autyzmu w biegu życia, red. A. Prokopiak, Lublin 2020, s. 21–36.

Moran P., Efektywna komunikacja z osobami ze spektrum autyzmu: 35 wskazówek dla specjalistów, Gdańsk 2017.

Nowakowska I., Pisula E., Wiedza na temat zaburzeń ze spektrum autyzmu i opinie dotyczące edukacji włączającej dzieci z tymi zaburzeniami u nauczycieli szkół podstawowych oraz studentów kierunków nauczycielskich, „Człowiek – Niepełnosprawność – Społeczeństwo” 2018, nr 2(40), s. 29–47.

Osoby ze spektrum autyzmu w biegu życia, red. A. Prokopiak, Lublin 2020.

Osóbka K., Historia autyzmu od baśni i legend po badania genetyczne – laboratorium budowy mitów w nauce, „Biuletyn Historii Wychowania” 2017, nr 37(7), s. 93–120.

Pawliszko E., Instytucjonalne i pozainstytucjonalne formy wsparcia rodzin z dzieckiem autystycznym [w:] Działalność opiekuńcza i terapeutyczna w praktyce instytucji pomocy społecznej, red. M. Bozacka, R. Wielgos-Struck, Rzeszów 2016, s. 101–116.

Pawliszko E., Wsparcie społeczne rodzin z dzieckiem autystycznym [w:] Opieka jako kategoria wychowawcza. Metody i formy stymulacji dzieci i młodzieży w rodzinie i środowisku lokalnym, red. U. Gruca-Miąsik, Rzeszów 2016, s. 407–413.

Pisula E., Autyzm u dzieci – diagnoza, klasyfikacja, etiologia, Warszawa 2000.

Pisula E., Małe dziecko z autyzmem, Sopot 2010.

Płońska E., Dyskryminacja, wykluczenie, wiktymizacja osób autystycznych [w:] Autyzm a prawo, red. A. Górski, B. Kmieciak, Warszawa 2019, s. 54–83.

Preißmann C., Zespół Aspergera, Sopot 2021.

Prizant B.M., Fields-Meyer T., Niezwyczajni ludzie: nowe spojrzenie na autyzm, Kraków 2017.

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1578).

Simone R., Aspergirls: siła kobiet z zespołem Aspergera, Gdańsk 2016.

Szmania L., Możliwości i ograniczenia osób z zaburzeniami spektrum autyzmu w realizacji własnych wizji dorosłości, „Studia Edukacyjne” 2016, nr 39, s. 331–349.

Wsparcie rodziny we współczesnej Polsce: wybrane aspekty, red. W. Walc, Rzeszów 2016.

Walendzik G., Nowak W., Wsparcie osób z autyzmem i zespołem Aspergera, „Kontrola Państwowa” 2021, nr 1, s. 59–74.

Żarnowska I., Mitosek-Szewczyk K., Leczenie żywieniowe w autyzmie [w:] Osoby ze spektrum autyzmu w biegu życia, red. A. Prokopiak, Lublin 2020, s. 71–90.

Asystent studenta z ASD – podstawowe informacje o projekcie (b.d.), https://sowelo.net.pl/wp-content/uploads/2021/07/Postawowe-informacje-o-projekcie.pdf [dostęp: 17.12.2021].

Cabała J., Czym jest autyzm? Kompendium wiedzy podstawowej, 2021, https://epedagogika.pl/uczniowie-z-orzeczeniem/czym-jest-autyzm-kompendium-wiedzy-podstawowej-5276.html [dostęp: 25.11.2021].

Co to jest autyzm? (b.d.), https://pomocautyzm.org/co-to-jest-autyzm/ [dostęp: 19.11.2021].

Dotacja na uczniów z orzeczeniem o spektrum autyzmu (b.d.), https://www.nowaera.pl/spektrum-autyzmu-pro/dotacja [dostęp: 7.12.2021].

Florek A., Rafał-Łuniewska J., Dzieci z autyzmem i zespołem Aspergera w wychowaniu przedszkolnym – dostosowanie wymagań edukacyjnych dla dziecka z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego, Warszawa (b.d.), file:///C:/Users/Dell/Downloads/dzieci-z-autyzmem-i-zespolem-aspergera-w-wychowaniu-przedszkolnym.pdf [dostęp: 8.11.2021].

Grygiel I.W., Autyści są wśród nas – co na ich temat wiemy, 2021, https://portal.librus.pl/rodzina/artykuly/autysci-sa-wsrod-nas-co-na-ich-temat-wiemy [dostęp: 1.04.2021].

Jaśkiewicz K., Zespół Aspergera – czym różni się od autyzmu?, 2019, https://www.aptekagemini.pl/poradnik/zdrowie/zespol-aspergera-czym-rozni-sie-od-autyzmu/ [dostęp: 29.11.2021].

Jak mówić o osobach w spektrum autyzmu? (b.d.), https://jim.org/wp-content/uploads/2021/06/Jak-mowic-o-osobach-w-spektrum-autyzmu.pdf [dostęp: 1.12.2021].

Łukomski S., Co to są całościowe zaburzenia rozwoju?, 2021, https://dzidziusiowo.pl/dziecko/wychowanie-i-rozwoj/2721-co-to-sa-calosciowe-zaburzenia-rozwoju [dostęp: 29.11.2021].

Nowicka-Pasternak K., Autyzm bez barier – nowe podejście do zaburzeń ze spektrum autyzmu, 2020, https://psychoterapia.plus/autyzm-bez-barier-nowe-podejscie-do-zaburzen-ze-spektrum-autyzmu/ [dostęp: 9.12.2021].

Objawy autyzmu – u dzieci, młodzieży i dorosłych. Czy to jest autyzm? (b.d.), https://polskiautyzm.pl/objawy-autyzmu-dzieci-mlodziez-dorosli/ [dostęp: 15.10.2021].

Pleskot M., Porady zdrowotne. Autyzm czy nie autyzm?, 2015, http://www.drpleskot.pl/poradyzdrowotne/126-autyzm-czy-nie-autyzm [dostęp: 13.12.2021].

Spektrum autyzmu. Podobni – różni (b.d.), https://synapsis.org.pl/wp-content/uploads/2020/12/Broszura-informacyjna-SPEKTRUM-AUTYZMU.-Podobni-rozni.pdf [dostęp: 13.12.2021].

Urbaniak A., Autyzm atypowy daje późne objawy [wywiad], 2019, https://www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/psychiatria/autyzm-atypowy-daje-pozne-objawy-wywiad-aa-6i7X-9HtD-6VPb.html