The impact of social and moral changes on the incidence trends as illustrated by the laryngeal cancer in females in Podkarpackie Voivodship and Prešov Region
Słowa kluczowe:
socio-economic phenomena, laryngeal cancer in females, Podkarpacie Voivodship, Prešov RegionAbstrakt
Differentiation of the incidence of civilization diseases trends both in the world and in European countries is a well-known phenomenon. Monitoring of these trends shows that cancer has been the leading cause of death in Western European countries.
It is difficult not to notice the connection of these phenomena with the economic situation of individual countries and the accompanying social and moral trends. Against this background, changes in the pattern of the incidence of cancer are a particularly clear example of linking the incidence of civilization diseases to socio-cultural factors. In Poland, the number of lung cancer deaths, a typical tobacco-dependent cancer, has been higher than the number of breast cancer deaths for the first time. In the head and neck cancer, the incidence of laryngeal cancer in males decreased, whereas in females the incidence of the disease increased in the country.
There are similarities and differences between Podkarpackie Voivodship and Prešov Region, which are largely due to geographical and natural conditions, legal and socio-political, and historical conditions. These differences are also clearly seen in the laryngeal cancer in females, which is lower in Prešov Region. The aim of the study is to evaluate the influence of social and moral changes on the incidence trends as illustrated by the laryngeal cancer in females in Podkarpackie Voivodship and Prešov Region. A retrospective analysis of socio-economic phenomena and economic activity of the population and the incidence of laryngeal cancer in females was conducted. A similar level of socio-economic indicators in both regions was observed for GDP per capita, equally lower average wages compared to the averages in both countries, the employment rate and net migration. The differences in the two regions concerned mainly the unemployment rate, which is lower in Podkarpacie Voivodship than in Prešov Region, and average gross wage and salary, which is higher in Podkarpacie Voivodship than in Prešov Region. In the years 2003-2009, the incidence rates of laryngeal cancer in females including the absolute number of cases, the crude rate, the standardized rate and the percentage in Podkarpacie showed a decreasing trend, while in Prešov Region the trend was increasing.
Downloads
Bibliografia
Anderson, P., Baumberg, B., eds., (2007). Wnioski i zalecenia. Alkohol w Europie. Health&Consumer Protection Directorate-General. Wydawnictwo Parpamedia. Warszawa.
Bernacka, K., Misiołek, A., Treszer, M., Misiołek, M., (2012). Rak krtani i krtaniowej części gardła. Problemy Medycyny Rodzinnej, Vol. XIV, No 3., pp. 56–63.
Biuletyn Statystyczny, Województwo Podkarpackie, Regiony: Koszycki i Preszowski, (2008). Kosice-Presov-Rzeszów.
Bury, P., Godlewski, D., Wojtyś, P., (2000). Alkohol jako czynnik ryzyka choroby nowotworowej. Współczesna Onkologia 2000, pp. 13–15.
Castellsague, X., Quintana, M. J., Martinez, M. C., et al., (2004). The role of type of tobacco and type of alcoholic beverage in oral carcinogenesis. Int J. Cancer 2004, 108, pp. 741–9.
Cekiera, Cz., Zatoński, W., (2001). Palenie tytoniu: wolność czy zniewolenie? Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin.
Didkowska J., Wojciechowska U., Zatoński W., (2007). Nowotwory złośliwe w Polsce w roku 2005, Centrum Onkologii - Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie.
Didkowska J., Wojciechowska U., Zatoński W., (2009). Nowotwory złośliwe w Polsce w roku 2007, Centrum Onkologii - Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie.
Didkowska J., Wojciechowska U., Zatoński W., (2011). Nowotwory złośliwe w Polsce w roku 2009, Centrum Onkologii - Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie.
Didkowska J., Wojciechowska U., Zatoński W., (2013). Nowotwory złośliwe w Polsce w roku 2011, Centrum Onkologii - Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie.
Didkowska J., Wojciechowska U., (2015). Nowotwory złośliwe w Polsce w roku 2013, Centrum Onkologii - Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie.
Długosz, P., (2008). Trauma wielkiej zmiany na Podkarpaciu, Zakład Wydawniczy Nomos, Kraków.
Franceschi, S., Talamini, R., Barra, S., Baron, A. E., Negri, E., Bidoli, E., Serraino, D, La Vecchia, C., (1990). Smoking and drinking in relation to cancers of the oral cavity, pharynx, larynx, and esophagus in northern Italy. Cancer Res 1990, 50, pp. 6502–6507.
Jovanowic-Andersen, Z., Funch-Lassen, Ch., Haunstrup-Clemmensen, I., (2008). Social inequality and incidence of and survival from cancers of the mouth, pharynx and larynx in a population-base study in Denmark, 1994-2003, European Journal Of Cancer 44, pp. 195–1961.
Jurkiewicz, D., Dżaman, K., Rapiejko, P., (2006). Czynniki ryzyka raka krtani. Wojskowy Instytut Medyczny w Warszawie, Klinika Otolaryngologii CSK. MON. Pol. Merkuriusz Lek., 121, pp. 95–98.
Józefowicz-Korczyńska, M., Mazerant, M., Morshed, K., Olejniczak, I., Bojanowska-Poźniak, K., (2014). Wstępna ocena zależności pomiędzy zakażeniem Human papilloma virus (HPV) a wybranymi cechami nowotworu u chorych na raka krtani. Otolaryngologia, 13 (3), pp. 155–162.
Kaleta, D., (2013). Palenie tytoniu: epidemiologia, skutki zdrowotne, społeczne, ekonomiczne oraz strategie ograniczenia epidemii tytoniowej, Bąk-Romaniszyn, L., ed., Choroby społeczne i cywilizacyjne – wybrane zagadnienia. Uniwersytet Medyczny w Łodzi.
Kaleta, D., Polanska, K., Kwaśniewska, M., Dziankowska-Zaborszczyk, E., Hanke, W., Drygas, W., (2008). Czynniki warunkujące palenie tytoniu wśród osób dorosłych – wyniki badania WOBASZ w województwie łódzkim. Medycyna Pracy 2008, 59 (2), pp. 143–48.
Kaszuba, K., Sokół, Z., (2005). Rzeszów dawny i współczesny. Społeczeństwo. Wyższa Szkoła Zarządzania w Rzeszowie, Rzeszów.
Kowalewska, A., (2013). Palenie tytoniu przez dziewczęta w okresie dorastania w kontekście uwarunkowań psychospołecznych. Uniwersytet Warszawski, Warszawa.
Majszyk, D., Bruzgielewicz, A., Osuch-Wójcikiewicz, E., (2014). Rak krtani – epidemiologia i etiologia. Polski Przegląd Otolaryngologiczny, 3, pp. 186–188.
Mashberg, A., Boffetta, P., Winkelman, R., Garfinkel, L., (1993). Tobacco smoking, alcohol drinking, and cancer of the oral cavity and oropharynx among U.S. Veterans Cancer. Cancer 1993, 72, pp. 1369–75.
Migała-Warchoł, A., (2010). Ocena zróżnicowania poziomu życia mieszkańców województwa podkarpackiego. Metody Ilościowe w Badaniach Ekonomicznych, tom XI/2 2010, pp. 222–231.
Minkiewicz, B., (2001). Zmiany na rynku edukacji ekonomicznej w Polsce w latach dziewięćdziesiątych. Biuro Koordynacji Kształcenia Kadr, Warszawa.
Ondrušová M., ed., (2007). Cancer incidence in the Slovak Republic 2003. National Cancer Registry Cancer Research Institute SAS, Bratislava.
Polakowska, M., Piotrowski, W., Tykarski, A., Drygas, W., Wyrzykowski, B., Pająk, A., Kozakiewicz, K., Rywik, S., (2005). Nałóg palenia tytoniu w populacji polskiej. Wyniki programu WOBASZ. Kardiologia Polska 2005, 63, 6 (supl.4), pp. 51–56.
Safaei Diba, Ch., Pleško, I., (2008). Cancer incidence in the Slovak Republic 2004. National Cancer Registry Cancer Research Institute SAS, Bratislava.
Safaei Diba Ch,,Pleško I, Obšitníková, A., (2009). Cancer incidence in the Slovak Republic 2005. National Cancer Registry Cancer Research Institute SAS, Bratislava.
Safaei Diba, Ch., Pleško, I., Hlava, P., (2010). Cancer incidence in the Slovak Republic 2006. National Cancer Registry Cancer Research Institute SAS, Bratislava.
Safaei Diba, Ch., Pleško, I., Hlava, P., (2012). Cancer incidence in the Slovak Republic 2007. National Cancer Registry Cancer Research Institute SAS, Bratislava.
Safaei Diba, Ch., Pleško, I., (2014). Cancer incidence in the Slovak Republic 2008. National Cancer Registry Cancer Research Institute SAS, Bratislava.
Safaei Diba, Ch., (2015). Cancer incidence in the Slovak Republic 2009. National Cancer Registry Cancer Research Institute SAS, Bratislava.
Szczęch, B., Dyzmann-Sroka, A., Kubiak, A., Trojanowski, M., Malicki, J., (2014). Analiza świadomości zdrowotnych skutków palenia tytoniu wśród wybranych grup społecznych. Probl. Hig. Epidemiol, 95 (4), pp. 871–879.
Wilczyńska, U., Szeszenia-Dąbrowska, N., (2005). Nowotwory pochodzenia zawodowego w Polsce w latach 1995–2003, Medycyna Pracy, 56 (2), pp. 113–120.
http://sh174489.website.pl/praca plsk.eu, access on 12.03.2017.
Wojciechowska U., Didkowska J., Tarkowski W., Zatoński W., (2005). Nowotwory złośliwe w Polsce w roku 2003. Centrum Onkologii-Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie.
Wojciechowska U., Didkowska J., Tarkowski W., Zatoński W., (2006). Nowotwory złośliwe w Polsce w roku 2004. Centrum Onkologii-Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie.
Wojciechowska U., Didkowska J., Zatoński W., (2008). Nowotwory złośliwe w Polsce w roku 2006, Centrum Onkologii - Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie.
Wojciechowska U., Didkowska J., Zatoński W., (2010). Nowotwory złośliwe w Polsce w roku 2008, Centrum Onkologii - Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie.
Wojciechowska U., Didkowska J., Zatoński W., (2012). Nowotwory złośliwe w Polsce w roku 2010, Centrum Onkologii - Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie.
Wojciechowska U., Didkowska J., Zatoński W., (2014). Nowotwory złośliwe w Polsce w roku 2012, Centrum Onkologii - Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie.
Wojciechowska U., Didkowska J., Zatoński W., (2016). Nowotwory złośliwe w Polsce w roku 2014, Centrum Onkologii - Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2016 TRANSBORDER ECONOMICS. International Journal on Transborder Economics, Finance, Politics and Statistics
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
