Ochotnicze hufce pracy w latach 1958‒1992. Powstanie – struktura organizacyjna – zadania w świetle podstawowych aktów prawnych

Autor

DOI:

https://doi.org/10.15584/johass.2025.4.9

Słowa kluczowe:

ochotnicze hufce pracy, zatrudnienie młodzieży, rynek pracy

Abstrakt

Moim celem jest charakterystyka ochotniczych hufców pracy w różnych aspektach badawczych: zwierzchności i struktury organizacyjnej, warunków i metod rekrutacji młodzieży, zakresu obowiązków, zadań i metod działania oraz zasad finansowania (tu: źródeł finansowania i wyposażenia hufców) na tle wydarzeń w kraju. Dolną granicę analizy określa rok ukazania się uchwały Rady Ministrów z 13 czerwca 1958 r. o powołaniu hufców o celach wpisanych w gospodarkę realnego socjalizmu, górną zaś rok wydania rozporządzenia Rady Ministrów z 8 września 1992 r. sankcjonującego dostosowanie hufców do potrzeb gospodarki rynkowej.

Analiza opiera się na podstawowym ustawodawstwie, ma zatem charakter teoretyczny. Pominięto stronę empiryczną, która jest przedmiotem mojego odrębnego opracowania. Moim celem było wskazanie na ewolucję programową OHP, w tym na zwrot w wizji organizacji na przełomie lat 80. i 90. oraz na początku lat 90. XX wieku.

OHP ewaluowało w latach 1958‒1992 pod wpływem wydarzeń w kraju. Pozytywnie wpisało się w politykę zatrudnienia młodzieży w okresie Polski Ludowej oraz Trzeciej Rzeczpospolitej, pomimo zmian ustrojowych i ekonomicznych. Wprawdzie do przełomu lat 80. i 90. XX wieku w programie przeważały treści ideowe nad ekonomicznymi, ale te drugie zajmowały istotne miejsce w wykazie zadań. Potem cele ideowe zostały w ustawodawstwie pominięte.

Downloads

Download data is not yet available.

Bibliografia

Deklaracja Ideowo-Polityczna. Statut Związku Młodzieży Socjalistycznej uchwalone przez Zjazd Konstytucyjny ZMS, Warszawa 25‒27 kwietnia 1957 roku, Komitet Centralny Związku Młodzieży Socjalistycznej Warszawa b.d., s. 12, https:// obc.opole.pl/ Content/12333/PDF/314499.pdf (dostęp: 28.07.2025).

DzU (Dziennik Ustaw) 1936: 72/515; 1948: 12/90; 1958: 36/164; 1961: 32/160; 1974: 24/142; 1986: 21/108; 1987: 2/9; 1990: 44/257; 1991: 95/425; 106/457; 1992: 69/347; 2022; 2025.

MP (Monitor Polski) 1958: 56/322; 1959: 18/80; 1966: 11/75; 1972: 36/199; 1982: 31/267; 1984: 1⁄4; 1989: 3/27.

Ustawa z dn. 6 czerwca 1958 r. o służbie wojskowej szeregowców i podoficerów Służb Zbrojnych (DzU 1958: 36/164).

Zarządzenie Ministra Obrony Narodowej z dn. 5 lutego 1959 r. o uprawnieniach uczestników ochotniczych hufców pracy Związku Młodzieży Socjalistycznej w zakresie odbywania służby wojskowej (MP 1959: 18/80).

Ustawa z dn. 15 lipca 1961 r. o rozwoju systemu oświaty i wychowania (DzU 1961: 32/160).

Uchwała nr 55 Rady Ministrów z dn. 1 marca 1966 r. w sprawie dalszego rozwoju i działalności ochotniczych hufców pracy Związku Młodzieży Socjalistycznej i Związku Młodzieży Wiejskiej (MP 1966: 11/75).

Uchwała nr 185 Rady Ministrów z dn. 30 czerwca 1972 r. w sprawie ochotniczych hufców pracy Związku Młodzieży Socjalistycznej i Związku Młodzieży Wiejskiej (MP 1972: 36/199).

Ustawa z dn. 26 czerwca 1974 r. – Przepisy wprowadzające Kodeks Pracy (DzU 1974: 24/142).

Ustawa z dn. 21 czerwca 1990 r. o uchyleniu ustawy o zasadach udziału młodzieży w życiu państwowym, społecznym, gospodarczym i kulturalnym kraju (DzU 1990: 44/257).

Ustawa z dn. 7 września 1991 r. o systemie oświaty (DzU 1991: 95/425).

Bełdowski B., 1987, Z historii Hufców Budowlanych „Świt” [w:] Kielecki ruch młodzieżowy w służbie ojczyźnie (1957‒1987). Materiały z sesji popularnonaukowej z 20 lutego 1987 r., red. S. Iwaniak, Kielce.

Choniawko A., Związek Młodzieży Socjalistycznej z Partią, choć nie zawsze chętnie https://www.wbc.poznan.pl/Content/527722/Związek-Młodzieży-Socjalistycznej-z-Partią-choć-nie-zawsze-chętnie.pdf (dostęp: 29.07.2025).

Cimała B., 1998, Z początków działalności Ochotniczych Hufców Pracy na Śląsku Opolskim na tle ich rozwoju w Polsce w latach 1958‒1970 [w:] Ochotnicze Hufce Pracy w systemie oświatowo-wychowawczym, red. J. Podgórecki, Opole-Głuchołazy.

Hellwig J., 1998, W kręgu tradycji. OHP jako swoista konstytucja „Służby Polsce” [w:] Rozumienie i zrozumienie OHP. Materiały z Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej nt. Ochotniczych Hufców Pracy w systemie oświatowo-wychowawczym, red. J. Podgórecki, Opole-Głuchołazy.

Holona E., 1998, Geneza i rozwój hufców pracy [w:] Rozumienie i zrozumienie OHP. Materiały z Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej nt. Ochotniczych Hufców Pracy w systemie oświatowo-wychowawczym, red. J. Podgórecki, Opole-Głuchołazy.

Jasiński Z., Nycz E., 2010, Absolwenci Ochotniczych Hufców Pracy. Badania ich losów, pozycji społecznej i zawodowej w społeczeństwie, Opole.

Nycz E., 2010, Ochotnicze Hufce Pracy – zasoby instytucji i przestrzeń oddziaływania na początku XXI wieku [w:] Ochotnicze Hufce Pracy w systemie wsparcia młodzieży zagrożonej wykluczeniem społecznym, red. B. Górnicka, K. Neisch, Opole.

Od A do Z o Związku Młodzieży Socjalistycznej, 1964, oprac. A. Pawłowska, M. Jurkowicz, Państwowe Wydawnictwo „Iskry” Warszawa.

Słabińska E., 2008, Łagodzenie skutków bezrobocia w województwie kieleckim w latach 1918‒1939, Kielce.

Słownik organizacji młodzieżowych w Polsce 1918‒1970, red. Z. J. Bolek, S. Jarecka, C. Kozłowski, M. Malinowski, T. Pietrzak, Państwowe Wydawnictwo „Iskry” War szawa 1971.

Szczepańczyk Z., Milczarek J., 1987, Zarys historii Ochotniczych Hufców na Kielecczyźnie [w:] Kielecki ruch młodzieżowy w służbie ojczyźnie (1957‒ 1987). Materiały z sesji popularnonaukowej z 20 lutego 1987 r., red. S. Iwaniak, Kielce.

Związek Młodzieży Wiejskiej, https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Zwiazek-Mlodziezy-Wiejskiej;4002342.html (dostęp: 4.08.2025).

Związek Socjalistycznej Młodzieży Polskiej, https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/ ZwiazekSocjalistycznej-Mlodziezy-Polskiej;4002436.html (dostęp: 4.08.2025).

Pobrania

Opublikowane

2025-12-31

Jak cytować

Słabińska, E. (2025). Ochotnicze hufce pracy w latach 1958‒1992. Powstanie – struktura organizacyjna – zadania w świetle podstawowych aktów prawnych. UR Journal of Humanities and Social Sciences, 37(4), 166–180. https://doi.org/10.15584/johass.2025.4.9

Numer

Dział

Artykuły