Warszawska Rada Miejska w dobie autonomizacji Królestwa Polskiego (tzw. systemu Wielopolskiego) w latach 1861‒1862
DOI:
https://doi.org/10.15584/johass.2026.1.1Słowa kluczowe:
Królestwo Polskie, ugoda, samorząd miejski, burżuazja, inteligencjaAbstrakt
Artykuł podejmuje problem organów samorządowych funkcjonujących w Królestwie Polskim w latach 1861–1862 na przykładzie miasta stołecznego Warszawy. Prezentuje przyczyny politycznej decyzji cara o wprowadzeniu liberalnego kursu w Kongresówce i urządzeń autonomicznych (w ramach „systemu Wielopolskiego”), takich jak rady powiatowe i miejskie. W tekście przedstawiono stosunek polskiej opinii publicznej do tych instytucji; pokazano także skalę aktywności społeczeństwa Warszawy w postaci zaangażowania w prace organów samorządowych. Scharakteryzowano ponadto zagadnienia, jakie podejmowały rady miejskie, ze szczególnym uwzględnieniem stopnia akceptacji ich uchwał przez administrację rządową.
Downloads
Bibliografia
Archiwum Państwowe w Kielcach (APK), Archiwum Ordynacji Myszkowskiej (AOM), sygn. 169, 178, 245, 246, 1545.
Korespondencja Namiestników Królestwa Polskiego z roku 1861. Materiały i dokumenty, 1973, red. S. Kieniewicz, I. Miller, Wrocław.
Korespondencja Namiestników Królestwa Polskiego z lat 1861‒1863. Materiały i dokumenty, 1973, red. S. Kieniewicz, I. Miller, Wrocław.
Raporty polityczne konsulów generalnych Francji w Warszawie 1860‒1864, 1965, oprac. I. Koberdowa, Wrocław.
Baranowski I., 1923, Pamiętniki, Księgarnia Goeberthnera i Wolffa, Poznań.
Mickiewicz W., 1927, Pamiętniki, t. 2, Wydawnictwo Goeberthnera i Wolffa, Warszawa.
Szpadkowski T., 1969, Zapiski warszawskie, oprac. A. i T. Szarotowie, Ossolineum, Wrocław.
Zamoyska J., 1961, Wspomnienia, oprac. M. Czapska, Wydawnictwo Gryf, Londyn.
Żmichowska N., 1960, Listy, t. 2: Rozdroża, oprac. M. Romankówna, Ossolinem, Wrocław.
Aleksander Wielopolski. Próba ustrojowej rekonstrukcji Królestwa Polskiego 1861‒1862, 2012, red. L. Mażewski, von Borowiecky, Radzymin.
Kieniewicz S., 1962, Między ugodą a rewolucją. Andrzej Zamoyski w latach 1861‒1862, PWN, Warszawa.
Kieniewicz S., 1972, Powstanie styczniowe, PWN, Warszawa.
Kieniewicz S., 1976, Warszawa w latach 1795‒1914, PWN, Warszawa.
Kieniewicz S., 1983, Warszawa w powstaniu styczniowym, Wiedza Powszechna, Warszawa.
Koberdowa I., 1962, Wielki Książę Konstanty w Warszawie 1862–1863, PWN, Warszawa.
Kołodziejczyk R., 1979, Miasta, mieszczaństwo, burżuazja w Polsce w XIX w. Szkice i rozprawy historyczne, PWN, Warszawa.
Korotyński A., 1906, Dawne rady miejskie i powiatowe, Księgarnia Goeberthnera i Wolffa, Kraków.
Petrozolin-Skowrońska B., 1997, Przed tą nocą, PWN, Warszawa.
[Raczyński R.], 1863, Margrabia Wielopolski i reformy rządu rosyjskiego, nakładem J.K. Żupańskiego, Poznań.
Stankiewicz Z., 1967, Dzieje wielkości i upadku Aleksandra Wielopolskiego, Wiedza Powszechna, Warszawa.
Stępień M., 1968, Narcyza Żmichowska, PIW, Warszawa.
Straty bibliotek i archiwów warszawskich w zakresie źródeł historycznych, 1956, t. 2, red. P. Bańkowski, PWN, Warszawa.
Żor A., 2005, Ropucha. Studium odrzucenia, Wydawnictwo Marszałek, Toruń.
Caban W., 2011, Rady miejskie i powiatowe w guberni radomskiej w latach 1861‒1863 [w:] Powstanie styczniowe. Polacy i Rosjanie w XIX wieku, Wybór studiów z okazji czterdziestolecia pracy naukowej i 65. rocznicy urodzin, red. L. Michalska-Bracha, S. Wiech, J. Legieć, Wydawnictwo UJK, Kielce.
Cegielski J., 1971, Polityka budowlano-mieszkaniowa w Warszawie 1815‒1864 [w:] Warszawa XIX wieku: 1795‒1918, z. 2, red. R. Kołodziejczyk, PWN, Warszawa.
Koberdowa I., 1961, Warszawska Rada Miejska 1861‒1863, „Rocznik Warszawski”, nr 2.
Ramotowska F., 1967, U źródeł tzw. reform Wielopolskiego [w:] Wiek XIX. Prace ofiarowane Stefanowi Kieniewiczowi w 60. rocznicę urodzin, red. B. Grochulska, B. Leśnodorski, A. Zahorski, PWN, Warszawa.
Sobczak J., 1999, Próba polsko-rosyjskiego pojednania u schyłku XIX stulecia [w:] Między irredentą a kolaboracją. Polacy wobec obcych władz i systemów politycznych, red. S. Kalembka, N. Kasparek, Wydawnictwo UWM, Olsztyn.
Stankiewicz Z., 1990, Ziemiaństwo wobec systemu Wielopolskiego [w:] Powstanie styczniowe 1863‒1864. Wrzenie. Bój. Europa. Wizje, red. S. Kalembka, PWN, Warszawa.
Strumiński J., 1952, Rady miejskie i powiatowe w Królestwie Polskim (1861‒1863), „Czasopismo Prawno-Historyczne”, t. 4.
Trąbski M., 2014, Działalność Rady Miejskiej Częstochowy w latach 1861‒1862, w świetle listu do Aleksandra hr. Wielopolskiego [w:] Powstanie styczniowe w regionie częstochowskim i w województwie kaliskim (1863‒1864), red. M. Trąbski, N. Morawiec, R.W. Szwed, Wydawnictwo Taurus, Częstochowa.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
