Galicyjskie reminiscencje... Bruno Schulz, muzyka i film
DOI:
https://doi.org/10.15584/galiciana.2025.19.28Słowa kluczowe:
muzyka filmowa, Galicja, Bruno Schulz (1892–1942), Wojciech J. Has (1924– 2000), Jerzy Maksymiuk (ur. 1936), muzyka, filmAbstrakt
Tematem eseju są znaki-symbole audialne i znaki-metafory muzyczne obecne w ścieżce dźwiękowej Jerzego Maksymiuka skomponowanej do filmu Sanatorium pod Klepsydrą (1973) Wojciecha J. Hasa, który powstał na podstawie opowiadań galicyjskiego pisarza Brunona Schulza. Celem rozważań jest namysł nad możliwymi muzyczno-słownymi reminiscencjami do kultury Galicji zarówno w tekście pierwowzoru literackiego, jak i warstwie dźwiękowej jego adaptacji. Metodologia: hermeneutyka i semiotyka (przekład intersemiotyczny).
Downloads
Bibliografia
Ankersmit F.R., The Reality Effect in the Writing of History: The Dynamics of Historiographical Topology, Amsterdam 1989.
Badyda E., Słownik języka Brunona Schulza?, „Schulz/Forum” 2018, nr 11, s. 167–178.
Barańczak A., Poetycka muzykologia, „Teksty” 1972, nr 3, s. 108–116.
Bolecki W., Poetycki model prozy w dwudziestoleciu międzywojennym. Witkacy, Gombrowicz, Schulz i inni. Studium z poetyki historycznej, Kraków 1996.
Bristiger M., Związki muzyki ze słowem. Z zagadnień́ analizy muzycznej, Warszawa 1986.
Brown C.S., Music and Literature: A Comparison of the Arts, Athens 1948.
Budurowicz B., Galicia in the Work of Bruno Schulz, „Canadian Slavonic Papers” („Revue Canadienne des Slavistes”) 1986, vol. 28, no. 4, s. 359–368.
Budurowycz B., Galicja w twórczości Brunona Schulza [w:] Bruno Schulz. In Memoriam 1892–1992, red. M. Kitowska-Łysiak, Lublin 1992, s. 9–17.
Budzyński W., Schulz pod kluczem, Warszawa 2013.
Bullerjahn C., Grundlagen der Wirkung von Filmmusik, Augsburg 2001.
Davies N., Galicja. Historia nie narodowa, Kraków 2023.
Dziadek M., Czy istnieje muzyka słowiańska?, „Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie Edukacja Muzyczna” 2014, z. IX, s. 9–18.
Ficowski J., Regiony wielkiej herezji i okolice. Bruno Schulz i jego mitologia, Sejny 2002.
Franczak J., Wędrowcy niedoludzkich obszarów [w:] idem, Poszukiwanie realności: światopogląd polskiej prozy modernistycznej, Kraków 2007, s. 307–326.
Gąsowski T., Między gettem a światem. Dylematy ideowe Żydów galicyjskich na przełomie XIX i XX wieku, Kraków 1996.
Hećman B., Mit monarchii habsburskiej w opowiadaniu „Wiosna” Brunona Schulza [w:] Galicja i jej dziedzictwo, t. IV: Literatura – język – kultura, red. C. Kłak, M. Wyka, Rzeszów 1995, s. 185–199.
Głowiński M., Muzyka w powieści, „Teksty: Teoria Literatury, Krytyka, Interpretacja” 1980, nr 2, s. 98–114.
Gondowicz J., Ekfrazy oraz Co słychać, „Konteksty. Polska Sztuka Ludowa” 2019, t. 73, s. 498–500.
Grzejewska A., Ten wariat Maksymiuk, Białystok 1994.
Grzymała-Siedlecki A., Etiudy płanetnicze, „Kurier Warszawski” 1934, nr 11, s. 4.
Hejmej A., Muzyczność dzieła literackiego, Toruń 2012.
Hejmej A., Muzyka w literaturze. Perspektywy komparatystyki interdyscyplinarnej, Kraków 2008.
Jakubczyk-Ślęczka S., Życie muzyczne społeczności żydowskiej na terenach dawnej Galicji w okresie międzywojennym, maszynopis pracy doktorskiej przygotowanej na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2018.
Jakubczyk-Ślęczka S., Reforma żydowskiej muzyki liturgicznej w Galicji na przełomie XIX i XX wieku, „Studia Judaica” 2019, vol. 22, nr 2(44), s. 235–265.
Jerzy Maksymiuk, Leszek Mądzik, Ignacy Karpowicz, Tomasz Różycki. Polska na cztery ręce, Kielce 2012.
Kiedacz W., „Sanatorium pod Klepsydrą” – proza Schulza i wizja Hasa, „Teksty: teoria literatury, krytyka, interpretacja” 1975, nr 2(20), s. 149–155.
Lipińska-Iłłakowicz K., Myśląc powoli: przestrzeń prowincjonalna u Heideggera i Schulza [w:] W ułamkach zwierciadła... Bruno Schulz w 110 rocznicę urodzin i 60. rocznicę śmierci, red. M. Kitowska-Łysiak, W. Panas, Lublin 2003, s. 485–496.
Losiak R., Doświadczenie odbioru muzyki w świetle fenomenologii percepcji Maurice’a Mereau-Ponty’ego, „Muzyka” 2005, nr 1, s. 67–115.
Maksymiuk J., Piasecka E., Maksymiuk na maksa, Warszawa 2002.
Małczyński B., Bruno Schulz. Komentarze na marginesie muzyki, „Strony” 2010, nr 3/4, s. 64–69.
Miklaszewski K., O pewnej modernistycznej właściwości prozy Brunona Schulza (na przykładzie „Sklepów cynamonowych”), „Zeszyty Naukowe UJ. Prace historycznoliterackie” 1971, z. 21, s. 49–65.
Muzyka w literaturze. Antologia polskich studiów powojennych, red. A. Hejmej, Kraków 2002.
Nieznane nagrania muzyki przedwojennych polskich mieszkańców Galicji Wschodniej ze zbiorów archiwum Polskiego Radia we Wrocławiu [w:] Etnomuzykologia na przełomie tysiącleci: historia, teoria, metodologia, red. Z.J. Przerembski, Wrocław 2015, s. 63–71.
Pociej B., O przestrzenności dzieła muzycznego, „Muzyka” 1967, nr 1, s. 69–73.
Pogranicza i korespondencje sztuk: studia, red. T. Cieślikowska, J. Sławiński, Wrocław 1980.
Polony L., Przestrzeń i muzyka, Kraków 2007.
Polska muzyka tradycyjna – dziedzictwo fonograficzne Stan aktualny – zachowanie, t. I–II, red. J.P. Jackowski, Warszawa 2017.
Reimann A. Muzyczny styl odbioru – muzyczny interpretant – literacka forma muzyczna, „Przestrzenie Teorii” 2012, nr 17, s. 139–161.
Schulz B., Sklepy cynamonowe. Sanatorium pod Klepsydrą, Kraków 1957.
Schulz B., Księga listów, oprac. J. Ficowski, Kraków 1975.
Schulz B., Listy, fragmenty. Wspomnienia o pisarzu, zebrał i oprac. J. Ficowski, Kraków 1984.
Schulz B., Opowiadania. Wybór esejów i listów, oprac. J. Jarzębski, Wrocław 1989.
Schulz B., Księga listów, oprac. J. Ficowski, Gdańsk 2002.
Schulz B., Księga obrazów, zebrał, oprac., komentarzami opatrzył J. Ficowski, Gdańsk 2012.
Skarbowski J., Literatura – muzyka: zbliżenia i dialogi, Warszawa 1981.
Skrzypczyk A., Bruno Schulz i muzyka. Próba biografii akustycznej pisarza, „Teksty Drugie” 2022, nr 2, s. 329–343.
Skrzypczyk A., Bruno Schulz i muzyka. Exordium/Bruno Schulz and music. Exordium, „Przestrzenie Teorii” 2020, nr 34, s. 75–98.
Słownik schulzowski, red. W. Bolecki, J. Jarzębski, S. Rosiek, Gdańsk 2006.
Speina J., Bankructwo realności. Proza Brunona Schulza, Warszawa–Poznań 1974.
Stala K., Na marginesach rzeczywistości. O paradoksach przedstawiania w twórczości Brunona Schulza, Warszawa 1995.
Szymankiewicz B., Bruno Schulz – pisarz środkowoeuropejski?, „Zeszyty Naukowe Towarzystwa Doktorantów UJ. Nauki Humanistyczne” 2016, nr 4(15), s. 7–23.
Transpozycje. Muzyka w nowoczesnej literaturze europejskiej, red. A. Hejmej, T. Górny, Kraków 2016.
Wiegandt E., Austria Felix, czyli o micie Galicji w polskiej prozie współczesnej, Poznań 1988.
Wilczek-Krupa M., Funkcje muzyki w filmie. Teorie praktyków, „Res Facta Nova. Teksty o muzyce współczesnej” 2014, nr 15, s. 103–123.
Word and Music Studies. Essays on Literature and Music (1967–2004) by Steven Paul Scher, red. W. Bernhart, W. Wolf, Amsterdam–New York 2004.
Wróblewski P., Stylistyczne wykorzystanie brzmieniowej warstwy leksyki (na przykładzie prozy Brunona Schulza), „Prace Filologiczne” 1986, t. XXXIII.
Wyka K., Napierski S., Dwugłos o Schulzu [w:] Stara szuflada i inne szkice z lat 1932–1939, oprac. M. Urbanowski, Kraków 2000, s. 420–431.
Wyskiel W., Inna twarz Hioba: problematyka alienacyjna w dziele Brunona Schulza, Kraków 1980.
Zagajewski A., Drohobycz i świat [w:] Bruno Schulz. In Memoriam 1892–1992, red. M. Kitowska-Łysiak, Lublin 1992, s. 19–25.
Bruno Schulz, https://filmpolski.pl/fp/index.php?osoba=119175 (4.09.2025).
http://jerzymaksymiuk.pl/ (4.09.2025).
http://jerzymaksymiuk.pl/media/artykuly/ (4.09.2025).
Stojanović B., Umitycznienie Brunona Schulza. Drohobycka ikona Europy Środkowej jako nieskończona inspiracja artystów z całego świata, http://www.brunoschulz.org/umitycznienie/umitycznienie-txt.htm (4.09.2025).
Jerzy Maksymiuk, https://filmpolski.pl/fp/index.php?osoba=11135 (4.09.2025).
Pascal B., Myśli, tłum. T. Boy-Żeleński, https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/pascal-mysli.html (15.09.2024).
Święch J., Schulz – pisarz galicyjski, „Akcent” 2007, nr 1, http://akcentpismo.pl/spis-tresci-numeru-12007/jerzy-swiech-schulz-pisarz-galicyjski/ (6.09.2024).
Wilczyński M., Polska proza galicyjska przed wojną i po wojnie. Bruno Schulz w kontekście literatury katastrofy, „Schulz/Forum” 2015, nr 5, s. 5–17, https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/schulz/article/view/2185/1607 (6.09.2024).
Wojciech J. Has, https://filmpolski.pl/fp/index.php?osoba=111519 (4.09.2025).
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Musica Galiciana. Kultura muzyczna Galicji w kontekście stosunków polsko-ukraińskich
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
