200-lecie książęcej kolekcji książąt Lubomirskich w zbiorach Ossolineum we Wrocławiu
DOI:
https://doi.org/10.15584/galiciana.2025.19.30Słowa kluczowe:
Józef Maksymilian Ossoliński, książę Henryk Lubomirski, fundacja, ordynacja przeworska, muzealia, sztuki piękne, Muzeum Książąt Lubomirskich, Lwów, Wrocław, Ossolineum, reaktywacjaAbstrakt
Muzeum Książąt Lubomirskich, założone przed 200 laty we Lwowie, świętowało swój jubileusz we Wrocławiu konferencją „Polskie muzealnictwo w okresie międzywojennym”, plenerową wystawą planszową w ogrodzie barokowym Zakładu Narodowego oraz zorganizowaną od 9 marca do 30 czerwca 2024 roku w gmachu Ossolineum wystawą jubileuszową Historia nie/oczywista. 200 lat Muzeum Książąt Lubomirskich. Muzeum powstało na podstawie umowy z grudnia 1823 roku zawartej przez dwóch wielkich mecenasów sztuki – hrabiego Józefa Maksymiliana Ossolińskiego, fundatora Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, oraz księcia Henryka Lubomirskiego posiadającego jedną z cenniejszych kolekcji sztuki na europejskim poziomie. Obu przyświecała wzniosła idea uczynienia z prywatnej fundacji publicznej książnicy wraz z artystycznymi zbiorami – jako instytucji polskiej kultury i nauki ofiarowanej narodowi w okresie niewoli narodowej. Muzeum – powstałe „z miłości do kraju i sztuki” – nie miało łatwych losów. Realia zaborów, a po okresie świetności totalny upadek i likwidacja placówki we Lwowie połączona z rozproszeniem zbiorów w czasie II wojny światowej nie wróżyły jego przetrwania. Po upadku systemu komunistycznego przywrócono niezależny status Ossolineum, a w jego strukturze na nowo zostało reaktywowane Muzeum we Wrocławiu, gdzie – wobec oderwania Lwowa od Polski – w roku 1946 odtworzono Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Downloads
Bibliografia
Chwalewik E., Zbiory polskie – archiwa, biblioteki, gabinety, galerie, muzea i inne zbiory pamiątek przeszłości w ojczyźnie i na obczyźnie, Warszawa 1926.
Pawłowicz E., Muzeum im. Lubomirskich, Lwów 1904.
Treter M., Przewodnik po Muzeum im. Książąt Lubomirskich we Lwowie, Lwów 1909.
Ustawy Zakładu Narodowego imienia Ossolińskich, Lwów 1857.
Biblioteka Ordynacji Zamojskiej od Jana do Jana. W 400-lecie śmierci Jana Zamoyskiego, kanclerza i hetmana wielkiego koronnego, założyciela Zamościa, oprac. T. Makowski, Warszawa 2005.
Chamerska H., Mecenat biblioteczny w Polsce okresu zaborów [w:] Inteligencja polska XIX i XX wieku. Studia, t. 6, red. R. Czepulis-Rastenis, Warszawa 1991, s. 27–71.
Długajczyk B., Machnik L., Józef Maksymilian Ossoliński i Henryk Lubomirski oraz ich kolekcje [w:] Początki Muzeum Lubomirskich, Wrocław 2008, s. 29–99.
Długajczyk B., Machnik L., Muzeum Lubomirskich 1823–1940. Zbiór malarstwa, Wrocław 2019.
Gruk W., Hrabia Ossoliński i konie gubiące złote podkowy. Grafika „Wjazd Jerzego Ossolińskiego do Rzymu w 1633 roku Stefano della Belli [w:] Zmienny krajobraz. 200 lat Muzeum Książąt Lubomirskich, red. P. Szroniak, Wrocław 2023, s. 21–35.
Historia nie/oczywista. 200 lat Muzeum książąt Lubomirskich, red. K. Uczkiewicz, Wrocław 2024, seria: „Wystawy Ossolineum”.
Hüttl-Hubert E., „Je me suis fixé en cette capitale, pour y servir ma patrie...”. The Vienna Years of Count Józef Maksymilian Ossoliński of Tenczyn [w:] Treasures of Poland’s History. The Ossoliński National Institute visits Vienna. Exhibition catalogue, red. M. Orzeł, Wrocław 2009, s. 37–51.
Grajewski A., Siła idei, „Gość Niedzielny” 2024, nr 11, s. 60–61.
Juzwenko A., Losy ossolińskich rysunków Dürera z kolekcji Lubomirskich, „Śląski Kwartalnik Historyczny Sobótka” 2009, nr 2–3, s. 369.
Kaźmierczak J., Tytusa Działyńskiego zbiór pamiątek narodowych w Kórniku, „Acta Universitatis Nicolai Copernici. Nauki Humanistyczno-Społeczne. Zabytkoznawstwo i Konserwatorstwo” 1980, t. 9, z. 112, s. 45–75.
Kłoda E., Rembrandty w Muzeum Książąt Lubomirskich [w:] Historia nie/oczywista. 200 lat Muzeum książąt Lubomirskich, red. K. Uczkiewicz, Wrocław 2024, s. 58–61.
Kielak D., O kulturotwórczej roli muzeum w projekcie Mieczysława Tretera, „IDEA. Studia nad strukturą i rozwojem pojęć filozoficznych” 2018, t. XXX/1, s. 163–174.
Knychalska-Jaskulska A., Akty fundacyjne Zakładu Narodowego im. Ossolińskich [w:] Historia nie/oczywista. 200 lat Muzeum książąt Lubomirskich, red. K. Uczkiewicz, Wrocław 2024, s. 47.
Kołosowska O., Biblioteka „Narodnego Domu” we Lwowie: tworzenie zespołów, aktywność i realizacja działalności [w:] Kraków–Lwów. Książki – czasopisma – biblioteki XIX wieku, aktywność XX wieku, t. 6, cz. 1, red. J. Jarowiecki, Kraków 2003, s. 180–189.
Kosiński J.A., Józef Maksymilian Ossoliński – kontynuator programu Załuskich, „Roczniki Biblioteczne” 1970, t. 1–2, s. 207–214.
Kowalczykowa A., Mecenat literacki i artystyczny w XIX i XX wieku [w:] Z dziejów mecenatu kulturalnego w Polsce. Studia, red. J. Kostecki, Warszawa 1999, s. 171–221.
Kuś-Joachimiak H., „Dürery Lubomirskich”. Wojenna grabież rysunków Albrechta Dürera i ich symboliczny powrót za sprawą Eugeniusza Geta-Stankiewicza [w:] Zmienny krajobraz. 200 lat Muzeum Książąt Lubomirskich, red. P. Szroniak, Wrocław 2023, s. 247–261.
Kuś-Joachimiak H., Pierwszy opiekun zbiorów [w:] Historia nie/oczywista. 200 lat Muzeum książąt Lubomirskich, red. K. Uczkiewicz, Wrocław 2024, s. 70–79.
Matwijów M., Mieczysław Gębarowicz (1893–1984). Uczony i opiekun narodowych dóbr kultury, Warszawa 2013.
Mrozowski P., Amatorzy malarstwa i ich kolekcje [w:] Geniusz Lwowa. Lwów jako ośrodek sztuki i jego kolekcje artystyczne, Warszawa 2023, s. 94–95.
Sidorowicz-Mulak D., Biblioteka księcia Henryka [w:] Historia nie/oczywista. 200 lat Muzeum książąt Lubomirskich, red. K. Uczkiewicz, Wrocław 2024, s. 32.
Pękalska M., Historia działalności wydawniczej Zakładu Narodowego im. Ossolińskich [w:] Biblioteka Narodowa 1919 – 2019. Księga jubileuszowa serii, red. S. Bereś, Wrocław 2019, s. 78–93.
Piotrowska J., 200-lecie muzealnictwa polskiego. Świątynia Sybilli 1801–2001, „Muzealnictwo” 2001, nr 43, s. 10–15.
Ptaszyk M., Uwagi do dziejów słownika Lindego, „Czasopismo Zakładu Narodowego im. Ossolińskich” 1992, t. 1, s. 45–66.
Radojewski M., Miniatury portretowe XVI–XX wieku. Sylwetki w zbiorach Biblioteki Ossolineum, Wrocław 1976.
Radojewski M., Zbiory graficzne w Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich, „Rocznik Zakładu Narodowego im. Ossolińskich”1972, t. 7, s. 165–172.
Samsonowicz H., Polska. Losy państwa i narodu, Warszawa 1992.
Schuster K., Gwalbert Pawlikowski w kręgu ludzi i spraw związanych z Ossolineum, „Roczniki Biblioteczne” 1967, R. 11, s. 12–32.
Sudolski Z., Jerzy Henryk Lubomirski, „Roczniki Biblioteczne” 1967, t. 1, s. 21–31.
Wiśniewska A., Polak na czele Wiedeńskiej Biblioteki Nadwornej, „Biblioteka” 2003, nr 7(16), s. 27–46.
Wołoszyn M., Ostatni ordynat przeworski [w:] Historia nie/oczywista. 200 lat Muzeum książąt Lubomirskich, red. K. Uczkiewicz, Wrocław 2024, s. 88.
Żbikowska-Migoń A., Wiek XIX – stulecie bibliotek [w:] Droga do Okólnika 1844–1944, red. H. Tchórzewska-Kabata, Warszawa 2005, s. 12–17.
Żygulski Z., Dzieje zbiorów puławskich, Świątynia Sybilli i Dom Gotycki, „Rozprawy i Sprawozdania Muzeum Narodowego w Krakowie” 1962, t. 7, s. 17–21.
Żygulski Z., Zamoyski A., Rostworowski M., Muzeum Czartoryskich. Historia i zbiory, Kraków 1998.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Musica Galiciana. Kultura muzyczna Galicji w kontekście stosunków polsko-ukraińskich
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
