Kompetencje lidera przyszłości w przedsiębiorstwach: między technologią, relacjami a odpowiedzialnością

Abstrakt

Artykuł podejmuje problematykę kompetencji współczesnego lidera w warunkach przyspieszonej transformacji technologicznej, globalizacji oraz rosnącej złożoności otoczenia. Celem pracy jest identyfikacja i uporządkowanie hierarchii kluczowych kompetencji przywódczych, które wykraczają poza tradycyjne modele oparte na hierarchii i kontroli oraz ocena ich znaczenia z perspektywy praktyków zarządzania. W części empirycznej zrealizowano trzy pytania badawcze dotyczące: hierarchii pięciu bloków kompetencji, różnic w ich ocenie pomiędzy sektorami gospodarki oraz pomiędzy przedsiębiorstwami zróżnicowanymi pod względem wielkości. Część teoretyczna syntetyzuje ewolucję koncepcji przywództwa od ujęć cech i stylów, przez teorie sytuacyjne i relacyjne, po współczesne paradygmaty przywództwa transformacyjnego, autentycznego, służebnego i cyfrowego. Wskazano, że lider przyszłości funkcjonuje jako wizjoner, integrator, innowator i mentor, łącząc wymiar technologiczny, społeczny i etyczny. W części empirycznej zaprezentowano wyniki badania eksploracyjnego przeprowadzonego wśród 57 menedżerów średniego szczebla z czterech sektorów gospodarki, z użyciem kwestionariusza w pięciostopniowej skali Likerta. Pytania pogrupowano w pięć bloków: kompetencje cyfrowe i technologiczne, społeczne i emocjonalne, adaptacyjne, strategiczno-innowacyjne oraz etyczne i zrównoważonego rozwoju. Analiza średnich wskazała na najwyższą ocenę kompetencji adaptacyjnych oraz społeczno-emocjonalnych, co podkreśla wagę elastyczności, uczenia się przez całe życie, komunikacji i zaufania w turbulentnym otoczeniu. Jednocześnie istotnie wysokie oceny uzyskały kompetencje cyfrowe i strategiczno-innowacyjne zwłaszcza w sektorach technologicznych i w dużych organizacjach, gdzie rosną wymagania w zakresie analityki danych, AI i długofalowego planowania. Kompetencje etyczne i proekologiczne osiągnęły solidny, choć nieco niższy poziom, z tendencją wzrostu w sektorach regulowanych. Wnioski podkreślają konieczność rozwijania zintegrowanego profilu kompetencji liderów oraz inwestowania w adaptacyjność, inteligencję emocjonalną i biegłość cyfrową jako kompetencje krytyczne. Ograniczenia badania wskazują kierunki dalszych prac: replikacje na większych, losowych próbach, analizy porównawcze międzysektorowe i podłużne, a także modelowanie związków między blokami kompetencji a wynikami organizacyjnymi.