Nierówności społeczne i ekonomiczne w krajach MENA – analiza bibliometryczna badań z lat 2011–2025
DOI:
https://doi.org/10.15584/nsawg.2026.1.2Słowa kluczowe:
nierówności, kraje MENA, Afryka Północna i Bliski Wschód, analiza bibliometrycznaAbstrakt
Nierówności społeczne i ekonomiczne stanowią jedno z kluczowych wyzwań rozwojowych współczesnych gospodarek, szczególnie w regionie Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej (MENA), gdzie historyczne uwarunkowania, struktura gospodarcza oraz napięcia polityczne prowadzą do trwałych dysproporcji społecznych. Dotychczasowe badania nad nierównościami w tym regionie pozostają jednak rozproszone i silnie zróżnicowane tematycznie, co utrudnia identyfikację wiodących kierunków badawczych oraz zmian w strukturze wiedzy naukowej w czasie. Przesłanką podjęcia niniejszych badań jest zatem potrzeba systematycznego uporządkowania i oceny dorobku naukowego dotyczącego problematyki nierówności w krajach MENA.
Celem artykułu jest przeprowadzenie kompleksowej analizy bibliometrycznej publikacji naukowych dotyczących nierówności społecznych i ekonomicznych w krajach MENA w latach 2011–2025, ze szczególnym uwzględnieniem dynamiki publikacyjnej, kluczowych autorów, instytucji, krajów afiliacji oraz głównych wątków tematycznych. Analiza została przeprowadzona na podstawie danych z bazy Web of Science przy wykorzystaniu narzędzi Bibliometrix i VOSviewer, które umożliwiły identyfikację sieci współwystępowania słów kluczowych oraz koncentracji tematycznej.
Wyniki badań wskazują na znaczący wzrost liczby publikacji po 2020 roku, internacjonalizację pola badawczego oraz zwiększający się udział ośrodków akademickich z regionu MENA. Analiza słów kluczowych ujawnia dominujące klastry tematyczne: ekonomiczno-społeczny, zdrowotno-polityczny oraz analityczno-porównawczy. Wyniki wskazują, że badania nad nierównościami w krajach MENA stają się coraz bardziej interdyscyplinarne, a dalszy rozwój pola świadczy o potrzebie dalszych badań nad współpracą naukową w tym obszarze.
Downloads
Bibliografia
AlAzzawi, S., Hlasny, V. (2019). Household asset wealth and female labor supply in MENA. The Quarterly Review of Economics and Finance, 73, 3–13. DOI: 10.1016/j.qref.2019.08.002.
Arafat, A.A.-D. (2024). Poverty and Inequality in the MENA Region. W: A.A.-D. Arafat, Human Security in the Middle East and North Africa (s. 135–166). Cham: Springer Nature Switzerland. DOI: 10.1007/978-3-031-70196-2_5.
Aria, M., Cuccurullo, C. (2017). Bibliometrix: An R-tool for comprehensive science mapping analysis. Journal of Informetrics, 11(4), 959–975. DOI: 10.1016/j.joi.2017.08.007.
Atiş, M. (2021). Sosyal dişlanma: literatür incelemesi. The Journal of Academic Social Sciences, 120, 179–191. DOI: 10.29228/ASOS.52101.
Atkinson, A.B. (2015). Inequality: What Can Be Done? Harvard: Harvard University Press. DOI: 10.4159/9780674287013.
Azmeh, C., Darwich, H. (2025). Leveraging social science research to combat poverty and inequality in the Middle East – A pathway to achieving SDGs 1 and 10. Cogent Social Sciences, 11(1), 2473650. DOI: 10.1080/23311886.2025.2473650.
Cammett, M.C., Diwan, I., Richards, A., Richards, A. (2015). A political economy of the Middle East. Boulder: Westview Press, a member of the Perseus Books Group.
Dardas, L.A., Malkawi, A.M.A., Sweis, S., Sweis, N., Al-Khayat, A., Sawair, F.A. (2023). Mapping Two Decades of Research Productivity in the Middle Eastern and Arab Countries: A Comprehensive Bibliometric Analysis. Publications, 11(4), 48. DOI: publications11040048.
Donthu, N., Kumar, S., Mukherjee, D., Pandey, N., Lim, W.M. (2021). How to conduct a bibliometric analysis: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 133, 285–296. DOI: 10.1016/j.jbusres.2021.04.070.
Friedman, M. (2002). Capitalism and Freedom: Fortieth Anniversary Edition. Chicago: University of Chicago Press. DOI: 10.7208/chicago/9780226264189.001.0001.
Hassine, N.B. (2015). Economic Inequality in the Arab Region. World Development, 66, 532–556. DOI: 10.1016/j.worlddev.2014.09.011.
Hlasny, V., AlAzzawi, S. (2019). Asset inequality in the MENA: The missing dimension? The Quarterly Review of Economics and Finance, 73, 44–55. DOI: 10.1016/j.qref.2018.07.010.
Hlasny, V., Verme, P. (2016). Top Incomes and the Measurement of Inequality in Egypt. The World Bank Economic Review, 32(2), 428–455. DOI: 10.1093/wber/lhw031.
Jha, C.K., Kırşanlı, F. (2024). Arab Spring, democratization of corruption, and income inequality. International Journal of Finance & Economics, 29(3), 3678–3691. DOI: 10.1002/ijfe.2853.
Kraus, V., Yonay, Y. (2018). Facing Barriers: Palestinian Women in a Jewish-Dominated Labor Market. Cambridge: Cambridge University Press. DOI: 10.1017/9781108227070.
Lisée, C., Larivière, V., Archambault, É. (2008). Conference proceedings as a source of scientific information: A bibliometric analysis. Journal of the American Society for Information Science and Technology, 59(11), 1776–1784. DOI: 10.1002/asi.20888.
Malik, A., Awadallah, B. (2013). The Economics of the Arab Spring. World Development, 45, 296–313. DOI: 10.1016/j.worlddev.2012.12.015.
Mathieson, J., Popay, J., Enoch, E., Escorel, S., Hernandez, M., Johnston, H., Rispel, L. (2008). Social Exclusion Meaning, measurement and experience and links to health inequalities. WHO Social Exchange Network Background Paper, 1, 1–91.
Mondal, S., Singh, S. (2023). A bibliometric and thematic analysis of green entrepreneurship in business research: Current status and future research directions. Environment, Development and Sustainability, 27(1), 67–139. DOI: 10.1007/s10668-023-03905-7.
Ncube, M., Anyanwu, J.C., Hausken, K. (2014). Inequality, Economic Growth and Poverty in the Middle East and North Africa (MENA): Inequality, Economic Growth and Poverty in MENA. African Development Review, 26(3), 435–453. DOI: 10.1111/1467-8268.12103.
Ngamaba, K.H., Panagioti, M., Armitage, C.J. (2018). Income inequality and subjective well-being: A systematic review and meta-analysis. Quality of Life Research, 27(3), 577–596. DOI: 10.1007/s11136-017-1719-x.
Noland, M., Pack, H. (2011). The Arab economies in a changing world. Washington: Peterson Institute for International Economics.
Öztürk, O., Kocaman, R., Kanbach, D.K. (2024). How to design bibliometric research: An overview and a framework proposal. Review of Managerial Science, 18(11), 3333–3361. DOI: 10.1007/s11846-024-00738-0.
Piketty, T. (2014). Capital in the Twenty-First Century. Harvard: Harvard University Press. DOI: 10.4159/9780674369542.
Piketty, T., Saez, E. (2014). Inequality in the long run. Science, 344(6186), 838–843. DOI: 10.1126/science.1251936.
Pranckutė, R. (2021). Web of Science (WoS) and Scopus: The Titans of Bibliographic Information in Today’s Academic World. Publications, 9(1), 12. DOI: 10.3390/publications9010012.
Rabczun, A. (2024). Nierówności społeczne a wzrost gospodarczy w krajach MENA. Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy, 78, 44–62. DOI: 10.15584/nsawg.2024.2.3.
Sałach-Dróżdż, K. (2024). Wealth inequality, income inequality, and subjective well-being: A cross-country study. International Journal of Management and Economics, 60(3), 227–242. DOI: 10.2478/ijme-2024-0017.
Sayer, R.A. (2015). Why we can’t afford the rich. Bristol: Policy Press.
Sen, A. (1992). Inequality reexamined. New York: Russell Sage Foundation Clarendon Press.
Singh, V.K., Singh, P., Karmakar, M., Leta, J., Mayr, P. (2021). The journal coverage of Web of Science, Scopus and Dimensions: A comparative analysis. Scientometrics, 126(6), 5113–5142. DOI: 10.1007/s11192-021-03948-5.
Stiglitz, J.E. (2013). The price of inequality. New York: W.W. Norton & Company.
Therborn, G. (2012). The Killing Fields of Inequality. International Journal of Health Services, 42(4), 579–589. DOI: 10.2190/HS.42.4.a.
Wright, E.O. (2015). Understanding class. London: Verso.
Yang, K., Qi, H. (2022). Research on Health Disparities Related to the COVID-19 Pandemic: A Bibliometric Analysis. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(3), 1220. DOI: 10.3390/ijerph19031220.
Zupic, I., Čater, T. (2015). Bibliometric Methods in Management and Organization. Organizational Research Methods, 18(3), 429–472. DOI: 10.1177/1094428114562629.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Uniwersytet Rzeszowski
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
