Transfer bezpośrednich inwestycji zagranicznych do nowoczesnych sektorów gospodarki na przykładzie Polski
DOI:
https://doi.org/10.15584/nsawg.2026.1.3Słowa kluczowe:
innowacyjność, nowoczesne sektory gospodarki, bezpośrednie inwestycje zagraniczneAbstrakt
W artykule podjęto rozważania dotyczące roli bezpośrednich inwestycji zagranicznych w transferze środków do innowacyjnych sektorów w gospodarce Polski. Odniesiono się również do oddziaływania tych inwestycji na różne aspekty i przejawy innowacyjności, a w konsekwencji ich roli w stymulowaniu rozwoju polskiej gospodarki napędzanego innowacjami. Biorąc pod uwagę klasyfikację PKD, spośród wszystkich sekcji funkcjonujących w gospodarce narodowej wyselekcjonowano te uznawane za nowoczesne. Są to takie sekcje gospodarki, dla których głównym wyróżnikiem jest innowacyjność. W tym kontekście celem artykułu jest przedstawienie nie tylko skali, ale też dynamiki przepływu bezpośrednich inwestycji zagranicznych do innowacyjnych sektorów w polskiej gospodarce w latach 2019–2024. Metoda badawcza w części teoretycznej to studia światowej literatury przedmiotu, zaś w części badawczej: porównawcza i dynamiczna. Na podstawie raportów NBP publikowanych cyklicznie w rocznych przedziałach czasowych dokonano nie tylko oceny tych powiązań, ale także przedstawiono dynamikę tych zmian w czasie. Z przeprowadzonej analizy wynika, że BIZ kierowane do nowoczesnych sektorów odgrywają istotną rolę w procesie przechodzenia polskiej gospodarki w kierunku rozwoju napędzanego innowacjami, co potwierdza przyjętą hipotezę badawczą.
Downloads
Bibliografia
Arrow, K.J. (1962). Economic welfare and the allocation of resources for invention. W: R.R. Nelson (red.), The Rate and Direction of Inventive Activity: Economic and Social Factors (s. 609–626). Princeton: Princeton University.
Bloom, N., van Reenen, J., Heidi, W. (2019). A Toolkit of Policies to Promote Innovation. Journal of Economic Perspectives, 33(3), 163–184. DOI: 10.1257/jep.33.3.163.
Bolonek, R., Firszt, D. (2007). Znaczenie zagranicznych inwestycji zagranicznych dla rozwoju nowoczesnych sektorów gospodarki Polski. Zeszyty Naukowe Akademii Ekonomicznej w Krakowie, 741, 81–102.
Business Insider (2025). Mniejszy napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych do Polski. 4.10.2024. Pobrano z: https://businessinsider.com.pl/gospodarka/mniejszy-naplyw-bezposrednich-inwestycji-zagranicznych-do-polski/ye2mqbg (2025.02.12).
Cameron, G. (1996). Innovation and Economic Growth. Centre for Economic Performance Discussion Paper, 277, 1–35.
Dąbrowski, M.A., Wojtyna, A. (2019). Czy krajom na średnim poziomie rozwoju zagraża sekularna stagnacja? Warszawa: Wyd. Naukowe PWN.
European Innovation Scoreboard 2025. Pobrano z: https://op.europa.eu/en/web/eu-law-and-publications/publication-detail/-/publication/c102236e-66b2-11f0-bf4e-01aa75ed71a1/language-en (2025.11.07).
Europejski Ranking Innowacyjności z 2023 roku. Pobrano z: https://przemyslprzyszlosci.gov.pl/europejski-ranking-innowacyjnosci-2023 (2025.02.12).
Gorg, H., Strobl, E. (2005). Spillover from Foreign Firms through Worker Mobility: An Empirical Investigation. Scandinavian Journal of Economics, 107(4), 693–709. DOI: 10.1111/j.1467-9442.2005.00427.x.
GUS (2007). Nauka i technika w 2006 roku. Warszawa.
GUS (2025). Nauka i technika w 2023 roku. Warszawa.
Jakubiak, M., Weresa, M.A., Rybiński, K. (2002). Rola inwestycji zagranicznych w gospodarce. Zeszyty BRE Bank – CASE, 62, 1–6.
Jasiński, A.H. (2014). Innowacyjność w gospodarce Polski. Modele, bariery, instrumenty wsparcia. Warszawa: Wyd. Naukowe Wydziału Zarządzania UW.
Khan, M., Luintel, K.B. (2006). Sources of Knowledge and Productivity: How Robust is the Relationship? OECD Science, Technology and Industry Working Papers, 6, 1–34. DOI: 10.1787/305171346027.
Kotowicz-Jawor, J., Pietrewicz, L., Zajfert, M., Mączyńska, E., Baczko, T., Puchała-Krzywina, E., Grzelońska, U. (2019). Innovativeness of Polish Economy in the Transitional Stage of Development. Łódź: Wyd. UŁ.
Leeuwen, G., Klomp, L. (2006). On the contribution of innovation to multi-factor productivity growth. Economics of Innovation and New Technology, 15(4–5), 367–390. DOI: 10.1080/10438590500512927.
Mamy bardzo dużą ambicję, aby Polska w ciągu dekady weszła do pierwszej dziesiątki największych innowatorów w UE. Pobrano z: https://www.nowoczesnagospodarka.gov.pl/strony/aktualnosci/mamy-bardzo-duza-ambicje-aby-polska-w-ciagu-dekady-weszla-do-pierwszej-dziesiatki-najwiekszych-innowatorow-w-ue/13.01.2025 (2025.11.24).
Miłek, D. (2019). Ocena innowacyjności polskiej gospodarki na tle krajów Unii Europejskiej. Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy, 59(3), 61–82. DOI: 10.15584/nsawg.2019.3.4.
Moran, T.H. (2006). Harnessing Foreign Direct Investment for Development: Policies for Developed and Developing Countries. Washington: Center for Global Development.
NBP (2016). Potencjał innowacyjny gospodarki: uwarunkowania, determinanty, perspektywy. Pobrano z: https://nbp.pl/wp-content/uploads/2022/11/20160530_Raport_innowacyjnosc.pdf (2025.02.14).
NBP (2018). Zagraniczne inwestycje bezpośrednie w Polsce i polskie inwestycje za granicą w Polsce w 2016 roku. Warszawa.
NBP (2024). Zagraniczne inwestycje bezpośrednie w Polsce i polskie inwestycje bezpośrednie za granicą w 2023 roku. Warszawa.
Oslo Manual (2025). Guidelines for Collecting and Interpreting Innovation Data. OECD: Statistical Office of the European Communities.
Paus, E. (2017). Escaping the middle-income trap: innovate or perish. ADBI Working Paper Series, 685, 1–35.
Polska na 39 miejscu w globalnym rankingu innowacyjności. 17.09.2025. Pobrano z: https://www.bankier.pl/wiadomosc/Polska-na-39-miejscu-w-globalnym-rankingu-innowacyjnosci-9010886.html (2025.11.20).
Polska wschodzącym innowatorem. Ranking UE pokazuje mocne strony i największe wyzwania. 21.08.2025. Pobrano z: https://mamstartup.pl/polska-wschodzacym-innowatorem-ranking-ue-pokazuje-mocne-strony-i-najwieksze-wyzwania/ (2025.11.24).
Pruchnik, K., Zowczak, J. (2017). Middle-income trap: Review of the conceptual framework. ADBI Working Paper Series, 760, 1–39.
Przeździecka, E., Folfas, P., Wilczopolski, R., Cygler, M. (2024). Zagraniczne inwestycje bezpośrednie w Polsce – raport. Gazeta SGH. Życie uczelni „Meritum”. 16.10.2024. Pobrano z: https://gazeta.sgh.waw.pl/meritum/zagraniczne-inwestycje-bezposrednie-w-polsce-raport (2025.11.22).
Rekordowy 2023 rok dla PAIH. 15.04.2024. Pobrano z: https://www.trade.gov.pl/aktualnosci/rekordowy-2023-rok-dla-paih/ (2025.11.05).
Sadowski, Z. (2005). Transformacja i rozwój. Warszawa: PTE.
Smarzyńska-Javorcik, B. (2004). Does foreign direct investment increase the productivity of domestic firms? In search of spillover through backward linkages. The American Economic Review, 94(3), 605–627. DOI: 10.1257/0002828041464605.
Smeets, R. (2008). Collecting the pieces of the FDI knowledge spillover puzzle. The World Bank Research Observer, 23(2), 107–138. DOI: 10.1093/wbro/lkn003.
Solow, R.M. (1957). Technical Change and the Aggregate Production Function. The Review of Economics and Statistics, 39(3), 312–320. DOI: 10.2307/1926047.
Teece, D.J. (1977). Technology Transfer by Multinational Firms: The Resource Cost of Transferring Technological Know-How Get access Arrow. The Economic Journal, 87(346), 242–261. DOI: 10.2307/2232084.
Thlon, M., Kowalczyk, A., Marciniak-Piotrowska, M., Widła-Domaradzki, Ł., Piotrowski, M., Grudzień, K., Rudnicka, M., Grabowski, J. (2023). Monitoring innowacyjności polskich przedsiębiorstw. Wskaźnik dojrzałości innowacyjnej. Warszawa: PARP.
UNCTAD (2005). World Investment Report 2005: Transnational Corporations and the Internationalization of R&D. New York, Geneva: UNCTD.
UNCTAD (2013). World Investment Report 2013: Global Value Chains: Investment and Trade for Development. New York, Geneva.
UNCTAD (2018). World Investment Report 2018, Investment and New Industrial Policies. New York, Geneva.
Wancio, A. (2018). Wpływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych na innowacyjność gospodarek wschodzących. Warszawa: Wyd. Naukowe Semper.
Weresa, M. (2014). Polityka innowacyjna. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN.
Wojtyna, A. (2016). Kontrowersje teoretyczne wokół koncepcji pułapki średniego poziomu rozwoju. Gospodarka Narodowa, 286(6), 5–22. DOI: 10.33119/GN/100759.
Wojtyna, A. (2016). Średni poziom rozwoju gospodarczego. Pułapka czy szansa? Warszawa: Wyd. Naukowe PWN.
Wojtyna, A. (2022). Efekty działań antykryzysowych w krajach na średnim poziomie rozwoju. Warszawa: PWE.
Wroński, M., Bąkowski, K. (2023). Innowacyjność polskiej gospodarki w latach 2010–2022: rosnące nakłady, ograniczone efekty. Warszawa: Sieć Badawcza Łukasiewicz.
Zagraniczne inwestycje bezpośrednie w Polsce w 2024 roku (i wcześniejsze edycje). Pobrano z: https://nbp.pl/publikacje/cykliczne-materialy-analityczne-nbp/inwestycje-bezposrednie-zagraniczne (2025.11.22).
Zavarská, Z., Bykova, A., Grieveson, R., Guadagno, F. (2024). Toward Innovation-driven Growth: Innovation Systems and Policies in EU Member States of Central Eastern Europe. Research Report 476. Wien: Wiener Institut für Internationale Wirtschaftsvergleiche.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Uniwersytet Rzeszowski
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
