Rola Jerzego Giedroycia w kształtowaniu poglądów na stosunki polsko-ukraińskie

Abstrakt

W dziejach państwa polskiego od dawna wiele miejsca zajmuje problem ukraiński, szczególnie gdy chodzi o relacje z Polakami. Również ma on swoje locum w polskiej myśli politycznej. Wyrazem tego jest światopogląd środowiska skupionego wokół osoby Jerzego Giedroycia i redagowanych przez niego „Kultury” i „Zeszytów Historycznych”, na łamach których przewijała się wspomniana tematyka.

Myśl polityczna i działalność publicystyczna emigracyjnego redaktora sięga lat międzywojnia. Wówczas to późniejszy redaktor paryskiej „Kultury” i zeszytów naukowych ukształtował swoje zasadnicze poglądy na kwestię ukraińską jako jeden z komponentów polityki polskiej, przyczyniając się do formowania światopoglądu Polaków na ten temat w dobie komunizmu. Mimo iż nie był on politykiem ani działaczem organizacji społecznych czy religijnych lub innych i nie mógł przez swoje decyzje bezpośrednio wpływać na stosunki polsko-ukraińskie, poprzez dyskurs na łamach redagowanych i wydawanych przez siebie czasopism kształtował wśród elitarnych środowisk poglądy na temat stosunków polsko-ukraińskich.

Niniejszy artykuł nie pretenduje do roli adekwatnego opracowania zagadnienia interpretacji stosunków polsko-ukraińskich, bowiem jego pełna prezentacja wymagałaby bardzo wnikliwego zagłębiania się w nurt najnowszej historii Polski i Ukrainy, co przerasta ramy niniejszego opracowania. Zatem na jego strukturę składają się trzy zasadnicze wątki, których celem jest odpowiedź na pytanie: Jaka jest rola Giedroycia i jego działalności publicystycznej i wydawniczej w odniesieniu do kształtowania współczesnych stosunków polsko-ukraińskich? W związku z tym studium ujęto w formie tryptyku: 1) Jerzy Giedroyć i jego postawa wobec problemów polsko-ukraińskich; 2) działalność publicystyczna Giedroycia w kreowaniu stosunków polsko-ukraińskich oraz 3) wpływ Giedroycia na formację niektórych polskich elit.