Ideology distinctions
Keywords:
attributes of ideology, ideology versus science and philosophy, ideology versus religion, aims of ideologyAbstract
The subject matter of this paper is the analysis of chosen attributes constituting ideology. The limitations of this paper does not allow the author to exhaust this multi-faceted problem; hence, the author concentrates on the problem of ideology in reference to science, philosophy, religion, and social praxis with its superordinate attribute of totalitarianism.
The aim of this paper is to reveal the nature and essence of ideology and the mechanisms of its functioning in social life. The author posits the thesis that ideology is a factor determining man and society in social life.
The author attempts to define ideology beginning with the etymology of the word. The analysis of the relationship between ideology and science proves that ideology is not science, despite its claims to be one, because its main aim is not to discover the truth, but to create it due to the historiosophy and holistic vision of saving the world.
The author also discusses the problem of ideology in the context of religion pointing to religious in nature entanglements of atheistic ideologies. The author argues that the totalitarian thought of the ideological system is idealistic, or extremely rational, and absolutizes as well as mystifies the particular truth.
Downloads
References
Althusser L., Balibar E., Czytanie „Kapitału”, tłum. W. Dłuski, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1975.
Arendt H., Korzenie totalitaryzmu, t. 2, tłum. M. Szawiel, D. Grinberg, Wydawnictwo WaiP, Warszawa 2008.
Awdiejew A., Ideologia, postawa a komunikacja [w:] Ideologie w słowach i obrazach, red. I. Kamińska-Szmaj, T. Piekot, M. Poprawa, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2008.
Azenbacher A., Wprowadzenie do filozofii, tłum. J. Zychowicz, Wydawnictwo Polskiego Towarzystwa Teologicznego, Kraków 1992.
Bartyzel J., Szkoła Frankfurcka, Antonio Gramsci i Nowa Lewica, https://teologiapolityczna.pl/prof-jacek-bartyzel-szkola-frankfurcka-antonio-gramsci-i-nowa-lewica
Bell D., Koniec ideologii na Zachodzie [w:] Socjologia lektury, red. P. Sztompka, M. Kucia, Wydawnictwo Znak, Kraków 2006.
Bocheński J., Sto zabobonów, Wydawnictwo Philed, Kraków 1992.
Gramsci A., Nowoczesny Książę, tłum. B. Sieroszewska, Studenckie Koło Filozofii Marksistowskiej UW, Warszawa 2006.
Habermas J., Knowledge and human interests, trans. J.J. Shapiro, Polity Press, Boston 1987.
Head B.W., Ideology and Social Science. Destutt de Tracy and French Liberalism, Dordrecht 1985.
Horkheimer M., Teoria tradycyjna a teoria krytyczna, tłum. J. Łoziński, „Colloquia Communia” 1983, nr 2, s. 48–59.
Jan Paweł II, Centessimus annus, https://opoka.org.pl/biblioteka/W/WP/jan_pawel_ii/encykliki/centesimus_1.html
Jan Paweł II, Pamięć i tożsamość, Wydawnictwo Znak, Kraków 2005.
Jan Paweł II, Przekroczyć próg nadziei, Wydawnictwo KUL, Lublin 1994.
Jaroszyńki P., Ideologia czy filozofia, http://piotrjaroszynski.pl/felietony-wywiady/643-ideologiaczy-filozofia
Jaroszyński P., Ideologia [w:] Powszechna encyklopedia filozofii, http://www.ptta.pl/pef/pdf/i/Ideologia.pdf
Kamiński S., Pojęcie nauki i klasyfikacja nauk, Wydawnictwo Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 1970.
Karalus A., Zagadnienie ideologii we wczesnych pismach Juergena Habermasa, „Idea. Studia nad strukturą i rozwojem pojęć filozoficznych” 2013, XXV, s. 181–198.
Karwat M., Cechy myślenia ideologicznego [w:] Ideologie w słowach i obrazach, red. I. Kamińska-Szmaj, T. Piekot, M. Poprawa, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2008.
Kołakowski L., Główne nurty marksizmu, t. 3: Rozkład, PWN, Warszawa 2009.
Kowalczyk S., Bóg w myśli współczesnej. Problematyka Boga i religii u czołowych filozofów współczesnych, Wydawnictwo Wrocławskiej Księgarni Archidiecezjalnej, Wrocław 1976.
Kowalczyk S., Z problematyki dialogu chrześcijańsko-marksistowskiego, ODiSS, Warszawa 1977.
Kowalczyk S., Religijność w fenomenie ateizmu, „Communio” 1981, nr 1(4), s. 75–90.
Krąpiec M.A., Człowiek – kultura – uniwersytet, Wydawnictwo KUL, Lublin 1998.
Kunicki Z., Ideologiczne zawłaszczenia i kulturowe wywłaszczenia. Centesimus annus a teoria krytyczna [w:] Polityka społeczna wobec „rzeczy nowych”. 25-lecie encykliki Centesimus annus św. Jana Pawła II, red. J. Mazur, Uniwersytet Papieski Jana Pawła II, Wydawnictwo Naukowe, Kraków 2016.
Lukács G., Wprowadzenie do ontologii bytu społecznego, cz. II/1: Najważniejsze kompleksy problemowe, tłum. K. Slęczka, PWN, Warszawa 1984.
Mamcarz-Plisiecki A., Jan Paweł II wobec ideologii. Argumenty filozoficzne i teologiczne, „Człowiek w Kulturze” 2015, nr 25, s. 43–64.
Manheim K., Ideologia i utopia, tłum. J. Miziński, Wydawnictwo „Test”, Lublin 1992.
Marks K., 18 brumaire’a Ludwika Bonaparte, Wydawnictwo Krytyka Polityczna, Warszawa 2011.
Marks K., Engels F., Ideologia niemiecka, tłum. K. Błeszczyński, S. Filmus [w:] Dzieła, t. 3, Książka i Wiedza, Warszawa 1962.
Mazurek F.J., Herberta Marcusego krytyka współczesnej cywilizacji, „Chrześcijanin w Świecie” 1974, nr 3, s. 84–87.
Olechnicki K., Załęcki P., Słownik socjologiczny, Wydawnictwo Graffiti BC, Toruń 1997.
Otowicz R., Ideologia a moralnospołeczne nauczanie Kościoła, Oficyna Przeglądu Powszechnego, Warszawa 1991.
Pawlak Z., Geneza antropologii filozoficznej Karola Wojtyły, „Teologia i Człowiek” 2003, nr 1, s. 35–51.
Ryszka F., Nauka o polityce. Rozważania metodologiczne, Wydawnictwo PWN, Warszawa 1984.
Schaff A., Marksizm a jednostka ludzka. Przyczynek do marksistowskiej filozofii człowieka, PWN, Warszawa 1965.
Schaff A., Stereotypy a ludzkie działanie, Wydawnictwo Książka i Wiedza, Warszawa 1981.
Slezkine J., Dom władzy, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2019.
Spirkin A.G., Zarys filozofii marksistowskiej, Książka i Wiedza, Warszawa 1969.
Stråth B., Ideology and Conceptual History [w:] The Oxford Handbook of Political Ideologies, red. M. Freeden, L.T. Sargent, M. Stears, Oxford University Press, Oxford 2013.
Tanalski D., Bóg, człowiek i polityka. Człowiek w teorii Jana Pawła II, Wydawnictwo Książka i Wiedza, Warszawa 1986.
Tatarkiewicz W., Historia filozofii, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001.
Wiatr J., Ideologia i wychowanie, Wydawnictwo Książka i Wiedza, Warszawa 1965.
Zieliński W., Wola i przyjemność jako irracjonalne kategorie epistemologii w teorii Karla Mannheima, Biblioteka Cyfrowa: Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie.
Żyro T., Ideologia Americana. U źródeł przekonań politycznych, Warszawa 2002.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2020 Rzeszowskie Studia Socjologiczne
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
