Francuski dyskurs społeczno-intelektualny o wojnie rosyjsko-ukraińskiej

Abstrakt

Artykuł analizuje francuski dyskurs społeczno-intelektualny dotyczący wojny rosyjsko-ukraińskiej jako wielowymiarowe pole, w którym krzyżują się interpretacje polityczne, moralne, historyczne i cywilizacyjne. Agresja Rosji przeciwko Ukrainie w latach 2014–2026 ukazana jest nie tylko jako konflikt militarny i geopolityczny, lecz także jako głęboki wstrząs intelektualny dla Europy, podważający iluzję „posthistorycznego pokoju”, dotychczasową kulturę bezpieczeństwa oraz wcześniejsze paradygmaty współpracy z Rosją. Szczególną uwagę poświęcono Francji jako jednemu z kluczowych aktorów europejskiej dyplomacji i przestrzeni intelektualnej. W artykule przeanalizowano oficjalne stanowisko Francji kształtowane przez koncepcję strategicznej autonomii Europy oraz jego ewolucję – od ostrożnej dyplomacji do coraz wyraźniejszego łączenia inicjatyw politycznych z wojskowym wsparciem Ukrainy. Równolegle ukazano znaczenie francuskich intelektualistów, filozofów, historyków, socjologów, ekspertów wojskowych, artystów i publicystów, którzy w istotny sposób wpływają na narracje publiczne i moralną ocenę wojny. Artykuł omawia poglądy m.in. Bernarda-Henriego Lévy’ego, Étienne’a Balibara, Bruna Latoura, Nicolasa Tenzera, Jeana-Dominique’a Giulianiego, Galii Ackerman, Françoise Morvan i Sonii Wider-Atherton. W ich ujęciach wojna jawi się jako agresja imperialna i kolonialna, cywilizacyjny przełom oraz asymetryczna konfrontacja demokracji z autorytarnym rewizjonizmem. Autor dowodzi, że dla znacznej części francuskich elit intelektualnych wsparcie Ukrainy stanowi nie tylko wybór polityczny, lecz przede wszystkim obowiązek etyczny i warunek obrony samego projektu europejskiego. Metodologicznie badanie opiera się na podejściu interdyscyplinarnym, łączącym analizę dyskursu, filozofię polityczną, historię idei oraz socjologię stosunków międzynarodowych. Wyniki pozwalają lepiej zrozumieć wewnętrzne napięcia europejskiej debaty oraz intelektualne podstawy odpowiedzi Europy na wojnę rosyjsko-ukraińską.