Między nieobecnością a niemocą. Michał Korybut Wiśniowiecki w Trylogii Henryka Sienkiewicza

Abstrakt

Powszechnie zwykło się uważać, że niepomierny wkład zarówno w tworzenie się, jak i utrwalenie, a także upowszechnienie „czarnej legendy” Michała Korybuta Wiśniowieckiego miał Henryk Sienkiewicz, a konkretnie cykl jego trzech dzieł zwany Trylogią. W artykule poddano analizie wskazane pozycje pod kątem kreacji literackiej postaci syna Jaremy. Przeprowadzone obserwacje skłaniają do wniosku, że wyłaniający się z lektury obraz Michała akcentuje przede wszystkim swoisty tragizm sytuacji, w jakiej się on znalazł, oraz wynikłej z tego niemocy, kontrastującej jednocześnie z przeciwstawną wizją wojowniczego kniazia Jeremiego. Wywołuje to u czytelnika przede wszystkim uczucie litości, sama Trylogia mogła nie odgrywać zatem w aspekcie rozwoju stereotypowej opinii o królu-rodaku takiej roli, jaką zwykło się jej przypisywać. Tekst wskazuje też na obszary w badaniach historycznoliterackich, które wymagałyby rozwinięcia w pracach naukowych.