Generał Kazimierz Sosnkowski jako sejmowy patron roku 2025 i jego upamiętnienie we współczesnej przestrzeni publicznej
DOI:
https://doi.org/10.15584/johass.2025.4.11Słowa kluczowe:
Kazimierz Sosnkowski, patron roku, uchwały sejmowe, polityka pamięci, historia Polski XX wieku, edukacja historyczna, przestrzeń publicznaAbstrakt
Tekst poświęcony jest postaci generała Kazimierza Sosnkowskiego (1885–1969) w kontekście jego „obecności” w polityce pamięci współczesnej Polski (przestrzeni publicznej). Artykuł ma charakter przekrojowy i składa się z trzech powiązanych części. W pierwszej przedstawiono genezę i charakter parlamentarnych uchwał ustanawiających patronów roku w Polsce po 2001 roku, wskazując na ich znaczenie jako narzędzia polityki historycznej i edukacyjnej. Druga część koncentruje się na analizie procesu legislacyjnego uchwały Sejmu RP z 2024 roku, ustanawiającej rok 2025 Rokiem Generała Kazimierza Sosnkowskiego – od złożenia projektu, przez przebieg prac sejmowych, aż po ostateczne przyjęcie dokumentu. Część trzecia, najobszerniejsza i jednocześnie kluczowa w całym artykule, poświęcona jest sylwetce Sosnkowskiego i jego obecności we współczesnej przestrzeni publicznej. Autorzy ukazują go jako wybitnego, lecz niedocenionego męża stanu, zasłużonego dowódcę i polityka, którego postać, mimo bogatego dorobku, pozostaje na marginesie społecznej pamięci. Wskazują także na potrzebę przywrócenia jego osoby w edukacji historycznej i kulturze pamięci, szczególnie w kontekście współczesnych debat o tożsamości narodowej.
Downloads
Bibliografia
Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. – Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, M.P. 1992 nr 26 poz. 185, art. 33a
Decyzja nr 127/MON ministra obrony narodowej z dnia 21 kwietnia 2016 r. w sprawie utworzenia Wojskowego Biura Historycznego, Dz.Urz. MON 2016, poz. 76.
Dz.U. z 2024 r., poz. 996, Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 28 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 maja 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej – Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, M.P. 2021 poz. 483, art. 33a
Obwieszczenie Marszałka Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 21 sierpnia 2018 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały Senatu – Regulamin Senatu, M.P. 2018 poz. 846
Rozkaz ministra spraw wojskowych, Dz. Rozk. MSWojsk. 1937, Nr 18, poz. 224.
Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 lipca 2024 r. w sprawie ustanowienia roku 2025 Rokiem Generała Kazimierza Sosnkowskiego, M.P. 2024, poz. 740.
Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 9 grudnia 2005 r. w sprawie uczczenia pamięci gen. Kazimierza Sosnkowskiego w 120 rocznicę urodzin, M.P. 2005, nr 80, poz. 1125.
Zarządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 15 maja 1939 r. o zmianie nazwy miejscowości i gminy wiejskiej Lenin, M.P. 1939, nr 123, poz. 292.
Białokur M. (2018). Radiowe i telewizyjne programy historyczne, [w:] Historia w przestrzeni publicznej, red. J. Wojdon, Warszawa, s. 451-459
Białokur M., Biedka K., Drożdż L., Gołębiowski D., Maresz T., Misiurska A. (2024). Rok Wincentego Witosa. Historia – Polityka – Edukacja, Opole 2024
Białokur M., Maresz T. (2023). Doceniony przez Sejm Wojciech Korfanty – Patron Roku 2023 roku i jego miejsce we współczesnej przestrzeni publicznej, „Polish Biographical Studies”, nr 11, s. 253–324.
Białokur M., Maresz T. (2024). Mikołaj Kopernik. Patron 2023 r. i Dnia Nauki Polskiej. Decyzje Sejmu i Senatu o upamiętnieniu Mikołaja Kopernika, „Klio”, Tom71, s. 93-136.
Białokur M., Maresz T. (2024). Wojciech Korfanty patronem 2023 roku. Droga do sejmowej uchwały, „Studia Śląskie”, t. 94, s. 337–356
Białokur M., Maresz T. (2025). O przeszłości w teraźniejszości na Wiejskiej uchwalonej, czyli rzecz o patronach roku Sejmu i Senatu RP w latach 2001–2023, „Przegląd Sejmowy”, nr 2, s. 123–149
Brzoza L. (1989). Działalność zjednoczeniowa generała Kazimierza Sosnkowskiego w latach 1952–1956, Warszawa 1989
Film i historia. Antologia, red. I. Kurz (2008) Warszawa
Gaul J. (2006). W sprawie pobytu Józefa Piłsudskiego i Kazimierza Sosnkowskiego w twierdzach Wesel i Magdeburga, „Dzieje Najnowsze”, nr 3, s. 3-16
Gębczyńska-Janowicz A. (2010). Polskie założenia pomnikowe. Rola architektury w tworzeniu miejsc pamięci od połowy XX wieku, Warszawa
Hendrykowski M. (2000). Film jako źródło historyczne, Poznań
Januchta B. (2018). Telewizja jako narzędzie promowania historii. Wspomnienia i perspektywy, [w:] Historia w przestrzeni publicznej, red. J. Wojdon, Warszawa, s. 460-464
Kirszak J. (2008). Współtwórca niepodległości, „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej”, nr 11–12, s. 106–116
Kirszak J. (2012). Generał Kazimierz Sosnkowski (1885–1969), Warszawa
Kowalewski M. (2007). Zmiany na cokołach. Uwagi o funkcjach pomników w przestrzeni miasta, „Obóz. Problemy narodów byłego obozu komunistycznego”, nr 49, s. 125-137
Kulka G. (2013). Śledztwo w sprawie próby samobójstwa gen. Kazimierza Sosnkowskiego, „Dzieje Najnowsze” 2013, nr 1, s. 47–59
Nijakowski L.M. (2021). Sejmowe uchwały upamiętniające jako medium pamięci zbiorowej. Studium przypadku: Muzeum Śląska Opolskiego, „Studia Socjologiczne”, nr 1, s. 43–60
Nijakowski L.M. (2017). Uchwały sejmowe jako mechanizm polityki pamięci, „Przegląd Humanistyczny” 2017, nr 2, s. 89–103
Odziemkowski J. (1989). 7 Pułk Ułanów Lubelskich im. gen. Kazimierza Sosnkowskiego, Warszawa
Pestkowska M. (1995). Kazimierz Sosnkowski, Wrocław
Piotrowska M. (2016) Rola i znaczenie filmu w popularyzacji historii a kształtowanie społecznej świadomości historycznej, „Zeszyty Naukowe Towarzystwa Doktorantów UJ. Nauki Humanistyczne”, nr 14, s. 59-78
Secler B. (2017). Konfliktowe rocznice — wymiar międzynarodowy polskiej polityki pamięci na przykładzie wybranych uchwał rocznicowych Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, „Przegląd Humanistyczny”, nr 2, s. 115–124.
Secler B. (2018). Odzyskanie niepodległości w uchwałach rocznicowych Sejmu i Senatu RP i świadomości historycznej Polaków, w: Polska po latach niewoli, red. R. Kowalczyk, Łomża, s. 345–360
Secler B. (2011). Wielkie rocznice w uchwałach VI kadencji Sejmu RP, w: Wielkie rocznice w dyskursie publicznym i pamięci społecznej, red. M. Kosman, Poznań, s. 321–336
Piotrowska M. (2016). Rola i znaczenie filmu w popularyzacji historii a kształtowanie społecznej świadomości historycznej, „Zeszyty Naukowe Towarzystwa Doktorantów UJ. Nauki Humanistyczne”, nr 14, s. 59-78
Secler B. (2021). Narracje alternatywne i marginalne w uchwałach rocznicowych Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2009–2019, „Politeja”, nr 1, s. 209–226
Skrzypek M. (2022). Delegitymizacja tranzycji systemowej w polskim dyskursie sejmowym na przykładzie exposé Prezesów Rady Ministrów i uchwał okolicznościowych (1991–2019), „Refleksje”, nr 2, s. 171–185
Stobiecki R. (2018). Pamięć historyczna, [w:] Historia w przestrzeni publicznej, red. J. Wojdon, Warszawa, s. 29-37
Wojdon J. (2018). Czym jest public history?, [w:] Historia w przestrzeni publicznej, red. J. Wojdon, Warszawa, s. 11-16
Wojewódzki I. (2009). Kazimierz Sosnkowski podczas II wojny światowej: książę niezłomny czy Hamlet w mundurze?, Warszawa
Wyszczelski L. (2010). Generał Kazimierz Sosnkowski, Warszawa
Zenderowski R., Cebul K. (2020) Polityka historyczna w zróżnicowanym społeczeństwie, „Edukacja międzykulturowa”, nr 2, s. 103–116
Zięba A. (2001). Sosnkowski Kazimierz (1885–1969), w: Polski Słownik Biograficzny, t. XL, Kraków 2001, s. 524–539
Wyrobisz A. (1999). Nazwy ulic, placów i dzielnic w miastach polskich: nośniki informacji – źródła historyczne – zabytki kultury, „Przegląd Historyczny”, t. XC, z. 4, s. 511-523
Zawistowski A. (2018). Historia w Wikipedii, [w:] Historia w przestrzeni publicznej, red. J. Wojdon, Warszawa 2018, s. 351-358
Ziętara P. (1995). Misja ostatniej szansy. Próba zjednoczenia polskiej emigracji politycznej przez gen. Kazimierza Sosnkowskiego w latach 1952–1956, Warszawa
Zwierzchowski P. (2018). Filmy historyczne, [w:] Historia w przestrzeni publicznej, red. J. Wojdon, Warszawa, s. 435-444
miesięcy do niepodległości, https://filmpolski.pl/fp/index.php?film=1252056 [dostęp: 17.07.2025].
Dywizjon Ułanów Lubelskich im. gen. Kazimierza Sosnkowskiego, https://www.jednostki-wojskowe.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=437&Itemid=27 [dostęp: 17.07.2025].
Antoniów. Generał już głową, https://sandomierz.gosc.pl/doc/6322340.Antoniow-General-juz-z-glowa
Archikatedra Warszawska, https://katedra.mkw.pl/wnetrze/ [dostęp: 17.07.2025].
Generał Kazimierz Sosnkowski (1885-1969), https://www.kzp.pl/index.php?artykul=nws-n88-n8816 [dostęp: 17.07.2025].
Generał Kazimierz Sosnkowski (1885-1969), https://www.kzp.pl/index.php?artykul=kat-zn-2023-zn5359 [dostęp: 17.07.2025].
Godziemba, https://filmpolski.pl/fp/index.php?film=4213972 [dostęp: 17.07.2025].
Historia Polonii Warszawa, https://polonia.waw.pl/historia-polonii-warszawa/ [dostęp: 17.07.2025].
IPN, 2022, Kazimierz Sosnkowski, https://edukacja.ipn.gov.pl/edu/wystawy/biografie-elementarne/159206%2CKazimierz-Sosnkowski.html [dostęp: 17.07.2025].
Józef Piłsudski wraz z Kazimierzem Sosnkowskim, https://audiovis.nac.gov.pl/obraz/215032/da6e07f2fc41eb13a603673636eb1206/ [dostęp: 17.07.2025].
Katastrofa w Gibraltarze, https://filmpolski.pl/fp/index.php?film=12882 [dostęp: 17.07.2025].
Kazimierz Sosnkowski – państwo zdradzone, https://mcdn.edu.pl/krakow/polska-generala-sosnkowskiego-panstwo-zdradzone-80-rocznica-zakonczenia-ii-wojny-swiatowej/ [dostęp: 17.07.2025].
Kazimierz Sosnkowski. Filmografia, https://filmpolski.pl/fp/index.php?osoba=11111435 [dostęp: 17.07.2025].
Kurier, https://filmpolski.pl/fp/index.php?film=1247169 [dostęp: 17.07.2025].
Legiony, https://filmpolski.pl/fp/index.php?osoba=1129167 [dostęp: 17.07.2025].
List z okazji odsłonięcia pomnika Gen. Kazimierza Sosnkowskiego, https://www.prezydent.pl/kancelaria/aktywnosc-ministrow/list-odsloniecie-pomnika-generala-kazimierza-sosnkowskiego,47167 [dostęp: 17.07.2025].
Miejsca pamięci. Sulejówek. Pomnik gen. Kazimierza Sosnkowskiego, https://nitecki.wietrzykowski.net/Nitecki_Miejsca.pamieci_Sulejowek_Pomnik.Kazimierza.Sosnkowskiego.pdf
Miejsca upamiętniające generała Kazimierza Sosnkowskiego, https://sosnkowski.pl/miejsca-pamieci/ [dostęp: 17.07.2025].
Minister kultury odsłonił pomnik gen. Kazimierza Sosnkowskiego w Sulejówku, https://dzieje.pl/wiadomosci/minister-kultury-odslonil-pomnik-gen-kazimierza-sosnkowskiego-w-sulejowku
Naczelny Wódz Generał Kazimierz Sosnkowski, https://filmpolski.pl/fp/index.php?film=1239221 [dostęp: 17.07.2025].
Odsłonięcie i poświęcenie Pomnika Pamięci w Antoniowie, https://www.radomysl.pl/asp/_pdf.asp?typ=13&sub=1&menu=2&dzialy=2&akcja=artykul&artykul=3881 [dostęp: 17.07.2025].
Publiczna Szkoła Podstawowa im. Gen. Kazimierza Sosnkowskiego w Antoniowie, https://antoniow.edu.pl/category/patron/ [dostęp: 17.07.2025].
Sejm RP, 2024, Sejm Rzeczypospolitej Polskiej Kadencja X, Sprawozdanie Stenograficzne z 16. posiedzenia Sejmu RP w dniu 24 lipca 2024 r. (drugi dzień obrad), https://orka2.sejm.gov.pl/StenoInter10.nsf/0/2F4749862D334FEFC1258B64007B4C2E/%24File/16_b_ksiazka_bis.pdf [dostęp: 17.07.2025].
Sejm RP, 2024, Kancelaria Sejmu Biuro Komisji Sejmowych, Komisja Kultury i Środków Przekazu. Pełny zapis przebiegu posiedzenia (nr 29) z dnia 12 lipca 2024 r., https://orka.sejm.gov.pl/zapisy10.nsf/0/75B17AFFA36E27F2C1258B7F0032F69D/%24File/0069110.pdf [dostęp: 17.07.2025].
Sejm RP, 2024, Poselski projekt uchwały w sprawie ustanowienia roku 2025 Rokiem Generała Kazimierza Sosnkowskiego, Sejm Rzeczypospolitej Polskiej X kadencji, https://www.sejm.gov.pl/Sejm10.nsf/druk.xsp?nr=360 [dostęp: 17.07.2025].
Sejm RP, 2024, Sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu z posiedzenia z dnia 12 lipca 2025 r., dotyczące poselskiego projektu uchwały (druk nr 532), [dostęp: 17.07.2025].https://orka.sejm.gov.pl/Druki10ka.nsf/0/0D4078DE8D50B119C1258B5B0025D1BA/%24File/532.pdf [dostęp: 17.07.2025].
Stadion Polonii Warszawa im. gen. Kazimierza Sosnkowskiego, https://stadiony.net/stadiony/pol/stadion_polonii_warszawa [dostęp: 17.07.2025].
Statystyka odwiedzin, https://pageviews.wmcloud.org/?project=pl.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&start=2015-07&end=2025-06&pages=Kazimierz_Sosnkowski [dostęp: 17.07.2025].
Szalik okazjonalny Generał Sosnkowski, https://sklep.ultrasenigma.pl/produkt/szalik-okazjonalny-general-sosnkowski/ [dostęp: 17.07.2025].
Śmierć prezydenta, https://filmpolski.pl/fp/index.php?film=12480 [dostęp: 17.07.2025].
Uhonorowanie ojców niepodległości w Parku Jordana, https://www.krakow.pl/aktualnosci/225017,33,komunikat,uhonoruja_ojcow_niepodleglosci_w_parku_jordana.html [dostęp: 17.07.2025].
Wikipedia Wolna Encyklopedia https://pl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia_polskoj%C4%99zyczna [dostęp: 17.07.2025].
Wojskowe Biuro Historyczne ma nową siedzibę, https://www.polska-zbrojna.pl/Mobile/ArticleShow/27154 [dostęp: 17.07.2025].
Wojskowe Biuro Historyczne, https://wbh.wp.mil.pl/pl/pages/patron-2018-08-28-2/ [dostęp: 17.07.2025].
Wykaz ulic, https://wykaz.rky.pl/szukaj.php?s=Sosnkowskiego&x=Szukaj [dostęp: 17.07.2025].
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.
