General Kazimierz Sosnkowski as the parliamentary Patron of the Year 2025 and his commemoration in contemporary public space
DOI:
https://doi.org/10.15584/johass.2025.4.11Keywords:
Kazimierz Sosnkowski, patron of the year, parliamentary resolutions, memory politics, 20th-century Polish history, historical education, public spaceAbstract
The article is devoted to the figure of General Kazimierz Sosnkowski (1885–1969) in the context of his presence in the memory politics of contemporary Poland, particularly in public space. The text is cross-sectional in nature and consists of three interrelated parts. The first part outlines the origins and character of parliamentary resolutions establishing yearly patrons in Poland since 2001, emphasizing their role as tools of historical and educational policy. The second part focuses on the legislative process of the 2024 resolution of the Polish Sejm, which designated 2025 as the Year of General Kazimierz Sosnkowski — from the submission of the proposal, through parliamentary debate, to the final adoption of the document. The third and most extensive, as well as central part of the article, is devoted to Sosnkowski’s biography and his presence in contemporary public discourse. The authors present him as a distinguished yet underappreciated statesman, accomplished military commander, and political figure, whose legacy, despite its significance, remains on the margins of collective memory. They also point to the need to restore Sosnkowski’s rightful place in historical education and cultural memory, especially in the context of current debates on national identity.
Downloads
References
Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. – Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, M.P. 1992 nr 26 poz. 185, art. 33a
Decyzja nr 127/MON ministra obrony narodowej z dnia 21 kwietnia 2016 r. w sprawie utworzenia Wojskowego Biura Historycznego, Dz.Urz. MON 2016, poz. 76.
Dz.U. z 2024 r., poz. 996, Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 28 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 maja 2021 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej – Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, M.P. 2021 poz. 483, art. 33a
Obwieszczenie Marszałka Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 21 sierpnia 2018 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały Senatu – Regulamin Senatu, M.P. 2018 poz. 846
Rozkaz ministra spraw wojskowych, Dz. Rozk. MSWojsk. 1937, Nr 18, poz. 224.
Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 lipca 2024 r. w sprawie ustanowienia roku 2025 Rokiem Generała Kazimierza Sosnkowskiego, M.P. 2024, poz. 740.
Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 9 grudnia 2005 r. w sprawie uczczenia pamięci gen. Kazimierza Sosnkowskiego w 120 rocznicę urodzin, M.P. 2005, nr 80, poz. 1125.
Zarządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 15 maja 1939 r. o zmianie nazwy miejscowości i gminy wiejskiej Lenin, M.P. 1939, nr 123, poz. 292.
Białokur M. (2018). Radiowe i telewizyjne programy historyczne, [w:] Historia w przestrzeni publicznej, red. J. Wojdon, Warszawa, s. 451-459
Białokur M., Biedka K., Drożdż L., Gołębiowski D., Maresz T., Misiurska A. (2024). Rok Wincentego Witosa. Historia – Polityka – Edukacja, Opole 2024
Białokur M., Maresz T. (2023). Doceniony przez Sejm Wojciech Korfanty – Patron Roku 2023 roku i jego miejsce we współczesnej przestrzeni publicznej, „Polish Biographical Studies”, nr 11, s. 253–324.
Białokur M., Maresz T. (2024). Mikołaj Kopernik. Patron 2023 r. i Dnia Nauki Polskiej. Decyzje Sejmu i Senatu o upamiętnieniu Mikołaja Kopernika, „Klio”, Tom71, s. 93-136.
Białokur M., Maresz T. (2024). Wojciech Korfanty patronem 2023 roku. Droga do sejmowej uchwały, „Studia Śląskie”, t. 94, s. 337–356
Białokur M., Maresz T. (2025). O przeszłości w teraźniejszości na Wiejskiej uchwalonej, czyli rzecz o patronach roku Sejmu i Senatu RP w latach 2001–2023, „Przegląd Sejmowy”, nr 2, s. 123–149
Brzoza L. (1989). Działalność zjednoczeniowa generała Kazimierza Sosnkowskiego w latach 1952–1956, Warszawa 1989
Film i historia. Antologia, red. I. Kurz (2008) Warszawa
Gaul J. (2006). W sprawie pobytu Józefa Piłsudskiego i Kazimierza Sosnkowskiego w twierdzach Wesel i Magdeburga, „Dzieje Najnowsze”, nr 3, s. 3-16
Gębczyńska-Janowicz A. (2010). Polskie założenia pomnikowe. Rola architektury w tworzeniu miejsc pamięci od połowy XX wieku, Warszawa
Hendrykowski M. (2000). Film jako źródło historyczne, Poznań
Januchta B. (2018). Telewizja jako narzędzie promowania historii. Wspomnienia i perspektywy, [w:] Historia w przestrzeni publicznej, red. J. Wojdon, Warszawa, s. 460-464
Kirszak J. (2008). Współtwórca niepodległości, „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej”, nr 11–12, s. 106–116
Kirszak J. (2012). Generał Kazimierz Sosnkowski (1885–1969), Warszawa
Kowalewski M. (2007). Zmiany na cokołach. Uwagi o funkcjach pomników w przestrzeni miasta, „Obóz. Problemy narodów byłego obozu komunistycznego”, nr 49, s. 125-137
Kulka G. (2013). Śledztwo w sprawie próby samobójstwa gen. Kazimierza Sosnkowskiego, „Dzieje Najnowsze” 2013, nr 1, s. 47–59
Nijakowski L.M. (2021). Sejmowe uchwały upamiętniające jako medium pamięci zbiorowej. Studium przypadku: Muzeum Śląska Opolskiego, „Studia Socjologiczne”, nr 1, s. 43–60
Nijakowski L.M. (2017). Uchwały sejmowe jako mechanizm polityki pamięci, „Przegląd Humanistyczny” 2017, nr 2, s. 89–103
Odziemkowski J. (1989). 7 Pułk Ułanów Lubelskich im. gen. Kazimierza Sosnkowskiego, Warszawa
Pestkowska M. (1995). Kazimierz Sosnkowski, Wrocław
Piotrowska M. (2016) Rola i znaczenie filmu w popularyzacji historii a kształtowanie społecznej świadomości historycznej, „Zeszyty Naukowe Towarzystwa Doktorantów UJ. Nauki Humanistyczne”, nr 14, s. 59-78
Secler B. (2017). Konfliktowe rocznice — wymiar międzynarodowy polskiej polityki pamięci na przykładzie wybranych uchwał rocznicowych Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, „Przegląd Humanistyczny”, nr 2, s. 115–124.
Secler B. (2018). Odzyskanie niepodległości w uchwałach rocznicowych Sejmu i Senatu RP i świadomości historycznej Polaków, w: Polska po latach niewoli, red. R. Kowalczyk, Łomża, s. 345–360
Secler B. (2011). Wielkie rocznice w uchwałach VI kadencji Sejmu RP, w: Wielkie rocznice w dyskursie publicznym i pamięci społecznej, red. M. Kosman, Poznań, s. 321–336
Piotrowska M. (2016). Rola i znaczenie filmu w popularyzacji historii a kształtowanie społecznej świadomości historycznej, „Zeszyty Naukowe Towarzystwa Doktorantów UJ. Nauki Humanistyczne”, nr 14, s. 59-78
Secler B. (2021). Narracje alternatywne i marginalne w uchwałach rocznicowych Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2009–2019, „Politeja”, nr 1, s. 209–226
Skrzypek M. (2022). Delegitymizacja tranzycji systemowej w polskim dyskursie sejmowym na przykładzie exposé Prezesów Rady Ministrów i uchwał okolicznościowych (1991–2019), „Refleksje”, nr 2, s. 171–185
Stobiecki R. (2018). Pamięć historyczna, [w:] Historia w przestrzeni publicznej, red. J. Wojdon, Warszawa, s. 29-37
Wojdon J. (2018). Czym jest public history?, [w:] Historia w przestrzeni publicznej, red. J. Wojdon, Warszawa, s. 11-16
Wojewódzki I. (2009). Kazimierz Sosnkowski podczas II wojny światowej: książę niezłomny czy Hamlet w mundurze?, Warszawa
Wyszczelski L. (2010). Generał Kazimierz Sosnkowski, Warszawa
Zenderowski R., Cebul K. (2020) Polityka historyczna w zróżnicowanym społeczeństwie, „Edukacja międzykulturowa”, nr 2, s. 103–116
Zięba A. (2001). Sosnkowski Kazimierz (1885–1969), w: Polski Słownik Biograficzny, t. XL, Kraków 2001, s. 524–539
Wyrobisz A. (1999). Nazwy ulic, placów i dzielnic w miastach polskich: nośniki informacji – źródła historyczne – zabytki kultury, „Przegląd Historyczny”, t. XC, z. 4, s. 511-523
Zawistowski A. (2018). Historia w Wikipedii, [w:] Historia w przestrzeni publicznej, red. J. Wojdon, Warszawa 2018, s. 351-358
Ziętara P. (1995). Misja ostatniej szansy. Próba zjednoczenia polskiej emigracji politycznej przez gen. Kazimierza Sosnkowskiego w latach 1952–1956, Warszawa
Zwierzchowski P. (2018). Filmy historyczne, [w:] Historia w przestrzeni publicznej, red. J. Wojdon, Warszawa, s. 435-444
miesięcy do niepodległości, https://filmpolski.pl/fp/index.php?film=1252056 [dostęp: 17.07.2025].
Dywizjon Ułanów Lubelskich im. gen. Kazimierza Sosnkowskiego, https://www.jednostki-wojskowe.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=437&Itemid=27 [dostęp: 17.07.2025].
Antoniów. Generał już głową, https://sandomierz.gosc.pl/doc/6322340.Antoniow-General-juz-z-glowa
Archikatedra Warszawska, https://katedra.mkw.pl/wnetrze/ [dostęp: 17.07.2025].
Generał Kazimierz Sosnkowski (1885-1969), https://www.kzp.pl/index.php?artykul=nws-n88-n8816 [dostęp: 17.07.2025].
Generał Kazimierz Sosnkowski (1885-1969), https://www.kzp.pl/index.php?artykul=kat-zn-2023-zn5359 [dostęp: 17.07.2025].
Godziemba, https://filmpolski.pl/fp/index.php?film=4213972 [dostęp: 17.07.2025].
Historia Polonii Warszawa, https://polonia.waw.pl/historia-polonii-warszawa/ [dostęp: 17.07.2025].
IPN, 2022, Kazimierz Sosnkowski, https://edukacja.ipn.gov.pl/edu/wystawy/biografie-elementarne/159206%2CKazimierz-Sosnkowski.html [dostęp: 17.07.2025].
Józef Piłsudski wraz z Kazimierzem Sosnkowskim, https://audiovis.nac.gov.pl/obraz/215032/da6e07f2fc41eb13a603673636eb1206/ [dostęp: 17.07.2025].
Katastrofa w Gibraltarze, https://filmpolski.pl/fp/index.php?film=12882 [dostęp: 17.07.2025].
Kazimierz Sosnkowski – państwo zdradzone, https://mcdn.edu.pl/krakow/polska-generala-sosnkowskiego-panstwo-zdradzone-80-rocznica-zakonczenia-ii-wojny-swiatowej/ [dostęp: 17.07.2025].
Kazimierz Sosnkowski. Filmografia, https://filmpolski.pl/fp/index.php?osoba=11111435 [dostęp: 17.07.2025].
Kurier, https://filmpolski.pl/fp/index.php?film=1247169 [dostęp: 17.07.2025].
Legiony, https://filmpolski.pl/fp/index.php?osoba=1129167 [dostęp: 17.07.2025].
List z okazji odsłonięcia pomnika Gen. Kazimierza Sosnkowskiego, https://www.prezydent.pl/kancelaria/aktywnosc-ministrow/list-odsloniecie-pomnika-generala-kazimierza-sosnkowskiego,47167 [dostęp: 17.07.2025].
Miejsca pamięci. Sulejówek. Pomnik gen. Kazimierza Sosnkowskiego, https://nitecki.wietrzykowski.net/Nitecki_Miejsca.pamieci_Sulejowek_Pomnik.Kazimierza.Sosnkowskiego.pdf
Miejsca upamiętniające generała Kazimierza Sosnkowskiego, https://sosnkowski.pl/miejsca-pamieci/ [dostęp: 17.07.2025].
Minister kultury odsłonił pomnik gen. Kazimierza Sosnkowskiego w Sulejówku, https://dzieje.pl/wiadomosci/minister-kultury-odslonil-pomnik-gen-kazimierza-sosnkowskiego-w-sulejowku
Naczelny Wódz Generał Kazimierz Sosnkowski, https://filmpolski.pl/fp/index.php?film=1239221 [dostęp: 17.07.2025].
Odsłonięcie i poświęcenie Pomnika Pamięci w Antoniowie, https://www.radomysl.pl/asp/_pdf.asp?typ=13&sub=1&menu=2&dzialy=2&akcja=artykul&artykul=3881 [dostęp: 17.07.2025].
Publiczna Szkoła Podstawowa im. Gen. Kazimierza Sosnkowskiego w Antoniowie, https://antoniow.edu.pl/category/patron/ [dostęp: 17.07.2025].
Sejm RP, 2024, Sejm Rzeczypospolitej Polskiej Kadencja X, Sprawozdanie Stenograficzne z 16. posiedzenia Sejmu RP w dniu 24 lipca 2024 r. (drugi dzień obrad), https://orka2.sejm.gov.pl/StenoInter10.nsf/0/2F4749862D334FEFC1258B64007B4C2E/%24File/16_b_ksiazka_bis.pdf [dostęp: 17.07.2025].
Sejm RP, 2024, Kancelaria Sejmu Biuro Komisji Sejmowych, Komisja Kultury i Środków Przekazu. Pełny zapis przebiegu posiedzenia (nr 29) z dnia 12 lipca 2024 r., https://orka.sejm.gov.pl/zapisy10.nsf/0/75B17AFFA36E27F2C1258B7F0032F69D/%24File/0069110.pdf [dostęp: 17.07.2025].
Sejm RP, 2024, Poselski projekt uchwały w sprawie ustanowienia roku 2025 Rokiem Generała Kazimierza Sosnkowskiego, Sejm Rzeczypospolitej Polskiej X kadencji, https://www.sejm.gov.pl/Sejm10.nsf/druk.xsp?nr=360 [dostęp: 17.07.2025].
Sejm RP, 2024, Sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu z posiedzenia z dnia 12 lipca 2025 r., dotyczące poselskiego projektu uchwały (druk nr 532), [dostęp: 17.07.2025].https://orka.sejm.gov.pl/Druki10ka.nsf/0/0D4078DE8D50B119C1258B5B0025D1BA/%24File/532.pdf [dostęp: 17.07.2025].
Stadion Polonii Warszawa im. gen. Kazimierza Sosnkowskiego, https://stadiony.net/stadiony/pol/stadion_polonii_warszawa [dostęp: 17.07.2025].
Statystyka odwiedzin, https://pageviews.wmcloud.org/?project=pl.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&start=2015-07&end=2025-06&pages=Kazimierz_Sosnkowski [dostęp: 17.07.2025].
Szalik okazjonalny Generał Sosnkowski, https://sklep.ultrasenigma.pl/produkt/szalik-okazjonalny-general-sosnkowski/ [dostęp: 17.07.2025].
Śmierć prezydenta, https://filmpolski.pl/fp/index.php?film=12480 [dostęp: 17.07.2025].
Uhonorowanie ojców niepodległości w Parku Jordana, https://www.krakow.pl/aktualnosci/225017,33,komunikat,uhonoruja_ojcow_niepodleglosci_w_parku_jordana.html [dostęp: 17.07.2025].
Wikipedia Wolna Encyklopedia https://pl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia_polskoj%C4%99zyczna [dostęp: 17.07.2025].
Wojskowe Biuro Historyczne ma nową siedzibę, https://www.polska-zbrojna.pl/Mobile/ArticleShow/27154 [dostęp: 17.07.2025].
Wojskowe Biuro Historyczne, https://wbh.wp.mil.pl/pl/pages/patron-2018-08-28-2/ [dostęp: 17.07.2025].
Wykaz ulic, https://wykaz.rky.pl/szukaj.php?s=Sosnkowskiego&x=Szukaj [dostęp: 17.07.2025].
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
