Muzyka instrumentalna w cerkwiach bazyliańskich w Galicji (do 1882 roku)
DOI:
https://doi.org/10.15584/galiciana.2025.19.3Słowa kluczowe:
bazylianie, muzyka, organy, instrumenty muzyczne, GalicjaAbstrakt
W artykule podjęto rozważania nad stosowaniem muzyki instrumentalnej w cerkwiach bazyliańskich na terenie Galicji. Odnotowano obecność organów i instrumentów muzycznych w dwóch świątyniach zakonnych na tym terenie – w Hoszowie i Buczaczu. Ich wprowadzenie nastąpiło jeszcze w II połowie XVIII wieku. Wydaje się, że powodem ich używania w Hoszowie był rozwój kultu maryjnego przyciągający ludność obu obrządków katolickich. Z kolei na obecność organów i instrumentów muzycznych w cerkwi w Buczaczu miała wpływ wola Mikołaja Bazylego Potockiego wyrażona przy okazji ufundowania szkoły dla młodzieży świeckiej przy tamtejszym klasztorze. Ponadto w archimandrii w Uniowie do 1790 roku działała kapela utrzymywana przez bazylianów, zaś w Krystynopolu wykorzystywano muzykę instrumentalną podczas procesji. Trend związany z zainteresowaniem Cerkwi muzyką instrumentalną wydaje się kończyć na początku lat 30. XIX wieku, kiedy w eparchii przemyskiej nastąpiło odnowienie tradycji śpiewu cerkiewnego przez biskupa greckokatolickiego Jana Śnigurskiego.
Downloads
Bibliografia
Ogłoszenie I. Żebrowskiego, „Wiadomości Katolickie” 1886, R. IV, nr 2, s. 18.
Археографическій сборникъ документовъ относящихся къ исторіи сeверо-западной Руси издаваемый при управленіи Виленскаго Учебнаго Округа, т. XII, Вильна 1900.
Сіреджук П., Інвентар Гошівського монастиря 1808 р., „Карпати. Людина Етнос Џивілізація” 2017–2018, nr 7–8, s. 48–67.
Babnis M., Kultura organowa Galicji ze szczególnym uwzględnieniem działalności organmistrza lwowskiego Jana Śliwińskiego, Słupsk 2012.
Chotkowski W., Redukcje monasterów bazyliańskich w Galicji, Kraków 1922.
Ciołka D., Latynizacja Kościoła unickiego w Rzeczypospolitej po synodzie zamojskim, [Białystok] 2014.
Kuzminskyi I., Account books of the Musical Chapel of Lviv Uniate Bishop Leon Szeptycki (1760–1779), „Kwartalnik Młodych Muzykologów UJ” 2018, nr 3(38), s. 5–24.
Lewycki J., Dzieje wprowadzenia śpiewu muzykalnego w Przemyślu [w:] B. Kudryk, Dzieje ukraińskiej muzyki w Galicji w latach 1829–1873, do druku przyg., wstępem i przypisami opatrz. J. Jasinowski, W. Pilipowicz, Przemyśl 2001, s. 120–125.
Lorens B., Archimandria uniowska w XVIII wieku [w:] Матеріали Міжнародної наукової конференції до 150-ліття від дня народження блаженного священномученика Климентія (Шептицького) та до 100-ліття перенесення осідку монахів Студійського Уставу до Святоуспенської Унівської Лаври, Львів 2019, s. 9–25.
Lorens B., Bazylianie prowincji koronnej w latach 1743–1780, Rzeszów 2014.
Lorens B., Monaster bazyliański w Hoszowie w XVIII wieku, „Карпати. Людина Етнос Џивілізація” 2016, nr 6, s. 17–26.
Lorens B., Muzyka w działalności duszpasterskiej bazylianów w Rzeczypospolitej w XVIII wieku, „Muzyka” 2019, t. 64, nr 2, s. 49–69.
Mazepa L., Życie muzyczne dawnego Lwowa (XIII–XVII wiek) [w:] Musica Galiciana, t. I: Kultura muzyczna Galicji w kontekście stosunków polsko-ukraińskich (od doby piastowskiej do roku 1945), red. L. Mazepa, Rzeszów 1997, s. 13–34.
Mściwujewski M., Królewskie wolne miasto Drohobycz, Lwów–Drohobycz 1929.
Nikołajew M., Drukarnia klasztoru św. Trójcy w Wilnie w świetle nowych dokumentów archiwalnych [w:] Książka ponad podziałami, red. A. Krawczyk, Lublin 2007, s. 175–182.
Piekarski M., Fakty i mity o organach i muzyce organowej Lwowa i Galicji, „Pro Musica Sacra” 2015, nr 13, s. 239–248.
Piekarski M., Muzyka we Lwowie. Od Mozarta do Majerskiego. Kompozytorzy, muzycy, instytucje, Warszawa 2018.
Piekarski M., Wkład Lwowa w polską muzykę sakralną. Od „Missa Paschalis” Marcina Leopolity po „Stabat Mater” Karola Szymanowskiego [w:] Muzyka sakralna w drodze ku Niepodległej, red. M. Karwaszewska, Musica Sacra, t. 14, Gdańsk 2018, s. 58–81.
Wołosiuk W., Wschodniosłowiańscy kompozytorzy muzyki cerkiewnej od XVII do 1. połowy XX wieku i obecność ich utworów w nabożeństwach PAKP, Warszawa 2005.
Zabrowarny S., Dzieło biskupa Jana Śnigurskiego [w:] Polska – Ukraina. 1000 lat sąsiedztwa, t. 3: Studia z dziejów greckokatolickiej diecezji przemyskiej, red. S. Stępień, Przemyśl 1996, s. 165–176.
Александрович В.С., Ричков П.А., Собор святого Юра у Львові, Київ 2008.
Каліберда C., Органи Львова і Галичини: історія та сучасність, Львів 2014.
Мицько I., Святоуспенська Лавра в Уневі (кинец XIII ст. – кинец XX ст.), Львів 1998.
Патрило I., Нарис історії галицької провінції ЧСВВ [w:] Нарис історії Василіянського Чину святого Йосафата (Analecta OSBM, series II, sectio I, vol. XLVIII), Рим 1992.
Площинский Б., Монастырь Чина св. Василія Великого на Ясной Горъ въ Гошевъ съ чудотворною иконою пресв. Богородицы сливущею чудвсами, Львовъ 1878.
Савінова Л., З історії церкви та монастиря святого Онуфрія у Львові (За матеріалами видань XX ст.) [w:] Монастир святого Онуфрія у Львові, Львів 2007, s. 40–56.
Стецик Ю., Насельники Гошівського монастиря (1773–1779 рp): просопографічне дослідження, „Карпати. Людина Етнос Џивілізація” 2017–2018, nr 7–8, s. 125–139.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Musica Galiciana. Kultura muzyczna Galicji w kontekście stosunków polsko-ukraińskich
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
