Postkolonialny dylemat: Konwergencja czy dywergencja systemów emerytalnych Trynidadu i Tobago oraz Wielkiej Brytanii w perspektywie nierówności społecznych (1962–2025)
Słowa kluczowe:
systemy emerytalne, nierówności społeczne, kraje postkolonialne, konwergencja instytucjonalna, polityki społeczneAbstrakt
Artykuł przedstawia analizę porównawczą systemów emerytalnych Trynidadu i Tobago oraz Wielkiej Brytanii w okresie 1962–2025 w kontekście procesów konwergencji i dywergencji instytucjonalnej oraz ich wpływu na nierówności społeczne. Celem badania jest weryfikacja hipotezy o przeważającej dywergencji strukturalnej przy jednoczesnej konwergencji parametrycznej między systemami o wspólnych korzeniach kolonialnych. Wykorzystano metodę analizy porównawczej instytucjonalno-prawnej z wykorzystaniem danych pierwotnych i wtórnych z oficjalnych źródeł obu krajów. Wyniki potwierdzają główną hipotezę - mimo wspólnego dziedzictwa brytyjskiego modelu Beveridge'a, systemy rozwinęły się w odmiennych kierunkach strukturalnych. Wielka Brytania przyjęła model oparty na mieszance rozwiązań publicznych i prywatnych z rosnącą rolą rynków kapitałowych, podczas gdy Trynidad i Tobago konsekwentnie rozwijał państwowy system z silnym naciskiem na redystrybucję. Jednocześnie oba kraje wykazują konwergencję w zakresie podstawowych parametrów - wieku emerytalnego, mechanizmów waloryzacji oraz wzmacniania elementów redystrybucyjnych. Różne trajektorie rozwoju przyniosły odmienne konsekwencje dla nierówności społecznych: system brytyjski charakteryzuje się większym zróżnicowaniem świadczeń i rosnącymi nierównościami międzygeneracyjnymi, podczas gdy system trynidadzki lepiej chroni najuboższe grupy, ale wykluczenie sektora nieformalnego pogłębia inne wymiary nierówności. Badanie dostarcza cennych wniosków dla projektowania reform emerytalnych w krajach postkolonialnych oraz teorii transferu polityk publicznych.
Downloads
Bibliografia
Acemoglu, D., Robinson, J. A. (2012). Why nations fail: The origins of power, prosperity, and poverty. New York: Crown Business.
Beveridge, W. (1942). Social Insurance and Allied Services, Report by Sir William Beveridge - Presented to Parliament by Command of His Majesty, November 1942. Pobrane z: https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.275849/page/n7/mode/2up (2025.09.19).
Blake, D. (2002). The United Kingdom: Examining the switch from low public pensions to high-cost private pensions. E: M. Feldstein, H. Siebert (red.), Social Security Pension Reform in Europe (s. 315-346). Chicago: University of Chicago Press.
Blundell, R., Meghir, C., Smith, S. (2004). Pension incentives and the pattern of retirement in the United Kingdom. W: J. Gruber, D. A. Wise (red.), Social Security Programs and Retirement around the World. Micro-Estimation (s. 643-689). Chicago: University of Chicago Press.
Central Statistical Office of Trinidad and Tobago. (2024). Population and labour force statistics 2024. Pobrane z: https://cso.gov.tt/statistics/labour-force/ (2025.09.19).
Department for Work and Pensions. (2012). Automatic enrolment: Employer guide. London: DWP Publications.
Department for Work and Pensions. (2024). Workplace pension participation and savings trends of eligible employees. Pobrane z: https://www.gov.uk/government/statistics/workplace-pension-participation-and-savings-trends (2025.09.19).
DiMaggio, P. J., Powell, W. W. (1983). The iron cage revisited: Institutional isomorphism and collective rationality in organizational fields. American Sociological Review, 48(2), 147-160. DOI:10.2307/2095101.
Emmerson, C. (2005). Pension reform in the United Kingdom: Increasing the role of private provision? W: G. L. Clark, N. Whiteside (red.), Pension Security in the 21st Century. Redrawing the Public-Private Debate (s. 169-190). New York: Oxford University Press.
Esping-Andersen, G. (1990). The three worlds of welfare capitalism. Princeton: Princeton University Press.
European Commission. (2021). The Gender Pension Gap in the EU. Luxembourg: Publications Office of the European Union.
Hill, M. (2002). Social insurance in the United Kingdom: The fall of the Beveridge model. W: M.-C. Kuo, H. F. Zacher, H.-S. Chan (red.), Reform and Perspectives on Social Insurance: Lessons from the East and West (s. 35-55). The Hague: Kluwer Law International.
House of Commons Work and Pensions Committee. (2023). Intergenerational fairness: inquiry page. Pobrane z: https://committees.parliament.uk (2025.09.19).
Hughes, G., Sinfield, A. (2004). Financing pensions by stealth: The Anglo-American model and the cost and distribution of tax benefits for private pensions. W: G. Hughes, J. Stewart (red.), Reforming Pensions in Europe. Evolution of Pension Financing and Sources of Retirement Income (s. 158-189). Cheltenham: Edward Elgar.
Inter-American Development Bank. (2024). Caribbean Pension Systems Face Challenges, But Solutions Are Within Reach. Pobrane z: https://www.iadb.org/en/news/caribbean-pension-systems-face-challenges-solutions-are-within-reach-idb-report-says (2025.09.19).
International Monetary Fund. (2024). Trinidad and Tobago: 2024 Article IV Consultation - Press Release; Staff Report; and Statement by the Executive Director for Trinidad and Tobago (IMF Staff Country Report, 24/150, 1-117. Pobrane z: https://www.imf.org/en/Publications/CR/Issues/2024/06/04/Trinidad-and-Tobago-2024-Article-IV-Consultation-Press-Release-Staff-Report-and-Statement-549885 (2025.09.19). DOI: 10.5089/9798400277153.002
International Social Security Association. (2023). Country profiles: Trinidad and Tobago. Pobrane z: https://ww1.issa.int/country-details?countryId=TT®ionId=AME (2025.09.19).
Korpi, W., Palme, J. (1998). The paradox of redistribution and strategies of equality: Welfare state institutions, inequality, and poverty in the Western countries. American Sociological Review, 63(5), 661-687. DOI:10.2307/2657333.
Lijphart, A. (1999). Patterns of democracy: Government forms and performance in thirty-six countries. New Haven: Yale University Press.
Look Lai, W. (1993). Indentured labor, Caribbean sugar: Chinese and Indian migrants to the British West Indies, 1838-1918. Baltimore: Johns Hopkins University Press.
Mesa-Lago, C. (1989). Ascent to bankruptcy: Financing social security in Latin America. Pittsburgh: University of Pittsburgh Press.
Ministry of Finance. (2020). Budget Statement 2020. Port of Spain: Government of Trinidad and Tobago.
Ministry of Social Development and Family Services. (2024). Senior Citizens' Pension Programme. Pobrane z: https://social.gov.tt/senior-citizens-pension/ (2025.09.19).
National Insurance Board of Trinidad and Tobago. (2007). Seventh Actuarial Review of the National Insurance System. Port of Spain: NIBTT.
National Insurance Board of Trinidad and Tobago. (2021). Annual Report 2021. Pobrane z: https://www.nibtt.net/index.php (2025.09.19).
OECD. (2023). Pensions at a Glance 2023: OECD and G20 Indicators. Paris: OECD Publishing. DOI:10.1787/678055dd-en .
Office for National Statistics. (2022). National population projections: 2020-based interim. Pobrane z: https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationprojections/bulletins/nationalpopulationprojections/2020basedinterim (2025.09.19).
Office for National Statistics. (2024). Funded occupational pension schemes in the UK: October 2023 to March 2024. Pobrane z: https://www.ons.gov.uk/economy/investmentspensionsandtrusts/bulletins/fundedoccupationalpensionschemesintheuk/october2023tomarch2024 (2025.09.19).
Pensions Commission. (2005). A New Pension Settlement for the Twenty-First Century. London: The Stationery Office.
Pierson, P. (2000). Increasing returns, path dependence, and the study of politics. American Political Science Review, 94(2), 251–267. DOI:10.1017/S0003055400000882.
Population Pyramid. (2024). Trinidad and Tobago 2024. Pobrane z: https://www.populationpyramid.net/trinidad-and-tobago/2024/ (2025.09.19).
Poteraj, J. (2008a). Pension Systems in 27 EU Countries. Vilnius: The Association of Polish Scientists of Lithuania.
Poteraj, J. (2008b). Systemy emerytalne w Europie – Wielka Brytania. W: P. Karpuś, J. Węcławski (red.), Rynek Finansowy. Inspiracje z integracji europejskiej (s. 486-495). Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Republic Bank. (2006). Budget Speech & Analysis 2006. Port of Spain: Republic Bank Limited.
Ryan, S. D. (ed.). (1988). Trinidad and Tobago: The Independence Experience, 1962–1987. St. Augustine: Institute of Social and Economic Research, University of the West Indies.
Schulze, I., Moran, M. (2007). United Kingdom: Pension politics in an adversarial system. W: E. M. Immergut, K. M. Anderson, I. Schulze (red.), The Handbook of Western European Pension Politics (s. 49-96). New York: Oxford University Press.
Senior Citizens' Pension Act, Chap. 32:02. (2016). Laws of Trinidad and Tobago. Pobrane z: https://rgd.legalaffairs.gov.tt/laws2/Alphabetical_List/lawspdfs/32.02.pdf (2025.09.19).
Social Security Administration. (2020). Social Security Programs Throughout the World: The Americas, 2019. Washington: SSA Publications.
Thurley, D., McInnes, R. (2016). State Pension age increases for women born in the 1950s. House of Commons Library Briefing Paper, 7405, 1-72.
Trinidad and Tobago Guardian. (2023, 1 października). NIB proposes rate increase to Govt to fund billion-dollar gap. Pobrane z: https://www.guardian.co.tt/news/nib-proposes-rate-increase-to-govt-to-fund-billiondollar-gap-6.2.1815482.cbe71637cb (2025.09.19).
Whitehouse, E. (2007). Pensions panorama: Retirement-income systems in 53 countries. Washington: The World Bank.
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Uniwersytet Rzeszowski
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
