Assessment of the efficiency of the Polish pension system using the synthetic index method in the years 2011–2023
Keywords:
Polish pension scheme, pension system, poverty, public financeAbstract
This study aimed to assess the efficiency of the Polish universal pension system from 2011 to 2023. We focused on three key areas: financial stability, the system's capacity to ensure a dignified life for retirees, and its success in combating poverty among seniors. Our initial hypothesis suggested a decline in the system's efficiency over this period. To evaluate this, authors used statistical data analysis and literature reviews. A synthetic effectiveness indicator was developed from data provided by the Central Statistical Office (GUS) and the Social Insurance Institution (ZUS). This indicator comprised five specific metrics: benefit coverage by contributions, the replacement rate, retirees' subjective assessment of their financial situation, the percentage of pensions below the minimum, and the proportion of retirees living below the statutory poverty line. Our analysis disproved the initial hypothesis, revealing a clear increase in the efficiency indicator. While this growth was not linear, it peaked in 2016, influenced by numerous legal reforms. The system showed the highest effectiveness in financial stability, moderate success in providing decent living conditions, and the lowest in reducing poverty. To maintain or improve effectiveness, significant reforms are essential, particularly raising the retirement age and strengthening the third pillar of the pension system.
Downloads
References
Country Report – Institutional paper 245, Komisja Europejska. https://economy-finance.ec.europa.eu/system/files/2023-06/ip245_en.pdf (2025.12.10).
Budżety gospodarstw domowych w 2011 (i wydania 2012–2023). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Departament Badań Społecznych i Warunków Życia.
Chybalski, F. (2012). Skuteczność i efektywność systemu emerytalnego. Koncepcja analizy i próba pomiaru. Łódź: Wydawnictwo Politechniki Łódzkiej.
Członkostwo w OFE – ZUS. Pobrane z: https://www.zus.pl/pracujacy/twoje-konto-w-zus/ofe/czlonkostwo-w-ofe (2025.07.16).
Drygas, P. (2025). Old age pensions lower than the minimum pension in Poland – whose problem is it and what are the potential solutions? Problemy Polityki Społecznej, 69(2), 15–17. DOI: 10.31971/pps/205802.
Dybał, M. (2010). Istota i rodzaje systemów emerytalnych. W: L. Olszewski (red.). Ekonomia 18 (s. 234–235). Wrocław: Uniwersytet Wrocławski.
Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym dla osób, które urodziły się po 31 grudnia 1948 r. – ZUS. Pobrane z: https://www.zus.pl/swiadczenia/emerytury/emerytura-dla-osob-urodzonych-po-31-grudnia-1948/emerytura-w-wieku-powszechnym (2025.07.16).
Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym dla osób, które urodziły się przed 1 stycznia 1949 r. – ZUS. Pobrane z: https://www.zus.pl/swiadczenia/emerytury/emerytura-dla-osob-urodzonych-przed-1-stycznia-1949/emerytura-w-wieku-powszechnym] (2025.07.16).
Emerytury i renty w 2011 roku (i kolejne wydania 2012–2023). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Departament Badań Społecznych i Warunków Życia.
Emerytury nowosystemowe wypłacone w grudniu 2018 w wysokości niższej niż wysokość najniższej emerytury (i kolejne wydania 2019–2023). Warszawa: Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych.
Fundusz Rezerwy Demograficznej – ZUS. Pobrane z: https://www.zus.pl/o-zus/o-nas/finanse/fundusz-rezerwy-demograficznej (2025.07.16).
Fundusz Ubezpieczeń Społecznych – ZUS. Pobrane z: https://www.zus.pl/o-zus/o-nas/finanse/fundusz-ubezpieczen-spolecznych (2025.07.16).
Galsso, V., Profeta, P. (2002). The political economy of social security: a survey. European Journal of Political Economy, 18, 1–29. DOI: 10.1016/S0176-2680(01)00066-0.
Góra, M. (2003). System emerytalny. Warszawa: Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne.
Informacja z wykonania planów finansowych FUS, FEP, FRD oraz planu budżetu państwa w części 73-ZUS (wydania 2011-2022). Warszawa: Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Kolek, A., Sobolewski, O. (2021). Polski system emerytalny: Prawne uwarunkowanie trzech Filarów. Warszawa: Wolters Kluwer.
Mercer CFA Institute Global Pension Index 2025. Pobrane z: https://www.mercer.com/insights/investments/market-outlook-and-trends/mercer-cfa-global-pension-index/ (2025.12.10).
Olejnik, I. (2016). Zabezpieczenie emerytalne: Modele i determinanty zachowań polskich gospodarstw domowych. Poznań: Wydawnictwo UEP.
Otwarte fundusze emerytalne zarządzane przez powszechne towarzystwa emerytalne – KNF. Pobrane z: https://www.knf.gov.pl/podmioty/Podmioty_rynku_emerytalnego/pte_ofe_podmioty (2025.07.16).
Pensions at a Glance 2023: OECD and G20 Indicators, OECD Publishing, Paris. Pobrane z: https://www.oecd.org/en/publications/pensions-at-a-glance-2023_678055dd-en.html (2025.12.10).
Pleśniak, A. (2022). Hojność systemu emerytalnego a zabezpieczenie materialne starości – rola kompetencji finansowych i orientacji na starość. Warszawa: Oficyna Wydawnicza SGH.
Przeciętne wynagrodzenie od 1950 r. – ZUS. Pobrane z: https://www.zus.pl/baza-wiedzy/skladki-wskazniki-odsetki/wskazniki/przecietne-wynagrodzenie-w-latach (2025.07.16).
Public Pension System and Outlook (2025). Międzynarodowy Fundusz Walutowy. Pobrane z: https://www.elibrary.imf.org/view/journals/002/2025/007/article-A002-en.xml (2025.12.10).
Raport o stanie rynku emerytalnego w Polsce na koniec 2023 r. (2024). Warszawa: Urząd Komisji Nadzoru Finansowego.
Ratajczak, J. (2004). System emerytalny w Niemczech. W: T. Szumlicz, M. Żukowski (red.), Systemy emerytalne w krajach Unii Europejskiej (s. 239-240). Warszawa: Twigger.
Sablik, T. (2016). Life Cycle Hypothesis. Econ Focus, Federal Reserve Bank of Richmond, Q3-4. Pobrane z: https://www.richmondfed.org/publications/research/econ_focus/2016/q3-4/jargon_alert (2025.12.10).
Sposób wyliczenia emerytury – ZUS. Pobrane z: https://www.zus.pl/swiadczenia/emerytury/emerytura-dla-osob-urodzonych-po-31-grudnia-1948/sposob-wyliczenia-emerytury (2025.07.16).
Ubóstwo w Polsce w 2012 roku (i wydania 2015-2016; 2019-2023). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Departament Badań Społecznych i Warunków Życia.
Weil, P. (2008). Overlapping Generations: The First Jubilee. The Journal of Economic Perspectives, 22(4), 115–134. DOI: 10.1257/jep.22.4.115.
Whitehouse, E. (2007). Life-Expectancy Risk and Pensions: Who Bears the Burden? OECD Social, Employment and Migration Working Papers, 60, 1–47. DOI: 10.1787/060025254440.
Wuttaphan, N. (2017). Human Capital Theory: The Theory of Human Resources Development, Implications, and Future. Life Sciences and Environment Journal, 18(2), 240–253.
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 University of Rzeszow

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.