Fiscal inequalities in the revenue structure of municipalities in the Wielkopolskie Voivodeship and the effectiveness of government transfers
Keywords:
fiscal autonomy, fiscal inequality, municipality, Lorenz curve, ThielAbstract
The aim of this article is to evaluate the influence of government transfers on the level of fiscal inequalities among municipalities in the Wielkopolska Voivodeship of Poland during the 2019–2023 period. The study analyzes the effectiveness of various compensatory mechanisms—namely the general subsidy, earmarked grants from the state budget, and transfers from state special-purpose funds—in reducing income disparities across different types of local government units. The analysis accounts for four variants of financial provisioning of municipalities.
Quantitative methods derived from the economics of inequality were applied, including the graphical analysis using the Lorenz curve, the Gini coefficient, and the Theil index. The utilization of these three complementary measures allowed for a robust and multidimensional assessment of the effectiveness of the equalization mechanisms.
The empirical results confirm the existence of significant fiscal disparities among different types of municipalities and indicate that the effectiveness of equalization mechanisms varies depending on the unit type. The general subsidy exerts a strong compensatory effect primarily in municipalities with medium income potential, while earmarked grants more strongly support units with lower financial autonomy. The full system of transfers gradually improves the income distribution, with the greatest effect observed in rural and low-income municipalities. Conversely, the compensatory impact is the lowest in urban municipalities.
This article introduces a new perspective to fiscal policy analysis by combining three complementary inequality measures in the context of local government financing. The research presented here thus provides a valuable basis for future comparative analyses and serves as a reference point for assessing the outcomes of new financial policies directed toward local government units.
Downloads
References
Bal-Domańska, B. (2018). Klasyfikacja gmin według wysokości i struktury dochodów budżetów. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 517, 9–18. DOI: 10.15611/pn.2018.517.01.
Blöchliger, H., Kim, J. (2022). Fiscal Equalisation in OECD Countries. OECD Working Papers on Fiscal Federalism, 44, 1–39. DOI: 10.1787/5k97b11n2gxx-en.
Blöchliger, H., King, D. (2006). Fiscal Autonomy of Sub-Central Governments. OECD Working Papers on Fiscal Federalism, 2, 1–31. DOI: 10.1787/5k97b127pc0t-en.
Borodo, A. (2008). Zagadnienia prawne finansów i gospodarki samorządu terytorialnego, A. Borodo (red.), Toruń: Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa. Dom Organizatora.
Brenton, S. (2019). The Price of Federation: Comparing Fiscal Equalization in Australia, Canada, Germany and Switzerland. Regional & Federal Studies, 30(1): 93–111. DOI: 10.1080/13597566.2019.1658082.
Bury, A. (2005). Dochody własne i ich znaczenie dla dochodów i wydatków budżetów samorządowych. Łódź. Wydawnictwo Wyższej Szkoły Finansów i Informatyki.
Conover, W.J. (1999). Practical Nonparametric Statistics. Third Edition. New York: John Wiley & Sons.
Czarny, A. (2016). Założenia i realizacja samodzielności dochodowej wybranych jednostek samorządu terytorialnego. Folia Pomeranae Universitatis Technologiae Stetinensis. Seria Oeconomica, 329(84)3, 41–52. DOI: 10.21005/oe.2016.84.3.04.
Czempas, J. (2017). Dysproporcje w dochodach gmin wiejskich w Polsce w latach 2002–2015. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 485, 59–68. DOI: 10.15611/pn.2017.485.05.
Czempas, J. (2018). Nierówności sytuacji dochodowej miast na prawach powiatu w województwie śląskim. Wiadomości Statystyczne, 9(688), 2–70.
Felis, P., Otczyk, G. (2021). Zróżnicowanie fiskalnych skutków gminnej polityki podatkowej w Polsce. Studia BAS, 1(65), 77–102. DOI: 10.31268/StudiaBAS.2021.06.
Flis, J., Swianiewicz, P. (2021). Rządowy Fundusz Inwestycji Lokalnych – reguły podziału. Warszawa: Fundacja im. Stefana Batorego.
Gałecka, M., Patrzałek, L., Kuropka, I., Szabela-Pasierbińska, E. (2022). The fiscal capacity of local government versus government expenditure, and its impact on eliminating interregional social inequalities in Poland. Region, 9(1), 51–67. DOI: 10.18335/region.v9i1.368.
Hajdys, D. (2017). Dochody podatkowe gmin w Polsce jako wyznacznik samodzielności finansowej. Przedsiębiorczość i Zarządzanie, t. 18, z. 7, cz. 2, s. 51–65.
Jastrzębska, M. (2004). Samodzielność ekonomiczna i finansowa jednostek samorządu terytorialnego. Ekonomia. Rynek, Gospodarka, Społeczeństwo, 13, 100–112.
Kańduła, S. (2017a). Mechanizmy wyrównywania fiskalnego. Studium empiryczne gmin w Polsce w latach 2004-2014. Poznań: Uniwersytet Ekonomiczny we Poznaniu.
Kańduła, S. (2017b). The Efficiency of Fiscal Equalization. The Case Study of Municipalities in Poland. Lex Localis. Journal of Local Self-Government, 15(4), 803–825. DOI: 10.4335/15.4.803-825(2017).
Kańduła, S. (2017c). Wyrównanie dochodów gmin warunkiem ich zrównoważonego rozwoju? Studia Oeconomica Posnaniensia, 5(5), 103–122. DOI: 10.18559/SOEP.2017.5.7.
Kiczek, M. (2017). Zróżnicowanie dynamiki dochodów gmin województwa podkarpackiego w latach 2006-2015. Studia i Materiały, Studia i Prace WNEIZ US, 47(3), 233–245.
Kluza, K., Skuza, S. (2023). Nierówności fiskalne w JST i mechanizmy korekcyjno-wyrównawcze. Analiza empiryczna za lata 2007-2021 oraz propozycja modelowych rozwiązań. W: J. Szołno-Koguc (red.), Finanse samorządowe (s. 101–136). Warszawa: PAN.
Kornberger-Sokołowska, E. (2012). Finanse jednostek samorządu terytorialnego. Warszawa: LexisNexis.
Kossowski, T.M., Motek, P. (2021). Zróżnicowanie i polaryzacja przestrzenna dochodów własnych gmin. Wiadomości Statystyczne, 66(8), 1–23. DOI: 10.5604/01.3001.0015.2301.
Kowalik, P. (2013). Pionowa i pozioma nierównowaga finansowa oraz system jej wyrównywania w państwie federalnym na przykładzie Niemiec i Stanów Zjednoczonych. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu.
Kowalska, I., Jurewicz, D. (2020). Uzależnienie budżetów jednostek samorządu terytorialnego od transferów z budżetu państwa. Finanse Komunalne, 6, 18–29.
Kozera, A. (2018). Własny potencjał dochodowy gmin wiejskich w Polsce. Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing, 19(68), 95–106. DOI: 10.22630/PEFIM.2018.19.68.9.
Nowak, E. (2022). Dochody własne gminy jako podstawowe źródło zaspokajania potrzeb wspólnoty samorządowej w gminie Zagórz. Płock: Wydawnictwo Naukowe Akademii Mazowieckiej w Płocku. Nauki Ekonomiczne, 36, 225–242. DOI: 10.19251/ne/2022.36(11).
OECD. (2022). Fiscal Federalism 2022: Making Decentralisation Work. Pobrane z: https://www.oecd.org/en/publications/fiscal-federalism-2022_201c75b6-en/full-report.html (2025.02.15).
OECD. (2023). Fiscal Federalism 2023: Making Decentralisation Work. Paris: OECD Publishing. DOI: 10.1787/05a2a171-en.
Olejnik, Ł.W. (2022). Dotacje inwestycyjne z rządowych funduszy wsparcia dla samorządów 2019–2021. Polityczna alokacja zasobów? Studia Regionalne i Lokalne, 2(88), 56–71. DOI: 10.7366/1509499528805.
Patrzałek, L. (2025). Finanse samorządu terytorialnego. Współczesne wyzwania, trendy, dylematy. Wrocław. Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu.
Patrzałek, L., Poniatowicz, M., Guziejewska, B., Kańduła, S. (2019). Nierówności fiskalne w samorządzie terytorialnym. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu.
Piszczek, M., Surówka, K. (2023a). Sytuacja finansowa samorządu terytorialnego w Polsce w latach 2018-2022 a idea samorządności – na przykładzie gmin, miast na prawach powiatu oraz miast metropolitalnych. Finanse Komunalne, 4, 7–18.
Piszczek, M., Surówka, K. (2023b). Kondycja finansowa miast tworzących Unię Metropoli Polskich. Finanse Komunalne, 6, 17–29.
Poniatowicz, M. (2015). Determinanty autonomii dochodowej samorządu terytorialnego w Polsce. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 404, 245–264. DOI: 10.15611/pn.2015.404.17.
Rodríguez-Pose, A. Krøijer, A. (2010). Fiscal Decentralization and Economic Growth in Central and Eastern Europe. LEQS Paper, 12, 1–43.
Ruśkowski, E. (2021). System finansowy samorządu terytorialnego, Warszawa: ABC.
Stanny, M., Strzelczyk, W. (2015). Zróżnicowanie przestrzenne sytuacji dochodowej gmin a rozwój społeczno-gospodarczy obszarów wiejskich w Polsce. Roczniki Naukowe Stowarzyszenia Ekonomistów Rolnictwa i Agrobiznesu, 17(4), 301–307.
Surówka, K. (2013). Samodzielność finansowa samorządu terytorialnego. Warszawa: PWE.
Surówka, K. (2017). Adekwatność dochodów JST do zakresu realizowanych zadań a problem ich samodzielności finansowej na przykładzie gmin oraz miast na prawach powiatu. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 485, 430–439
Swaniewicz, P., Łukomska, J. (2023). Sytuacja finansowa samorządów na koniec 2022 roku – niebezpieczne tendencje. Warszawa: Fundacja Batorego.
Szołno-Koguc, J. (2021). Samodzielność dochodowa jednostek samorządu terytorialnego – aspekty teoretyczne. Studia BAS, 1(65), 9–20. DOI: 10.31268/StudiaBAS.2021.02.
Śmiechowicz, J. (2021). Subwencja i dotacje z budżetu państwa – funkcje, zasady przyznawania oraz rola w tworzeniu dochodów jednostek samorządu terytorialnego w Polsce, Studia BAS, 4(68), 41–66. DOI: 10.31268/StudiaBAS.2021.35.
Śmiechowicz, K., Szołno-Koguc, J. (2019). Dochody podatkowe samorządu i czynniki je kształtujące. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego z dnia 13 listopada 2003 (Dz. U. 2014, poz. 1115).
Ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego z dnia 1 października 2024 (Dz. U. 2024, poz. 1572).
Werner, J. (2008). Fiscal Equalisation among the states in Germany. Working Papers, 02-2008, 1–21.
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 University of Rzeszow
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
