Sprawiedliwy i racjonalny ład w transporcie lotniczym – ochro-na pasażerów a konkurencja przewoźników

Autor

Słowa kluczowe:

tanie linie lotnicze, prawa pasażerów, dyskryminacja cenowa, konkurencja, przejrzystość taryf

Abstrakt

Celem opracowania jest analiza konkurencji na rynku lotniczym w Unii Europejskiej oraz ocena jej wpływu na ochronę praw pasażerów. W szczególności badanie koncentruje się na różnicach pomiędzy modelami biznesowymi tradycyjnych przewoźników pełnoobsługowych (FSC) i linii niskokosztowych (LCC) oraz na konsekwencjach ich strategii cenowych dla konsumentów. Hipotezą badawczą jest założenie, że intensywna rywalizacja cenowa pomiędzy przewoźnikami prowadzi do powstania praktyk, które mogą naruszać prawa konsumentów, w szczególności w zakresie przejrzystości taryf i uczciwego informowania o rzeczywistych kosztach usług.

W opracowaniu zastosowano metodę analizy dogmatyczno-prawnej, uwzględniając przepisy prawa unijnego i krajowego, w tym rozporządzenie w sprawie usług lotniczych oraz dyrektywy konsumenckie, a także orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE. Ponadto wykorzystano metodę porównawczą, zestawiając rozwiązania stosowane przez przewoźników niskokosztowych i pełnoobsługowych oraz analizując mechanizmy rynkowe, takie jak dynamiczne ustalanie cen, dyskryminacja cenowa czy stosowanie dodatkowych opłat.

Przeprowadzone badania wykazały, że brak przejrzystości w strukturze taryf, ukryte dopłaty za usługi dodatkowe (np. bagaż rejestrowany) oraz działania porównywarek internetowych mogą prowadzić do wprowadzenia konsumentów w błąd i ograniczenia ich zdolności do świadomego wyboru. Z drugiej strony, presja konkurencyjna wymusza na przewoźnikach innowacje i obniżanie cen, co zwiększa dostępność transportu lotniczego.

Wnioskiem jest konieczność dalszego doprecyzowania obowiązków informacyjnych przewoźników, pełnej transparentności cen oraz wzmożonej kontroli ze strony organów unijnych i krajowych. Tylko w ten sposób możliwe będzie pogodzenie interesu konsumentów z rozwojem konkurencyjnego rynku lotniczego.

Downloads

Download data is not yet available.

Bibliografia

Agencia Estatal de Seguridad Aérea. (2022). Informe anual sobre reclamaciones de pasajeros. Pobrane z: https://www.seguridadaerea.gob.es/sites/default/files/Informe%20Publico%20anual%202022.pdf (2025.12.01).

Alreck, P.L., Settle, R.B. (2007). Consumer Reactions to Online Behavioural Tracking and Target-ing. Journal of Database Marketing & Customer Strategy Management, 15, 11–23. DOI: 10.1057/PALGRAVE.DBM.3250069.

Banasiński, C. (2018). Polskie prawo antymonopolowe Zarys wykładu. Warszawa: Wolters Kluwer.

BEUC. (2025). EU consumer groups denounce seven airlines charging hand baggage. Pobrane z: https://www.beuc.eu/press-release/eu-consumer-groups-denounce-seven-airlines-charging-hand-baggage#:~:text=About%20this%20publication (2025.12.02).

Bitzan, J., Peoples, J. (2016). A Comparative Analysis of Cost Change for Low-Cost, Full-Service, and Other Carriers in the US Airline Industry. Research in Transportation Economics, 56, 25–41. DOI: 10.1016/j.retrec.2016.07.003.

Escobari, D., Rupp, N., Meskey, J. (2018). An Analysis of Dynamic Price Discrimination in Air-lines. Pobrano z: https://mpra.ub.uni-muenchen.de/88287/1/MPRA_paper_88287.pdf (2025.09.13).

EUROCONTROL (2025), European Aviation Overview, 25, Pobrano z: https://www.eurocontrol.int/sites/default/files/2025-01/eurocontrol-european-aviation-overview-20250123-2024-review.pdf (2025.12.10).

EUROCONTROL Data Snapshot (2022), Low Cost Carriers: share of total European flights, Pobrane z: https://www.eurocontrol.int/sites/default/files/2022-10/eurocontrol-data-snapshot-34.pdf (2025.12.10).

Jabłonowska, A., Kuziemski, M., Nowak, A., Micklitz, W.H., Przemysław, P., Sartor, G. (2018). Prawo konsumenckie i sztuczna inteligencja, Dokumenty robocze EUI.

Klophaus, R., Fichert, F. (2019). From low cost carriers to network carriers without legacy? Evolving airline business models in Europe. Airline Economics in Europe. Advances in Airline Economics, 8, 57–75. DOI: 10.1108/S2212-160920190000008003.

Kuneva, M. (2008). Airline Ticket Sweep Investigation. European Consumer Commissioner SPEECH/08/235, 1–3.

Loriol, O. (2014). Study of the full-service and low-cost carriers network configuration. Journal of Industrial Engineering and Management JIEM, 1112–1123.

Luftfahrt-Bundesamt. (2023). Jahresbericht 2022.

Olszewski, J. (2020). Obowiązki informacyjne w gospodarce jako element zwiększania konkurencji. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego.

Piga, C., Bachis, E. (2006). Pricing strategies by European traditional and low cost airlines. Or, when is it the best time to book on line? Department of Economics, Loughborough University, Discussion Paper Series, 2, 1–20.

Pisarek-Bartoszewska, R. (2020). Pasażerski transport lotniczy w Unii Europejskiej Wyzwania rynkowe. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Reichmut, J., Ehmer, H., Berster, P., Bischoff, G., Grimme, W., Grunewald, G., Maertens, S. (2008). Analyses of the European air transport market: Airline Business Models. Cologne: Deutsches Zentrum für Luft- und Raumfahrt e.V. in the Helmholtz-Association.

Sciaudone, F., Noti, K., Schebesta, H., Moretti, F., Piantoni, M., Arancio, R. (2020), The Impact of Unfair Commercial Practices on Competition in the EU Passenger Transport Sector, in particular Air Transport, European Commission. Pobrano z: https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2020/642381/IPOL_STU%282020%29642381_EN.pdf (2025.12.11).

Sciaudone, F., Noti, K., Schebesta, H., Moretti, F., Piantoni, M., Arancio, R. (2020). The Impact of Unfair Commercial Practices on Competition in the EU Passenger Transport Sector, in par-ticular Air Transport. Luxemburg: Policy Department for Economic, Scientific and Quality of Life Policies Directorate-General for Internal Policies.

Somers, G. (2015). Websites can contractually restrict third party scraping of their data. Pobrano z: https://www.timelex.eu/en/blog/websites-can-contractually-restrict-third-party-scraping-their-data (2025.09.15).

Steer Davies Gleave (2012). Price transparency provisions in Regulation 1008/2008 and other relevant EU legal texts, Final Report for European Commission, Londyn.

Urząd Lotnictwa Cywilnego. (2022). Sprawozdanie z działalności Prezesa ULC.

Wielkość, udział, trendy, wzrost i prognoza rynku lotnictwa cywilnego na rok 2034. Pobrano z: https://www.zionmarketresearch.com/report/civil-aviation-mar-ket#:~:text=Global%20Civil%20Aviation%20Market%20:%20Overview,8.62%25%20between%202023%20and%202030 (2025.09.12).

Wyrok z 18 września 2014 r., sprawa C-487/12, Vueling Airlines SA przeciwko Instituto Galego de Consumo de la Xunta de Galicia.

Opublikowane

2025-12-31

Jak cytować

Górka, A. (2025). Sprawiedliwy i racjonalny ład w transporcie lotniczym – ochro-na pasażerów a konkurencja przewoźników. Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy, (84). Pobrano z https://journals.ur.edu.pl/nsawg/article/view/12876

Numer

Dział

Artykuły