Nature reserves in the landscape parks of the Wielkopolska Region
DOI:
https://doi.org/10.15584/pjsd.2026.30.1.6Keywords:
landscape park, nature reserve, conservation planAbstract
Due to the unique natural values of landscape parks, their boundaries often overlap to varying degrees with other statutory forms of nature conservation. Within the boundaries of the landscape parks in the Wielkopolska Region, these include not only protected landscape areas and Natura 2000 sites, but also nature reserves. This article presents an analysis of the occurrence, management, and protection of nature reserves in the landscape parks of the Wielkopolska Region, based on current legal regulations. The 8 landscape parks in the Wielkopolska Region contain 25 nature reserves, located primarily on land owned by the State Treasury and managed by the National Forest Holding “The State Forests”. The majority of these are phytocenotic forest reserves, which protect forest and coniferous ecosystems, and landscape reserves, which protect various natural landscape ecosystems. Floristic reserves are mainly reserves for herbaceous plants and shrubs, while faunistic reserves are reserves that protect birds. Classifying nature reserves based on their primary conservation objective and main ecosystem type is very important because it allows for the establishment of clear boundaries between different types of nature reserves. The establishment, dissolution, protection, and management of nature reserves, as well as the issuance of administrative decisions in accordance with the principles and scope set forth in nature conservation regulations, are among the responsibilities of the regional director of environmental protection. When carrying out work related to the protection of nature reserves located within the boundaries of a landscape park, the regional director of environmental protection may cooperate with the director of the landscape park, but there is no statutory obligation for such an action. Within the area managed by the National Forest Holding “The State Forests” located within the boundaries of the landscape park, nature conservation tasks are carried out independently by the local forest district manager, in accordance with the provisions of the landscape park conservation plan incorporated into the forest management plan. The landscape park director’s authority is therefore clearly limited in this case. Thus, it is essential to address issues related, among other things, to the development of new methods for managing landscape parks and the assessment of the actual impact of landscape parks on the conservation of natural areas. The fact that a nature reserve is located within the boundaries of a landscape park does not provide it with additional, more comprehensive protection. It is pivotal to develop new methods for managing landscape parks and new guidelines for assessing the actual impact of landscape parks on the protection of the landscape.
Downloads
References
Gruszecki K. (2024). Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz. Wolters Kluwer. Warszawa.
Kasprzak K., Raszka B. (2006). Ochrona przestrzeni Parku Krajobrazowego Puszcza Zielonka. Ekonomia i Środowisko. 2 (30). 140-164.
Kasprzak K., Raszka B. (2022). Pierwsze parki krajobrazowe w środkowej Wielkopolsce. Biuletyn Parków Krajobrazowych Wielkopolski. 29 (31). 93-109.
Leśne rezerwaty przyrody województwa wielkopolskiego. (2013). Polskie Zrzeszenie Inżynierów i Techników Sanitarnych Oddział Wielkopolski, Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska. w Poznaniu.
Parki krajobrazowe Wielkopolski. (2017). Przyroda – kultura – człowiek. Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Wielkopolskiego, Bogucki Wydawnictwo Naukowe. Poznań.
Raszka B., Kasprzak K. (2024). Reminiscencje na temat tworzenia pierwszych wielkopolskich parków krajobrazowych. Biuletyn Parków Krajobrazowych Wielkopolski. 31 (33). 25-38.
Raszka B., Kasprzak K., Krajewski P., Kalbarczyk E., Kalbarczyk R. (2019a). Polskie parki krajobrazowe. Wydawnictwo DRAGON. Bielsko-Biała (wyd. 3, poprawione i uzupełnione).
Raszka B., Kasprzak K., Awedyk M., Krajewski P., Krystianiak St., Szuszkiewicz T. (2019b). Rezerwaty przyrody w Polsce. Wydawnictwo DRAGON. Bielsko-Biała.
Rocznik statystyczny województwa wielkopolskiego. (2025). Urząd Statystyczny w Poznaniu.
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE z dnia 30, listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa [Dz. Urz. UE.L.2010.20.7, 26.06.2019 r.; Dyrektywa ptasia].
Dyrektywa Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory [Dz. Urz. WE L 206 z 22.07.1992, str. 7, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 2, str. 102, z późn. zm.; Dyrektywa siedliskowa].
Ustawa z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury i o muzeach [Dz. U. nr 10, poz. 48].
Ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska [Dz. U. nr 3, poz. 6; tj.: z 1994 r. nr 49, poz. 196, z późn. zm.].
Ustawa z dnia 20 lipca 1983 r. o systemie rad narodowych i samorządu terytorialnego [Dz. U. nr 41, poz. 185; tj.: z 1988 r. nr 26, poz. 183].
Ustawa z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym [tj.: Dz. U. z 2022 r. poz. 883, z późn. zm.].
Ustawa z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody [Dz. U. nr 144, poz. 492; tj.: z 2001 r. nr 99, poz. 1079, z późn. zm.].
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach [tj.: Dz. U. z 2025 r. poz. 567 z późn. zm.].
Ustawa z dnia 234 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami [tj.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1292, z późn. zm.].
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody [tj.: Dz. U. z 2026 r., poz. 13].
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko [tj.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1112, z późn. zm..
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o gatunkach obcych [tj.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1589, z późn. zm.].
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie „Zasad techniki prawodawczej” [Dz. U. nr 100 poz. 908; tj.: z 2026 r. poz. 300].
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 30 marca 2005 r. w sprawie rodzajów, typów i podtypów rezerwatów przyrody [Dz. U. nr 60, poz. 533].
Rozporządzenie Nr 4/05 Wojewody Wielkopolskiego z dnia 4 kwietnia 2005 r. w sprawie planu ochrony Parku Krajobrazowego Puszcza Zielonka [Dz. Urzęd. Woj. Wielkopol. nr 49, poz. 1527].
Rozporządzenie Nr 4/9 Wojewody Wielkopolskiego z dnia 3 czerwca 2009 r. w sprawie ustanowienia planu ochrony dla Parku Krajobrazowego Promno [Dz. Urzed. Woj. Wielkopol. nr 130, poz. 2138].
Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe. Plany Urządzania Lasu. Programy Ochrony Przyrody – Nadleśnictwa: Konstantynowo (2018-2017), Sieraków (2016-2025), Łopuchówko (2018-2027), Czerniejewo, Jarocin (2019-2028), Antonin, Kościan (2024-2033), Bolewice (2026-2035), Doświadczalne Zielonka (plan uproszczony, 2024-2033).
Raszka B., Dudziński M., Kajetańczyk P., Kalbarczyk E., Kasprzak K. 2001-2005. Plan ochrony Parku Krajobrazowego Puszcza Zielonka. Część I. Uwarunkowania przyrodniczo-kulturowe. Część II. Zagospodarowanie i ochrona. EKO-GEO-GRAF s.c. Biuro Projektowania i Doradztwa – Ochrona Środowiska i Zasobów Przyrody, Poznań.
Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody. https://crfop.gdos.gov/pl/CRFOP/ (dostęp: 1.04.2026)
Raszka B., Kasprzak K. (2024a). Parki krajobrazowe. Nadzieje i obawy – wielkopolskie doświadczenia. 12.02.2014. https://portal;komunalny.pl/parki -krajobrazowe-wielkopolski-problemy-z-tworzeniem-obszarów-chronionych-553493/ (dostęp:1.04.2026).
Raszka B., Kasprzak K. (2024b). Parki krajobrazowe: Wielkopolskie plany na przyszłość. 13.02/2024. https://portalkomunalny.pl/parki-krajobrazowe-wielkopolskie-plany-na-przyszłosc-553479/ (dostęp: 1.04.2026)
Raszka B., Kasprzak K. (2024c). Parki krajobrazowe Wielkopolski: problemy z tworzeniem obszarów chronionych. 22.02/2024. https://portalkomunalny.pl/parki-krajobrazowe-wielkopolski-propblemy-z-tworzeniem-obszarow-chronionych-553493/ (dostęp: 1.04.2026).
ZPKWW: Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Wielkopolskiego. https://zpkww.pl (dostęp: 1.04.2026).
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Polish Journal for Sustainable Development

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.