Współczesne zmiany w systemie bułgarskich nazw rodzinnych (na podstawie wyników badania ankietowego)
DOI:
https://doi.org/10.15584/slowo.2025.16.5Słowa kluczowe:
zmiany, nazwy rodzinne, nazwy pokrewieństwa i powinowactwa, język bułgarski, badanie ankietoweAbstrakt
Obiektem analizy są bułgarskie nazwy rodzinne, celem jest ustalenie czy w ich funkcjonowaniu zaszły zmiany, ewentualnie które konkretnie jednostki zostały dotknięte tymi zmianami oraz czy można zidentyfikować bardziej trwałe tendencje w zakresie badanych jednostek. Badanie zostało przeprowadzone za pomocą ankiety. Wyniki wykazały, że bułgarski system nazw rodzinnych, często określany jako złożony, w rzeczywistej praktyce językowej uległ i nadal ulega uproszczeniu. Widać to, z jednej strony, w stopniowym wycofywaniu się z systemu niektórych nazw, z drugiej zaś – w rozszerzeniu semantyki i funkcji nazw, które zastępują inne nazwy rodzinne. Według Autora przyczyny upraszczania się analizowanego systemu mają przede wszystkim charakter pozajęzykowy. Wśród nich ogromne znaczenie ma globalizacja i wpływ obcego stylu życia, z którego wynikają także obcojęzyczne modele zachowań językowych. Istotnym czynnikiem jest również struktura współczesnej bułgarskiej rodziny, reprezentowana głównie przez rodziny z jednym dzieckiem, dużą liczbę związków partnerskich z dziećmi i dużą liczbę rodzin niepełnych. Uwzględniając wszystkie czynniki Autor przewiduje dalsze upraszczanie systemu bułgarskich nazw rodzinnych.
Downloads
Bibliografia
BER – Georgiev, V. (red.). (2012). Balgarski etimologichen rechnik. Tom III (vtoro izdanie). Sofia: Akademichno izdatelstvo „Prof. Marin Drinov”.
BL – Krumova-Tsvetkova, L. i in. (2013). Balgarska leksikologiya. Sofia: Akademichno izdatelstvo „Prof. Marin Drinov”.
Burkacka, I. (2017). Monoparentalność, wielorodzina i rodzina zrekonstruowana. Współczesne nazwy modeli życia rodzinnego. Artes Humanae, 2, 61–94.
Georgieva, Ts. (2012). Nazvaniya na dvojka lica (mazh i zhena) i tyahnoto miasto v ezikovata sistema i teksta (v balgarskiya ezik v sapostavka s drugi ezici). W: Słowotwórstwo słowiańskie: system i tekst: Prace Komisji Słowotwórczej przy Międzynarodowym Komitecie Slawistów: Seria 13 (s. 55–66). Poznań: Wydawnictwo PTPN.
Georgieva, Ts. (2016a). Rodvstvoto i rodninskite nazvaniya v balgarskiya ezik (semantika i leksikografsko predstavyane). Sofia: Avangard prima.
Georgieva, Ts. (2016b). Tsifroviyat kod v rechnika Balgarska semejno-rodova leksika. Balgarski ezik, 63, 3, 97–108.
Georgieva, Ts. (2018). Semantichen rechnik na rodninskite nazvaniya v balgarskiya ezik. Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej, 53, 71–83.
Grochola-Szczepanek, H. (2007). Męskie i żeńskie nazwy rodzinne w języku ludowym z terenu polskiego Spisza. Język Polski, R. 87, z. 4/5, 326–337.
Holiolchev, H., Mladenov, M., Radeva, L. (2012). Balgarska semejno-rodova leksika. Entsiklopedichen rechnik. Sofia: Iztok-Zapad.
Ivanova, M. (2002). Traditsionni rodovi instituti i rodninska terminologia. W: Sakar. Etnografsko, folklorno i ezikovo izsledvane (s. 372–393). Sofiya: AI “Prof. Marin Drinov”.
Ivanova, M. (2003). Rodstvoto po svatovstvo u balgarite. Veliko Tarnovo: UI “Sv. sv. Kiril i Metodiy”, 284 ss.
Iwańska-Siwek, M. (2020). Wartościowanie alternatywnych form rodziny we współczesnej polszczyźnie. Praca doktorska. APD UŚ. Katowice.
Kitanova, M. (2010). Etnolingvistichni etyudi. Veliko Tarnovo: „Знак ‚94“, 136 ss.
Kyuchukova-Petrinska, B. (2011). Terminite za rodstvo v ispanskiya i v balgarskiya ezik. W: Ezici i kultury v dialog: tradicii, priemstvenost, novatorstvo (s. 132–135). Sofia: UI „Sv. Kliment Ohridski”.
Łoś, J. (1914). Nazwy stopni pokrewieństwa i powinowactwa w dawnej Polsce. Język Polski, II, 1–7.
Magda-Czekaj, M. (2012). Historyczne a współczesne nazwy relacji rodzinnych. Język Polski, 3, 212–218.
Małanowska-Statkiewicz, M. (2015). Nazwy pokrewieństwa i powinowactwa w języku czeskim i polskim. Paradygmat słowotwórczy. Slavica Wratislaviensia, 159, 245–254.
NSI – Nacionalen statisticheski instytut, https://infostat.nsi.bg/infostat/pages/reports/query.jsf?x_2=2172 [dostęp 13.12.2024].
Ostrówka, M. (2006). Nazwy stopni pokrewieństwa w polszczyźnie łotewskiej. Acta Baltico-Slavica, 30, 453–469.
RBE BAN online – Rechnik na balgarskiya ezik. https://ibl.bas.bg/rbe/
Spasov, S. (2012). Struktura na semantichnoto pole na rodninski nazvaniya v balgarskiya i polskiya ezik. W: Sbornik s dokladi ot mezhdunarodnata konferenciya „Slavistikata v globalniya svyat – predizvikatelstva i perpektivi”. Blagoevgrad: UI „Neofit Rilski”.
Szymczak, M. (1959). Słownictwo Warmii i Mazur – stopnie pokrewieństwa. SWM V, 1–34.
Szymczak, M. (1966). Nazwy stopni pokrewieństwa i powinowactwa rodzinnego w historii i dialektach języka polskiego. Warszawa: PWN.
Tokarev, S.A. (1929). O sistemah rodstva u avstraliycev. Etnografia, nr 1, 23−53.
WSJP PAN – Wielki słownik języka polskiego. www.wsjp.pl
Trubachov, O.N. (1959). Istoriya slawyanskih terminov rodstva i nekotoryh drevneyshih terminov ob.[testvenogo stroya]. Moskva: AN SSSR.
Zarębina, M. (2012). Terminologia rodzinna w Ewangelii według św. Mateusza. Język Polski 2, 82–90.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Słowo. Studia językoznawcze
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.
