Mechanizmy nominacji osób w koronapolszczyźnie odzwierciedlające antagonizm postaw Polaków wobec pandemii COVID-19
DOI:
https://doi.org/10.15584/slowo.2025.16.3Słowa kluczowe:
koronawirus SARS-CoV-2, słownictwo czasu pandemii, mechanizmy nominacji, nazwy osób, wartościowanie w językuAbstrakt
Podczas pandemii koronawirusa SARS-CoV-2 wśród Polaków ujawniły się dwie przeciwstawne silnie nacechowane emocjonalnie postawy – zaprzeczanie istnieniu pandemii oraz wiara w jej istnienie. Celem artykułu jest udowodnienie hipotezy, że postawy te znalazły odzwierciedlenie na płaszczyźnie językowej, oraz lingwistyczna charakterystyka powstałych w związku z tym nominacji. Ze względu na bogactwo materiału autorki skupiły się na nazwach osobowych. Materiał badawczy pochodzi ze zróżnicowanych stylistycznie stron internetowych. Okazało się, że większą inwencją językową wykazały się osoby wierzące w istnienie pandemii w stosunku do ją lekceważących. Tylko część analizowanych określeń używanych przez każdą ze stron była neutralna pod względem i ekspresywnym. Wyraźnie zarysował się antagonizm postaw widoczny w opozycji „swój – obcy”, przejawiającej się na płaszczyźnie językowej w obecności wielu leksemów mniej lub bardziej zabarwionych emocjonalnie i wartościujących ujemnie. Wśród mechanizmów wykorzystywanych do nominacji przedstawicieli obu postaw przeważały zabiegi słowotwórcze – zarówno derywacja prosta, jak i kompozycja. Niewielką część zgromadzonych nazw osób stanowią zapożyczenia z języka angielskiego.
Downloads
Bibliografia
Burkacka, I. (2019). Klasyfikacja słowotwórcza nowszych zapożyczeń. Linguistica Copernicana, 2(4), 229–240.
Chojnacka-Kuraś, M., Falkowska, M. (2021). Neologizm plandemia jako amalgamat formalny i pojęciowy na tle innych wyrażeń związanych z negowaniem pandemii koronawirusa. Język Polski, 3, 61–74.
Cierpich-Kozieł, A. (2020). Koronarzeczywistość – o nowych złożeniach z członem korona- w dobie pandemii. Język Polski, 4, 102–117.
Jadacka, H. (2001). System słowotwórczy polszczyzny (1945–2000). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Jadacka, H. (2005). Kultura języka polskiego. Fleksja, słowotwórstwo, składnia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Januszkiewicz, M. (red.). Jakie są postawy Polaków wobec epidemii koronawirusa? Strefa Psyche Uniwersytetu SWPS. https://web.swps.pl/strefa-psyche/blog/relacje/21653-jakie-sa-postawypolakow-wobec-epidemii-koronawirusa?dt=1617980969086 [dostęp: 3.07.2024].
Kalinowski, S. (2020). Od paniki do negacji: zmiana postaw wobec COVID-19. Wieś i Rolnictwo, 3, 45–65.
Kaproń-Charzyńska, I. (2005). Derywacja ujemna we współczesnym języku polskim. Rzeczowniki i przymiotniki. Toruń: Top Kurier.
Łaziński, M. (2020). https://www.uw.edu.pl/wyniki-plebiscytu-slowo-roku-2020 [dostęp: 3.07.2024].
Macmillan English Dictionary. https://www.macmillandictionary.com/dictionary/british [dostęp: marzec 2020 – czerwiec 2023].
Makowska, M. (2021). Język i obraz wobec koronawirusa. Przyczynek do rozważań nad komunikacją medialną w czasach pandemii. Forum Lingwistyczne, 8, 1–14.
Matyjaszczyk-Łoboda, O. (2021). Opis jednostki leksykalnej covidianin. Oblicza Komunikacji, 13, 99–114.
Merriam-Webster: America’s Most Trusted Dictionary. https://www.merriam-webster.com/ [dostęp: marzec 2020 – grudzień 2023].
Ochmann, D. (2004). Nowe wyrazy złożone o podstawie zdezintegrowanej. Kraków: Księgarnia Akademicka.
OJUW – Kłosińska, K. (red.). (b.r.). Obserwatorium Językowe Uniwersytetu Warszawskiego Najnowsze Słownictwo Polskie. https://nowewyrazy.uw.edu.pl [dostęp: styczeń 2021 – grudzień 2023].
OJUWn – Kłosińska, K. (red.). (b.r.). Obserwatorium Językowe Uniwersytetu Warszawskiego. https://obserwatoriumjezykowe.uw.edu.pl [dostęp: styczeń 2021 – grudzień 2023].
Oxford Dictionary of English. https://www.oed.com/ [dostęp: marzec 2020 – grudzień 2023].
Pęzik, P. (2020). Budowa i zastosowania korpusu monitorującego MoncoPL. Forum Lingwistyczne, 7, 133–150.
Piotrowicz-Krenc, A., Witaszek-Samborska, M. (2024). Koronapolszczyzna. Słownictwo czasów pandemii koronawirusa SARS-CoV-2. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Rusinek, M. (2021). Antyszczepionkowcy i odszczepieńcy. Pandemiczne słowotwórstwo przydrożne. https://wyborcza.pl/7,175992,27444775,antyszczepionkowe-slowotworstwo-przydrozne.html [dostęp: 12.12.2021].
The Coronavirus Corpus. https://www.english-corpora.org/corona [dostęp: styczeń 2021 – grudzień 2023].
Urban Dictionary. https://www.urbandictionary.com [dostęp: styczeń 2021 – grudzień 2023].
Wpływ epidemii koronawirusa na emocje i zachowania Polaków, Strefa Psyche Uniwersytetu WSPS. https://web.swps.pl/strefa-psyche/blog/relacje/21552-wplyw-epidemii-koronawirusa-na-emocje-i-zachowania-polakow [dostęp: 3.07.2024].
WSJP PAN – Żmigrodzki, P. (red.). (2007–). Wielki słownik języka polskiego PAN. https://wsjp.pl [dostęp: styczeń 2021 – grudzień 2023].
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Słowo. Studia językoznawcze

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.