Sociolinguistic view of the resettlers from the south-eastern Borderlands to the western territories of Poland – research problems and challenges
DOI:
https://doi.org/10.15584/slowo.2025.16.18Keywords:
sociolinguistics, resettlement, south-eastern Borderlands, memory studies, research methodologyAbstract
The article concerns the analysis of the relations of the resettlers from the south-eastern Borderlands to the western territories of Poland after World War 2, taking into account their value as a source for sociolinguistic research. The research material consists of interviews conducted between 1991 and 2006, which document the language, memory and identity of the displaced persons. The article includes a discussion of the research methodology, highlighting the challenges of interpreting the sources and their relevance to the study of linguistic and cultural change. The analysis shows that the accounts of the resettlers provide valuable material for interdisciplinary research combining sociolinguistics, memory studies and other research perspectives. The need for further exploration of these sources both in the context of linguistic heritage and its role in shaping the contemporary identity of the inhabitants of the western lands of Poland is also indicated.
Downloads
References
Adamowski, J., Wójcicka, M. (red.). (2012). Pamięć jako kategoria rzeczywistości kulturowej. Tom 6. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Berger, P.L., Luckmann, T. (1983). Społeczne tworzenie rzeczywistości. J. Niżnik (tłum.). Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Charmaz, K. (2009). Teoria ugruntowana: Praktyczny przewodnik po analizie jakościowej. B. Komorowska (tłum.). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Chlebda, W. (2012). Pamięć ujęzykowiona. W: J. Adamowski, M. Wójcicka (red.). Pamięć jako kategoria rzeczywistości kulturowej. Tom 6. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, s. 109–119.
Czachur, W., Wójcicka, M. (2021). Pamięć i pamiętanie w przestrzeni języka z perspektywy badań lingwistycznych. W: P. Stalmaszczyk (red.), Język(i) w czasie i przestrzeni (s. 211–235). Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Czajkowska, A. (2022). Memory studies – multidyscyplinarna podróż w poszukiwaniu metody. Parezja, nr 2(18), 39–54. https://doi.org/10.15290/PAREZJA.2-22.18.05
Czarnecka, K., Dzięgiel, E., Kravchuk, A. (2023). Nazwa mowa chachłacka w relacjach powojennych przesiedleńców ze wschodu zamieszkałych w zachodniej Polsce. LingVaria, 2(36), 195–208. https://doi.org/10.12797/LV.18.2023.36.13
Czarnecka, K., Dzięgiel, E., Ławrynow, D. (2023). Z Kresów wschodnich na zachodnie. Relacje przesiedleńców z komentarzem językowym. T. II. Lwowskie. Kraków: Instytut Języka Polskiego PAN.
Czarnecka, K., Dzięgiel, E., Ławrynow, D. (2025). Z Kresów wschodnich na zachodnie. Relacje przesiedleńców z komentarzem językowym. T. III. Stanisławowskie i Wołyń. Kraków: Instytut Języka Polskiego PAN.
Czarnecka, K., Kowalska, D.A., Yanushevska, L. (2021). Z Kresów wschodnich na zachodnie. Relacje przesiedleńców z komentarzem językowym. T. I. Tarnopolskie. Kraków: Instytut Języka Polskiego PAN.
Dejna, K. (1987). Atlas gwar polskich. Kwestionariusz – notatnik. Łódź: Zakład Poligraficzny Politechniki Łódzkiej.
Erll, A. (2018). Kultura pamięci. Wprowadzenie. A. Terepek (tłum.), M. Saryusz-Wolska (posłowie i red. nauk.). Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Geertz, C. (2005). Opis gęsty: W stronę interpretatywnej teorii kultury. S. Sikora (tłum.). W: M. Kempny, E. Nowicka (red.), Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej (s. 35–58). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Glaser, B.G., Strauss, A.L. (2009). Odkrywanie teorii ugruntowanej. Strategie badania jakościowego. M. Gorzko (tłum.). Kraków: Zakład Wydawniczy Nomos.
Głuszkowski, M. (2011). Socjologiczne i psychologiczne uwarunkowania dwujęzyczności staroobrzędowców regionu suwalsko-augustowskiego. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Halbwachs, M. (2022). Społeczne ramy pamięci. M. Król (tłum.). Warszawa: Wydawnictwo Aletheia.
Kaźmierska, K. (2008). Biografia i pamięć. Na przykładzie pokoleniowego doświadczenia ocalonych z Zagłady. Kraków: Zakład Wydawniczy Nomos.
Kłoskowska, A. (1996). Kultury narodowe u korzeni. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Liczkiewicz, W. (2012). Pamięć oficjalna, pamięć zbiorowa uciskanej mniejszości a pamięć biograficzna: wspomnienia o represjach najstarszego pokolenia Polaków w Kamieńcu Podolskim. W: E. Dzięgiel, K. Czarnecka, D.A. Kowalska (red.), Polskie dziedzictwo językowe na dawnych Kresach. Język polski dawnych Kresów wschodnich. T. 5 (s. 187–198). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper.
Marcol, K. (2020). Toutowie. Język i pamięć w ustanawianiu tożsamości. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Paryl, W., Mieszczankowska, M. (2004). Słownik gwary przesiedleńców ze wsi Tuligłowy koło Komarna. Kraków: Wydawnictwo Lexis.
Popper, K.R. (1959). The Logic of Scientoific Discovery. Routlege.
Saryusz-Wolska, M. (2020). Przeszłość i przyszłość badań pamięci. Czy potrzebujemy nowej dyscypliny? Politeja, nr 2(65), 11–24. https://doi.org/0.12797/Politeja.17.2020.65.01
Stempel-Gancarczyk, K. (2020). Procesy zanikania języka na podstawie badań gwar polskich na Bukowinie rumuńskiej. Warszawa: Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk.
Stempel-Gancarczyk, K. (2025). Mitologizacja utraconych ziem rodzinnych w relacjach przesiedleńców z Kresów południowo-wschodnich zamieszkałych na terenie zachodniej Polski jako element pracy biograficznej. Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej, 60, Article 3409. https://doi.org/10.11649/sfps.3409.
Wylegała, A. (2014). Przesiedlenia a pamięć. Studium (nie)pamięci społecznej na przykładzie ukraińskiej Galicji i polskich „Ziem Odzyskanych”. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Słowo. Studia językoznawcze
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
