Wybrane zagadnienia z dorobku lwowskiego profesora Józefa Nusbauma-Hilarowicza
DOI:
https://doi.org/10.15584/galisim.2025.12.7Słowa kluczowe:
Józef Nusbaum-Hilarowicz, Uniwersytet Lwowski, filozofia, biologia, teoria ewolucji, regeneracja, celowość, indywidualność, śmierćAbstrakt
Artykuł poświęcono wybranym zagadnieniom podejmowanym przez lwowskiego biologa i filozofa profesora Józefa Nusbauma-Hilarowicza. Szczególną uwagę skupiono na teorii ewolucji oraz powiązanych z nią kwestiach, takich jak: regulacja i regeneracja organiczna, celowość w przyrodzie, indywidualność struktur biologicznych oraz ich ginięcie. Rozważana przez niego tematyka wpisuje się w szeroki kontekst ówczesnych badań naukowych prowadzonych na szczeblu europejskim. Praca badawcza Nusbauma-Hilarowicza miała istotne znaczenie dla rozwoju zarówno biologii teoretycznej, jak i eksperymentalnej, a także szeroko rozumianej filozofii przyrody, wzbogacając refleksję nad podstawowymi mechanizmami życia i ewolucji organizmów.
Downloads
Bibliografia
Bertalanffy L. von., General System Theory. Foundations, Development, Applications, New York 1968.
Driesch H., Analytische Theorie der organischen Entwicklung, Leipzig 1894.
Driesch H., Philosophie des Organischen, Leipzig 1921.
Haeckel E., Generelle Morphologie der Organismen. Allgemeine grundzüge der organischen Formen-Wissenschaft, mechanisch begründet durch die von Charles Darwin reformirte Descendenztheorie, Berlin 1866.
Herbst C., Formative Reize in der tierischen Ontogenese. Ein Beitrag zum Verständnis der tierischen Embryonalentwicklung, Leipzig 1901.
Huxley T., Evidence as to Man’s Place in Nature, New York 1863.
Kochański Z., Problem celowości we współczesnej biologii. Fakty, interpretacje, światopoglądy, Warszawa 1966.
Nagel E., The Structure of Science. Problems in the Logic of Scientific Explanation, New York 1961.
Nusbaum J., Beitrag zur Frage über die Abhängigkeit der Regeneration vom Nervensystem bei Nereis diversicolor O. F. Müll, „Archiv für Entwicklungsmechanik der Organismen” 1908, t. 25, z. 4, s. 632–642.
Nusbaum J., Idea ewolucyi w biologii. Przeszłość, stan obecny i wpływ na rozwój wiedzy ludzkiej, Warszawa 1910.
Nusbaum J., Podręcznik zoologii dla młodzieży od lat 10 do 14, Warszawa 1906.
Nusbaum J., Przyczynek do kwestyi odradzania się (regeneracyi) ryb kostnoszkieletowych, odb. „Kosmos” 1903, R. 28, z. 1, s. 1–20.
Nusbaum J., Über die morphologischen Vorgänge bei der Regeneration des künstlich abgetragenen hinteren Körperabschnittes bei Enchytreiden, Lemberg 1901.
Nusbaum J., Z zagadnień biologii i filozofii przyrody, Lwów 1899.
Nusbaum-Hilarowicz J., Nowsze poglądy na życie organizmów, „Towarzystwo Ogrodnicze Warszawskie” 1885, t. 3, z. 3, s. 34–540.
Nusbaum-Hilarowicz J., O pojęciu wtórnej potencyi prospektywnej homogenetycznej i heterogenetycznej oraz potencyi prospektywnej zapasowej w ustroju dorosłym [w:] Księga pamiątkowa ku uczczeniu 250-tej rocznicy założenia Uniwersytetu Lwowskiego przez króla Jana
Kazimierza r. 1661, t. 1, Lwów 1912, s. 1–13.
Nusbaum-Hilarowicz J., Szlakami wiedzy. Szkice i odczyty dla wykształconego ogółu o zagadnieniach biologii współczesnej, Lwów 1909.
Nusbaum-Hilarowicz J., Zoologia dla klas wyższych szkół średnich, Lwów 1917.
Ostrowski K., Embriologia człowieka, Warszawa 1985.
Polski słownik biograficzny, t. 23, red. E. Rostworowski, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk, 1978.
Słownik biologów polskich, red. S. Feliksiak, Warszawa 1987.
Spemann H., Mangold H., Über Induktion von Embryonalanlagen durch Implantation artfremder Organisatoren, „Archiv für Mikroskopische Anatomie und Entwicklungsmechanik” 1924, t. 100, s. 599–638.
Wolff C.F., Objecta meditationum pro theoria monstrorum. Predmety razmyšlenyj v svjazi s teoriej urodov, tłum. H. Kopelevyč, T.A. Lukinoj, uwagi Т.А. Lukinoj, Leningrad 1973.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Galicja. Studia i materiały
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
