Penalizacja pijaństwa w monarchii Habsburgów w drugiej połowie XIX wieku ze szczególnym uwzględnieniem ustawodawstwa galicyjskiego
DOI:
https://doi.org/10.15584/galisim.2025.12.15Słowa kluczowe:
monarchia Habsburgów, Galicja, pijaństwo, kodeks karny, lichwaAbstrakt
Celem artykułu jest wnikliwa analiza złożonego procesu penalizacji pijaństwa w drugiej połowie XIX stulecia w monarchii Habsburgów. Szczególną uwagę poświęcono austriackiemu kodeksowi karnemu z 1852 r. Analiza przepisów skoncentrowana jest głównie na przedstawieniu znamion poszczególnych czynów zabronionych wraz z ich sankcjami karnymi. Kluczowy jej element stanowi ustawa dla Galicji z 1877 r. obejmująca przepisy, których celem było ograniczenie opilstwa. Dodatkowe regulacje zostały wprowadzone w wyniku depenalizacji lichwy stanowiącej reakcję na powszechne zaciąganie przez chłopów galicyjskich pożyczek u żydowskich szynkarzy. Analiza powyższego zagadnienia pozwoli na pełniejsze zrozumienie kontekstu społeczno-prawnego drugiej połowy XIX w. w monarchii habsburskiej, gdyż ustawa ta znalazła swoje odzwierciedlenie w Czechach i na Morawach.
Downloads
Bibliografia
Bokwa K., Historia aktualna – austriacka regulacja odsetek i lichwy w XIX–XX w., „Studenckie Prace Prawnicze, Administratywistyczne i Ekonomiczne” 2017, nr 21, s. 31–46.
Burszta J., Społeczeństwo i karczma. Propinacja, karczma i sprawa alkoholizmu w społeczeństwie polskim XIX wieku, Warszawa 1951.
Caro L., Nowy projekt ustawy przeciw opilstwu i znaczenie jego dla naszego stanu kupieckiego i przemysłu z polecenia Kongregacji kupieckiej, Kraków 1902.
Czech P., Der Kaiser ist eine Lump und Spitzbube. Majestätsbeleidigung unter Kaiser Franz Joseph, Wiedeń 2010.
Daszyńska-Golińska Z., Alkoholizm w Galicyi i jego zwalczanie, „Zdrowie” 1911, nr 11.
Daszyńska-Golińska Z., Z czego powstaje pijaństwo i jak z nim walczyć?, „Encyklopedia Ludowa” 1909, nr 40.
Dziadzio A., Monarchia konstytucyjna w Austrii 1867–1914. Władza – Obywatel – Prawo, Kraków 2001.
Dziadzio A., Vertragsfreiheit in der Donaumonarchie. Das Gesetz für Galizien über das Wucherverbot, „Journal on European History of Law” 2018, nr 2, s. 216–222.
Dzieduszycki W., Listy ze wsi [w:] Wojciech Dzieduszycki. Wybór pism., red. J. Kloczkowski, Kraków 2016.
Franaszek P., Dieta chłopów galicyjskich na przełomie XIX i XX wieku, „Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych” 2016, t. 126.
Glaser J., Sammlung strafrechtlicher Entscheidungen des k. k. obersten Gerichts-und Cassationshofes, t. 2, Wiedeń 1873.
Głąbiński S., Statystyka monarchii austriacko-węgierskiej [w:] Historia i statystyka monarchii austriacko-węgierskiej, red. L. Finkel, S. Głąbiński, Lwów 1904.
Grotjahn A., Der Alkoholismus nach Wesen, Wirkung und Verbreitung, Lipsk 1898.
Grütner M., Die Alkoholfrage im 19 Jahrhundert, „Archiv für Sozialgeschischte” 1991, nr 31, s. 457–463.
Kaiser S., Wer wird den a Wasser Trinken wenn das Bier so billig ist…, Wiedeń 2020.
Kluss M., Prawo propinacyjne w Galicji. Zarys problematyki, „Krakowskie Studia z Historii Państwa i Prawa” 2023, nr 16 (4), s. 469–486.
Krzymuski E., Wykład prawa karnego ze stanowiska nauki i prawa austriackiego, t. 1–2, Kraków 1902–1911.
Michalewicz J., Przemysł gorzelniany Galicji doby autonomicznej. Między monopolem dworskim a monopolem państwowym, Kraków 1988.
Mitevski S., Alkoholkonsum. Ein Vergleich zwischen der griechisch-römischen Antike und dem deutschsprachigen Raum im 19. und frühen 20. Jahrhundert, Wiedeń 2012.
Papierkowski Z., Wina kombinowana: odpowiedzialność karna za niezamierzony skutek umyślnego działania przestępczego, „Prawo Kanoniczne. Kwartalnik prawno-historyczny” 1965, nr 8/3–4.
Schmetterer C., Alkohol als Entlassungrsgrund, „Beitrage zur Rechtsgeschichte Österreichs” 2023, nr 13, z. 2, s. 225–241.
Soboń M., Polacy wobec Żydów w Galicji doby autonomicznej w latach 1868–1914, Kraków 2011.
Spyra A., Browarnictwo Galicji doby autonomicznej, Kraków 1994.
Szczepankowski S., Nędza Galicyi w cyfrach i program energicznego rozwoju gospodarstwa krajowego, Lwów 1880.
Twarecki L., Rola kas Stefczyka w walce z lichwą na wsi, Lwów–Kraków–Warszawa–Wilno–Katowice–Cieszyn–Toruń 1928.
Vayhinger A., Projekt rządowy do ustawy przeciwko pijaństwu, „Przegląd Sądowy i Administracyjny” 1888, r. 13, s. 177–184.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Galicja. Studia i materiały
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
