Płaca minimalna a ubóstwo i wydatki społeczne w Polsce w latach 2004–2022

Abstrakt

Wynagrodzenie minimalne to instrument, którego zadaniem jest ochrona najuboższych. Ze względu na jego funkcje i cele może on powodować pozytywne efekty poprzez aktywizację zawodową oraz poprawę sytuacji dochodowej osób i gospodarstw o najniższych dochodach, przez co wpływa na ograniczanie ubóstwa. W Polsce płaca minimalna wzrosła z 824 zł w 2004 roku do 3010 zł w 2022 roku, przy czym jej relacja do płacy przeciętnej znacznie zmalała. Może to budzić obawy o powodowanie negatywnych konsekwencji dla zatrudnienia w Polsce.

W tym opracowaniu przedstawiono charakterystykę zmian płacy minimalnej w Polsce w latach 2004–2022 na tle dynamiki ubóstwa oraz wydatków publicznych na cele społeczne, a także zidentyfikowano kanały transmisji łączące te zjawiska. Postawiono również pytanie badawcze: W jaki sposób zmiany płacy minimalnej oddziaływały na poziom ubóstwa w Polsce w badanym okresie i jakie implikacje miało to dla wydatków na ochronę społeczną?

W badanym okresie odnotowano znaczący spadek ubóstwa skrajnego i ustawowego przy jednoczesnym wzroście współczynnika Kaitza do poziomu przekraczającego 50%, co uznaje się za wartość powyżej progu optymalnego. Analiza korelacji wykazała słabą ujemną, lecz nieistotną statystycznie zależność pomiędzy wysokością płacy minimalnej a wydatkami na funkcję przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu. Jednocześnie stwierdzono silną ujemną i istotną statystycznie korelację pomiędzy płacą minimalną a stopą bezrobocia, wskazującą, że wzrostowi płacy minimalnej towarzyszył spadek bezrobocia. Wyniki te mogą sugerować, że płaca minimalna przyczyniała się do ograniczania ubóstwa przede wszystkim poprzez poprawę sytuacji na rynku pracy.

Przedstawione wyniki stanowią punkt wyjścia do dalszych badań, gdyż analiza korelacyjna nie pozwala na identyfikację zależności przyczynowo-skutkowych.