Sposoby wyrażania stopnia trudności dróg wspinaczkowych w socjolekcie polskich alpinistów
DOI:
https://doi.org/10.15584/slowo.2025.16.20Słowa kluczowe:
socjolekt polskich alpinistów, trudności dróg wspinaczkowych, taternictwo, TatryAbstrakt
Jednym z najważniejszych aspektów wspinaczki jest kwestia oceny stopnia trudności pokonywanej drogi. Istotny jest sposób, w jaki kategoria ta odzwierciedlona została w języku. Repertuar form językowych, za których pomocą wyrażano odczucie trudności danej drogi, jest bogaty – od wyrażeń opisowych, silnie zindywidualizowanych, nakierowanych głównie na oddanie osobistych przeżyć (jak miało to miejsce w początkach taternictwa), do określeń jedno-, dwuwyrazowych, a ostatecznie cyfr. Celem artykułu jest zarysowanie ewolucji językowych sposobów wyrażania stopnia trudności dróg wspinaczkowych z uwzględnieniem perspektywy oglądu właściwej wspinaczom dokonującym oceny (która wyraża się w świadomości własnej kondycji psychofizycznej powiązanej z umiejętnością wyjścia poza jednostkowe doświadczenie) oraz stopnia rozwoju opisywanej dyscypliny.
Downloads
Bibliografia
Bartmiński, J. (2006). Językowe podstawy obrazu świata. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skołodowskiej.
Gurgul, M. (2024). Jak zostać fajnym wspinaczem? (sezon ściankowy). https://wspinanie.pl/2024/02/jak-zostac-fajnym-wspinaczem-sezon-sciankowy/ [dostęp: 1.09.2024].
Kiełkowski J. (2018). Zdobycie Tatr – historia i kronika taternictwa. Tom I. Prehistoria i początki taternictwa do roku 1903. Katowice: Wydawnictwo Stapis.
Niepytalska-Osiecka, A. (2011). Zapożyczenia wewnętrzne w socjolekcie polskich alpinistów. W: B. Pędzich, D. Zdunkiewicz-Jedynak (red.), Polskie dźwięki, polskie słowa, polska gramatyka (system, teksty, norma, kodyfikacja) (s. 407–415). Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego.
Niepytalska-Osiecka, A. (2014). Socjolekt polskich alpinistów. Analiza leksykalno-semantyczna słownictwa. Kraków: Libron.
Niepytalska-Osiecka, A. (2016). Najmłodsze słownictwo wspinaczkowe – najnowsze wpływy angielszczyzny na zasób leksykalny polskich wspinaczy. W: E. Wierzbicka-Piotrowska (red.), Dialog pokoleń 2 (s. 303–312). Warszawa: Wydawnictwo Wydziału Polonistyki UW. [red.]. (2024). Kufstein, Kaisertal – wrota do Wilder Kaiser, https://wspinanie.pl/2025/08/kufstein-kaisertal-wrota-do-wilder-kaiser/ [dostęp: 1.09.2024].
Roszkowska, E. (2013). Taternictwo polskie. Geneza i rozwój do 1914 roku. Kraków: Akademia Wychowania Fizycznego im. Bronisława Czecha w Krakowie.
Roszkowska, E. (2025), Od Sekcji Turystycznej Towarzystwa Tatrzańskiego do Polskiego Związku Alpinizmu – zarys organizacyjnego rozwoju polskiego taternictwa. Wierchy LXXXIX (2023), 69–92.
Rutkowski, M. (1998). Ewolucje sfery mikrotoponimicznej w obrębie środowiska taternickiego. W: E. Jakus-Borkowa, K. Nowik (red.), Najnowsze przemiany nazewnicze (s. 181–188). Warszawa: Energia.
Rutkowski, M. (2000). Socjologiczne i socjolingwistyczne aspekty rozwoju systemu mikrotoponimicznego środowiska taternickiego. W: M. Czachorowska, Ł.M. Szewczyk (red.), Onomastyka polska a nowe kierunki językoznawcze. Materiały z IX Ogólnopolskiej Konferencji Onomastycznej (15–17 czerwca 1998, Bydgoszcz-Pieczyska) (s. 65–76). Bydgoszcz: Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Bydgoszczy.
Rutkowski, M. (2001a). Mikrotoponimia przestrzeni wspinaczkowej. Studium socjoonomastyczne. Olsztyn: Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.
Rutkowski, M. (2001b). Typ przestrzeni społecznej a nazewnictwo (na przykładzie oronimii Tatr). W: A. Cieślikowa, B. Czopek-Kopciuch (red.), Toponimia i oronimia (s. 323–331). Kraków: Wydawnictwo Naukowe DWN.
Sierotwiński, S. (1958). Wstęp. W: S. Sierotwiński (oprac.), Dziennik podróży do Tatrów (s. I–CXXVII). Wrocław–Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Sonelski, W. (1990). W skale. Zasady alpinizmu. Czeladź: Alma-Press.
Wyjazdy wspinaczkowe – czyli słońce, tufy, miękka cyfra i chillout, https://tufa.pl/wyjazdy-wspinaczkowe/ [dostęp: 1.09.2024].
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Słowo. Studia językoznawcze
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.
