Między sacrum a profanum – obraz św. Józefa utrwalony w polskich memach internetowych
DOI:
https://doi.org/10.15584/slowo.2025.16.17Słowa kluczowe:
Święty Józef, memy internetowe, tekstowy obraz świata, kulturowy obraz świataAbstrakt
W artykule autorka analizuje wizerunek Świętego Józefa utrwalony w memach internetowych. Celem badań jest rekonstrukcja obrazu tej postaci w cyfrowym dyskursie, w tym sposobów jego mitologizacji i dekonstrukcji. Materiał badawczy obejmuje 54 memy pochodzące z platform katolickich i ogólnych. Wyniki wskazują na dualizm przedstawień świętego: katolickie memy ukazują Józefa jako wzór ojcostwa i rzemieślnika, natomiast świeckie często podważają jego autorytet, ukazując go jako postać naiwną lub oszukaną. W memach łączy się sacrum z profanum, a humor wynika z kontrastu religijnej podniosłości z codziennymi realiami. Badania potwierdzają, że internetowa kultura wizualna wpływa na percepcję postaci świętych, prowadząc do ich resemantyzacji i adaptacji do współczesnych narracji kulturowych.
Downloads
Bibliografia
WSJP PAN – P. Żmigrodzki (red.). Wielki słownik języka polskiego. http://wsjp.pl/
Bartmiński, J. (2012). Językowe podstawy obrazu świata. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Bielińska-Gardziel, I. (2009). Stereotyp rodziny we współczesnej polszczyźnie. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy.
Calloway, D.H. (2022). Konsekracja św. Józefa, tłum. M. Samborska. Kraków: Wydawnictwo Esprit.
Gajewski, K. (2018). Mem internetowy jako gatunek wypowiedzi. W: K. Konarska, A. Lewicki, P. Urbaniak (red.), Z teorii i praktyki komunikacji społecznej. Stan i rozwój badań w Polsce (s. 227–243). Kraków: Wydawnictwo Libron.
Iwanicki, J. (2018a). Wprowadzenie. Memy religijne w kulturze na przykładzie katolicyzmu. Humaniora. Czasopismo Internetowe, nr 1 (21), 13–21.
Iwanicki, J. (2018b). Wybrane memy religijne. Semiologiczne studium przypadków. Humaniora. Czasopismo Internetowe, nr 1 (21), 81–104.
Jelonek, T. (2018). Językowo-kulturowy obraz wsi i jej mieszkańców utrwalony w mikrotoponimach. Kraków: Instytut Języka Polskiego PAN.
Juza, M. (2013). Memy internetowe – tworzenie, rozpowszechnianie, znaczenie społeczne. Studia Medioznawcze, nr 4, 49–61.
Kaczmarek, A. (2015). Angielskie dublety leksykalne w polskiej prasie kobiecej – kilka uwag o ocenie innowacji językowych. Roczniki Humanistyczne, nr 6, 89–100. DOI: https://doi.org/10.18290/rh.2015.63.6-4
Kempiak, R. (2021). Maryja i Józef – prawdziwe małżeństwo. Studium biblijne. https://www.youtube.com/watch?v=12upFwAdAss
Łoziński, Ł. (2014). Memy – emblematy. „Typowy Seba” i „Typowy Mirek”. Polisemia, nr 1 (12), http://www.polisemia.com.pl/numery-czasopisma/NUMER-12014-12/ukaszoziski--memy--emblematy- -typowy-seba-i-typowy-mirek
Martelet, B. (1998). Józef z Nazaretu, tłum. M. Zaręba. Kraków: Wydawnictwo WAM.
Niekrewicz, A.A. (2015). Językowe i wizualne sposoby deprecjonowania polskich symboli narodowych, kulturowych i religijnych w memach internetowych. Język. Religia. Tożsamość, nr 1, 109–121.
Niekrewicz, A.A. (2017). Internetowe memy religijne – od bluźnierstwa do ekspresji przeżyć metafizycznych. W: G. Cyran, E. Skorupska-Raczyńska (red.), Język doświadczenia religijnego (s. 111–12). Gorzów Wielkopolski: Wydawnictwo Naukowe Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Jakuba z Paradyża.
Ożóg, K. (2002). Ostatnie zmiany w polszczyźnie na tle tendencji kulturowych Zachodu. W: G. Szpila (red.), Język trzeciego tysiąclecia II: Nowe oblicza komunikacji we współczesnej polszczyźnie (s. 75–82). Kraków: Krakowskie Towarzystwo Popularyzowania Wiedzy o Komunikacji Językowej „Tertium”.
Przybyszewski, S. (2012). Mówić, milcząc. Nie milczeć, nie mówiąc. Prace Językoznawcze, nr 14, 235–246.
Ravasi, G. (2015). Józef. Ojciec Jezusa, tłum. K. Kozak. Kielce: Wydawnictwo Jedność.
Sherwin, B.L. (2005). Wiara, duchowość i etyka społeczna Żydów. We współpracy z Bogiem. Kraków: Wydawnictwo WAM.
Tokarski, R. (2014). Światy za słowami. Wykłady z semantyki leksykalnej. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Trefler, K. (2015a). Co mówi, jak mówi i kim jest Bóg – bohater memów oraz reklam religijnych zamieszczanych na katolickich fanpage’ach? W: B. Mitrenga (red.), W kręgu zagadnień języka i tekstu (s. 147–164). Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Trefler, K. (2015b). Między sacrum a profanum. Ewangelizacyjne memy internetowe jako przykład transgresji. Biblioteka Postscriptum Polonistycznego, nr 5, 151–164.
Walczak, A. (2015). Świat z katalogu IKEA. Wizualne reprezentacje rodziny, dzieciństwa i przestrzeni domowej. Studia Humanistyczne AGH, nr 4, 87–102. DOI: https://doi.org/10.7494/human.2015.14.4.87
Warchala, J. (2013). Kilka uwag o milczeniu. Konteksty Kultury, t. 10, 458–467.
Wójcicka, M. (2019). Mem internetowy jako multimodalny gatunek pamięci zbiorowej. Lublin: Wydawnictwo UMCS. DOI: https://doi.org/10.25167/Stylistyka28.2019.6
Zdunkiewicz-Jedynak, D. (2016). Czy zagraża nam język popchrześcijaństwa? O nowych zjawiskach w polskim dyskursie religijnym pierwszych dekad XXI wieku. Artes Humanae, nr 1, 125–140. DOI: https://doi.org/10.17951/arte.2016.1.125
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Słowo. Studia językoznawcze
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
