Między sacrum a profanum – obraz św. Józefa utrwalony w polskich memach internetowych
DOI:
https://doi.org/10.15584/slowo.2025.16.17Słowa kluczowe:
Święty Józef, memy internetowe, tekstowy obraz świata, kulturowy obraz świataAbstrakt
W artykule autorka analizuje wizerunek Świętego Józefa utrwalony w memach internetowych. Celem badań jest rekonstrukcja obrazu tej postaci w cyfrowym dyskursie, w tym sposobów jego mitologizacji i dekonstrukcji. Materiał badawczy obejmuje 54 memy pochodzące z platform katolickich i ogólnych. Wyniki wskazują na dualizm przedstawień świętego: katolickie memy ukazują Józefa jako wzór ojcostwa i rzemieślnika, natomiast świeckie często podważają jego autorytet, ukazując go jako postać naiwną lub oszukaną. W memach łączy się sacrum z profanum, a humor wynika z kontrastu religijnej podniosłości z codziennymi realiami. Badania potwierdzają, że internetowa kultura wizualna wpływa na percepcję postaci świętych, prowadząc do ich resemantyzacji i adaptacji do współczesnych narracji kulturowych.
Downloads
Bibliografia
WSJP PAN – P. Żmigrodzki (red.). Wielki słownik języka polskiego. http://wsjp.pl/
Bartmiński, J. (2012). Językowe podstawy obrazu świata. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Bielińska-Gardziel, I. (2009). Stereotyp rodziny we współczesnej polszczyźnie. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy.
Calloway, D.H. (2022). Konsekracja św. Józefa, tłum. M. Samborska. Kraków: Wydawnictwo Esprit.
Gajewski, K. (2018). Mem internetowy jako gatunek wypowiedzi. W: K. Konarska, A. Lewicki, P. Urbaniak (red.), Z teorii i praktyki komunikacji społecznej. Stan i rozwój badań w Polsce (s. 227–243). Kraków: Wydawnictwo Libron.
Iwanicki, J. (2018a). Wprowadzenie. Memy religijne w kulturze na przykładzie katolicyzmu. Humaniora. Czasopismo Internetowe, nr 1 (21), 13–21.
Iwanicki, J. (2018b). Wybrane memy religijne. Semiologiczne studium przypadków. Humaniora. Czasopismo Internetowe, nr 1 (21), 81–104.
Jelonek, T. (2018). Językowo-kulturowy obraz wsi i jej mieszkańców utrwalony w mikrotoponimach. Kraków: Instytut Języka Polskiego PAN.
Juza, M. (2013). Memy internetowe – tworzenie, rozpowszechnianie, znaczenie społeczne. Studia Medioznawcze, nr 4, 49–61.
Kaczmarek, A. (2015). Angielskie dublety leksykalne w polskiej prasie kobiecej – kilka uwag o ocenie innowacji językowych. Roczniki Humanistyczne, nr 6, 89–100.
Kempiak, R. (2021). Maryja i Józef – prawdziwe małżeństwo. Studium biblijne. https://www.youtube.com/watch?v=12upFwAdAss
Łoziński, Ł. (2014). Memy – emblematy. „Typowy Seba” i „Typowy Mirek”. Polisemia, nr 1 (12), http://www.polisemia.com.pl/numery-czasopisma/NUMER-12014-12/ukaszoziski--memy--emblematy- -typowy-seba-i-typowy-mirek
Martelet, B. (1998). Józef z Nazaretu, tłum. M. Zaręba. Kraków: Wydawnictwo WAM.
Niekrewicz, A.A. (2015). Językowe i wizualne sposoby deprecjonowania polskich symboli narodowych, kulturowych i religijnych w memach internetowych. Język. Religia. Tożsamość, nr 1, 109–121.
Niekrewicz, A.A. (2017). Internetowe memy religijne – od bluźnierstwa do ekspresji przeżyć metafizycznych. W: G. Cyran, E. Skorupska-Raczyńska (red.), Język doświadczenia religijnego (s. 111–12). Gorzów Wielkopolski: Wydawnictwo Naukowe Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Jakuba z Paradyża.
Ożóg, K. (2002). Ostatnie zmiany w polszczyźnie na tle tendencji kulturowych Zachodu. W: G. Szpila (red.), Język trzeciego tysiąclecia II: Nowe oblicza komunikacji we współczesnej polszczyźnie (s. 75–82). Kraków: Krakowskie Towarzystwo Popularyzowania Wiedzy o Komunikacji Językowej „Tertium”.
Przybyszewski, S. (2012). Mówić, milcząc. Nie milczeć, nie mówiąc. Prace Językoznawcze, nr 14, 235–246.
Ravasi, G. (2015). Józef. Ojciec Jezusa, tłum. K. Kozak. Kielce: Wydawnictwo Jedność.
Sherwin, B.L. (2005). Wiara, duchowość i etyka społeczna Żydów. We współpracy z Bogiem. Kraków: Wydawnictwo WAM.
Tokarski, R. (2014). Światy za słowami. Wykłady z semantyki leksykalnej. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Trefler, K. (2015a). Co mówi, jak mówi i kim jest Bóg – bohater memów oraz reklam religijnych zamieszczanych na katolickich fanpage’ach? W: B. Mitrenga (red.), W kręgu zagadnień języka i tekstu (s. 147–164). Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Trefler, K. (2015b). Między sacrum a profanum. Ewangelizacyjne memy internetowe jako przykład transgresji. Biblioteka Postscriptum Polonistycznego, nr 5, 151–164.
Walczak, A. (2015). Świat z katalogu IKEA. Wizualne reprezentacje rodziny, dzieciństwa i przestrzeni domowej. Studia Humanistyczne AGH, nr 4, 87–102.
Warchala, J. (2013). Kilka uwag o milczeniu. Konteksty Kultury, t. 10, 458–467.
Wójcicka, M. (2019). Mem internetowy jako multimodalny gatunek pamięci zbiorowej. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Zdunkiewicz-Jedynak, D. (2016). Czy zagraża nam język popchrześcijaństwa? O nowych zjawiskach w polskim dyskursie religijnym pierwszych dekad XXI wieku. Artes Humanae, nr 1, 125–140.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Słowo. Studia językoznawcze
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.
