Identyfikacja norm dotyczących podmiotów prawnych z wykorzystaniem sztucznej inteligencji: fragmentacja systemu prawnego a potencjał identyfikatora LEI

Resumen

Artykuł przedstawia innowacyjne podejście do analizy prawa polegające na zastosowaniu narzędzi sztucznej inteligencji, w szczególności dużych modeli językowych (LLM), w identyfikacji norm dotyczących podmiotów prawnych. Celem badań było zmapowanie i ocena regulacji definiujących oraz identyfikujących podmioty prawne w polskim systemie prawnym, ze szczególnym uwzględnieniem globalnego identyfikatora podmiotów prawnych LEI (Legal Entity Identifier). We wprowadzeniu omówiono problem fragmentacji systemu prawnego w zakresie identyfikacji podmiotów – poszczególne gałęzie i jurysdykcje posługują się odrębnymi definicjami i rejestrami – co utrudnia efektywne zarządzanie ryzykiem i transparentność obrotu gospodarczego. Następnie zaprezentowano stan badań nad metodyką prawniczą, podkreślając dominację tradycyjnej metody dogmatycznoprawnej oraz rozwijające się podejścia empiryczne z użyciem narzędzi informatycznych (w tym AI). W części metodologicznej opisano kombinację metod: dogmatycznoprawnej (analiza tekstów prawnych), funkcjonalnej (ocena spełniania funkcji identyfikacyjnej przez istnie- jące regulacje) oraz empirycznej z wykorzystaniem AI (automatyczna ekstrakcja i analiza przepisów dotyczących podmiotów prawnych). Wyniki badań wskazują na znaczną fragmentację systemu – zidentyfikowano wiele rozbieżnych definicji i wymogów identyfikacyjnych podmiotów prawnych w różnych aktach prawnych. Jednocześnie dostrzeżono potencjał upowszechnienia identyfikatora LEI jako uniwersalnego standardu mogącego zintegrować rozproszone reżimy identyfikacyjne i poprawić spójność prawa. W konkluzji przedstawiono postulaty de lege ferenda, m.in. wprowadzenie szerszego obowiązku stosowania kodu LEI w prawie krajowym i unijnym poza sektorem finansowym, ujednolicenie terminologii dotyczącej podmiotów prawnych oraz wykorzystanie narzędzi AI w procesie legislacyjnym i stosowaniu prawa. Artykuł akcentuje, że integracja nowatorskich metod (AI/LLM) z klasycznymi standardami nauk prawnych umożliwia efektywniejszą analizę i doskonalenie systemu prawa.