Tradycje romanistyczne w orzecznictwie sądowym w sprawach cywilnych

Abstrakt

Prezentowany artykuł dotyczy tradycji romanistycznych we współczesnym orzecznictwie sądowym w sprawach cywilnych w Polsce. Badaniu poddano wyłącznie te orzeczenia, w których sądy wprost i świadomie odwoływały się do prawa rzymskiego w uzasadnieniu danego rozstrzygnięcia. Na podstawie starannej kwerendy wyselekcjonowano 58 judykatów z lat 1920–2025, w których prawo rzymskie zostało użyte w sposób bezpośredni i miało wpływ na argumentację i sądowy proces decyzyjny. Analiza tych orzeczeń, pokazuje, że prawo rzymskie było wykorzystywane w ujęciu historyczno-porównawczym, legitymizacyjnym, dogmatyczno-interpretacyjnym oraz rekonstrukcyjnym. Uzyskane wyniki pozwalają na przyjęcie, że prawo rzymskie w omówionych orzeczeniach nie pełniło tylko roli historycznego tła, ale wykorzystane zostało w procesie argumentacyjnym sądów. Niniejsze opracowanie stanowić może głos w dyskusji na temat roli prawa rzymskiego w relacji do prawa cywilnego, podważając też jego wyłącznie propedeutyczny charakter.