Testamenty z przełomu XVIII i XIX w. w księgach galicyjskiej Tabuli Krajowej i Tabuli Miasta Lwowa
DOI:
https://doi.org/10.15584/galisim.2025.12.19Słowa kluczowe:
Tabula Krajowa, Tabula Miasta Lwowa, testamenty, księgi hipoteczne, prawo spadkoweAbstrakt
Niniejszy artykuł zajmuje się wpisami testamentowymi z lat 1780–1828 pochodzącymi z ksiąg galicyjskiej Tabuli Krajowej oraz Tabuli miasta Lwowa. W pierwszej części przedstawiono dzieje ustrojowe urzędu Tabuli Krajowej oraz Tabuli miasta Lwowa, rodzaje ksiąg, jakie powstały w trakcie urzędowania tej instytucji, a w szczególności ksiąg testamentów. W dalszej kolejności omówiono budowę oraz specyfikę ksiąg, ich zawartość, poddano analizie liczebność wpisów testamentowych (na tle pozostałych) oraz wyróżniono dwa typowe formularze wpisu. Ostatnia część koncentruje się na treści wpisów testamentowych, ich strukturze oraz wartości informacyjnej w porównaniu ze znanymi już testamentami. Całość zamyka aneks zawierający cztery najbardziej charakterystyczne wpisy testamentowe.
Downloads
Bibliografia
Centralne Państwowe Archiwum Historyczne we Lwowie, fond 166: Tabula Krajowa m. Lwowa, opis. 1, sprawy: 887–901, 5211–5212, 5229, 5269–5293.
Adamska A., „Stąd do wieczności”. Testament w perspektywie piśmienności pragmatycznej na przełomie średniowiecza i epoki nowożytnej, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej” 2013, t. 61, z. 2, s. 185–200.
„Annales jurisprudentiae pro regnis Galiciae et Lodomeriae” 1810–1811.
Barwiński E., Wąsowicz M., Reformy Józefa II i jego następców i ich pozostałości archiwalne, Lwów 1935.
Continuatio edictorum et mandatorum universalium in regnis Galiciae et Lodomeriae a die 1. Januarii ad ultimam Decembris Anno 1780. emanatorum, Leopili 1780.
Czemeryński I.S., Powszechne prawo prywatne austriackie, Kraków 1861.
Czerwiński I., Przewodnik testatora czyli ważne uwagi w dwóch częściach złożone jak i o czym testament pisać się powinny, Lwów 1810.
Dług śmiertelności wypłacić potrzeba. Wybór testamentów mieszczan krakowskich z XVII–XVIII wieku, oprac. E. Danowska, Kraków 2011.
Dunin-Dudkowska A., Testament jako zwierciadło kultur. Polsko-amerykańskie studium komparatystyczne, Lublin 2014.
Hillbricht K., O księgach publicznych czyli hipotecznych w Galicji, „Czasopismo Poświęcone Prawu i Umiejętnościom Politycznym” 1864, R. 2, z. 1, s. 18–31.
Kozak S., Drugie życie rzeczy. Ruchomości w XIX-wiecznych testamentach, inwentarzach pozostałości i protokołach licytacji (na wybranych przykładach z obszaru Galicji) [w:] Człowiek twórcą historii, t. 3: Społeczeństwo wobec wyzwań nowoczesności, red. C. Kuklo, W. Walczak, Białystok 2024, s. 611–629.
Kozak S., Księgi i akta hipoteki galicyjskiej w zasobie Archiwum Państwowego w Przemyślu [w:] Z uczniami, kolegami i przyjaciółmi w świecie nauki. Prace dedykowane Profesorowi Bohdanowi Ryszewskiemu w osiemdziesiątą rocznicę urodzin, red. W. Chorążyczewski, A. Żeglińska, Olsztyn 2014, s. 361–382.
Kozak S., Przemiany religijności ludności katolickiej Galicji w świetle wybranych testamentów z lat 1772–1918, „Galicja. Studia i materiały” 2023, t. 9, s. 43–73.
Manikowska H., W poszukiwaniu źródła „totalnego”. Najważniejsze kierunki badań nad testamentami ludności miejskiej w XIII–XVIII w., „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej” 2020, t. 68, nr 1, s. 19–35.
Melnyk R., Dokumenty Krayovoyi tabuli Tsentral’noho derzhavnoho istorychnoho arkhivu Ukrayiny u L’vovi yak dzherelo do istoriyi ekonomichnykh vidnosyn u Halychyni naprykintsi XVIII–XIX st. [w:] Społeczeństwo i gospodarka Galicji w latach 1772–1867. Źródła i perspektywy badań, red. T. Kargol, K. Ślusarek, Kraków 2014, s. 75–85.
Pomianowski P.Z., Początki polskiego czasopiśmiennictwa prawniczego, Warszawa 2015.
Rosbierski A., Kommentariusz teoretyczno-praktyczny czyli wykład patentu tabularnego po 4 marca 1780 w Królestwach Galicji i Lodomerii obwieszczonego z dodatkiem o tabuli król. Bukowińskiej i księgach gruntowych, Lwów 1811.
Święcki T., Opis starożytnej Polski przez […], Warszawa 1816.
Testamenty chłopów polskich od drugiej połowy XVI do XVIII wieku, oprac. J. Łosowski, Lublin 2016.
Testamenty szlachty krakowskiej XVII–XVIII w. Wybór tekstów źródłowych z lat 1650–1799, oprac. A. Falniowska-Gradowska, Kraków 1997.
Testamenty szlachty Prus Królewskich z XVIII wieku, oprac. W. Nowosad, J. Kowalkowski, Warszawa 2016.
Wawel-Louis J., Ustawy hipoteczne, Kraków 1880.
Wąsacz M., Tabula prowincjonalna byłej Galicji z obszaru apelacji lwowskiej, „Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych” 1931, t. 1, s. 37–42.
Zielińska K., Więzi społeczne na Mazowszu w połowie XVII wieku w świetle testamentów konsystorza pułtuskiego, „Przegląd Historyczny” 1986, t. 77, z. 1, s. 45–59.
Żmigrodzka B., Testament jako gatunek tekstu, Katowice 1997.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Galicja. Studia i materiały
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
