Feliksa Konecznego nauka o cywilizacjach – geneza, założenia, perspektywy
DOI:
https://doi.org/10.15584/galisim.2025.12.9Słowa kluczowe:
Feliks Koneczny, teoria cywilizacji, filozofia społeczna, etyka, kryzys aksjologicznyAbstrakt
Niniejszy artykuł podejmuje próbę przedstawienia nauki o cywilizacjach autorstwa Feliksa Konecznego (1862–1949). Punktem wyjścia dla tej problematyki jest z jednej strony wzrastająca popularność bogatego dorobku naukowego krakowskiego historyka i filozofa, a z drugiej wciąż niewykorzystany potencjał poznawczy, jaki niesie jego teoria cywilizacji. Systematyzacja opisu nauki o cywilizacjach polegać będzie na wskazaniu (1) jej genezy, (2) kluczowych założeń oraz (3) perspektyw, jakie otwierają się przed nią we współczesnych naukach społecznych. Pozwoli to na lepsze zrozumienie zainteresowania paradygmatem cywilizacyjnym jak i jego praktycznym znaczeniem dla badań dynamiki cywilizacyjnej. Analiza będzie się opierać na krytycznym przeglądzie twórczości Feliksa Konecznego, a także na literaturze przedmiotu poświęconej recepcji jego twórczości.
Downloads
Bibliografia
Bezat P., Teoria cywilizacji Feliksa Konecznego, Krzeszowice 2006.
Biliński P., Feliks Koneczny jako badacz dziejów Rosji i Europy Wschodniej, „Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej” 2003, t. 38.
Biliński P., Feliks Koneczny (1862–1949). Życie i działalność, Warszawa 2001.
Borzym S., Filozofia polska 1900–1950, Wrocław 1991.
Borzym S., Floryńska H., Skarga B., Walicki A., Zarys dziejów filozofii polskiej 1815–1918, Warszawa 1986.
Bukowska S., Filozofia polska wobec problemu cywilizacji. Teoria Feliksa Konecznego, Katowice 2007.
Bukowska S., Feliks Koneczny: indukcyjna nauka o cywilizacji a prawa dziejowe, „Folia Philosophica” 1991, nr 8.
Domeracki P., Etyczne aspekty fenomenów integracji i wspólnotowości [w:] Filozoficzne i kulturowe aspekty integracji europejskiej, red. P. Parszutowicz, Gdańsk 2011.
Feliks Koneczny dzisiaj, red. J. Skoczyński, Kraków 2000.
Gawor L., O wielości cywilizacji. Filozofia społeczna Feliksa Konecznego, Lublin 2002.
Gawor L., Szkice o cywilizacji, Rzeszów 2009.
Gawor L., Zdybel L., Idea kryzysu kultury europejskiej w polskiej filozofii społecznej. Analiza wybranych koncepcji pierwszej połowy XX wieku, Lublin 1995.
Grabowiec P., Model społeczeństwa obywatelskiego w historiozofii Feliksa Konecznego, Wrocław 2000.
Grabowiec P., Od partykularyzmu do uniwersalizmu. Polskie koncepcje międzynarodowej integracji politycznej w latach 1939–1945. Zarys problematyki [w:] Federalizm. Teorie i koncepcje, red. W. Bokajło, Wrocław 1998.
Grabski F., Kształty historii, Łódź 1985.
Jakubowski M.N., Koneczny i Giertych, czyli przyczynek do trwałości mitologii narodowej [w:] Practica et Speculativa. Studies Offered to Professor Andrzej M. Kaniowski, red. M. Gensler i in., Łódź 2022.
Janicki T., Modernizacja polskiej wsi i rolnictwa w XIX i XX wieku. Przyczyny, uwarunkowania, rezultaty [w:] W drodze ku modernizacji. Synteza, red. P. Grata, Rzeszów 2024.
Jaroszyński P., Multikulturalizm – poza cywilizacją?, „Człowiek w Kulturze” 2014, nr 24.
Jaroszyński P., Spór o Europę. Zderzenia cywilizacji, Lublin 2015.
Kiereś H., U podstaw życia społecznego. Personalizm czy socjalizm?, Radom 2001.
Koneczny F., Polskie Logos a Ethos. Roztrząsanie o znaczeniu i celu Polski, Poznań 1921.
Koneczny F., O wielości cywilizacji, Kraków 1935.
Koneczny F., O ład w historii [w:] tenże, Dzieła zebrane. Wydania emigracyjne, t. XIV, Kraków 2024.
Koneczny F., Harmider etyk, „Człowiek w Kulturze” 1998, nr 10.
Kowalczyk S., Współczesny kryzys ideowo-aksjologiczny, Lublin 2011.
Kuriański M., Cywilizacja bizantyjska w ujęciu Feliksa Konecznego (1862–1949). Studium historyczno-teologiczne, Legnica 2013.
Mikl-Horke G., Soziologie. Historischer Kontext und soziologische Theorie-Entwürfe, München–Wien 2001.
Morawski W., Cztery koki w nowoczesność – polskie doświadczenia z modernizacją [w:] W drodze ku modernizacji. Synteza, red. P. Grata, Rzeszów 2024.
Pilikowski J., Podróż w świat cywilizacji, Kraków 2012.
Piotrowski R., Problem filozoficzny ładu społecznego a porównawcza nauka o cywilizacjach, Warszawa 2003.
Piskozub A., Cywilizacje w czasie i przestrzeni, Gdańsk 1992.
Piskozub A., Czasoprzestrzeń cywilizacyjna, Toruń 2003.
Polak R., Feliks Koneczny. Biografia uczonego, „Człowiek w Kulturze” 1998, nr 10.
Pucek Z., Feliks Koneczny: Teoria pluralizmu cywilizacyjnego [w:] Szkice z historii socjologii polskiej, red. K.Z. Sowa, Warszawa 1983.
Pucek Z., Pluralizm cywilizacyjny jako perspektywa myśli socjologicznej. (Na przykładzie poglądów F. Konecznego i F. Znanieckiego), Kraków 1990.
Skoczyński J., Idee historiozoficzne Feliksa Konecznego, Kraków 1991.
Skoczyński J., Koneczny. Teoria cywilizacji, Warszawa 2003.
Skrzydlewski P., Wolność człowieka w cywilizacji łacińskiej w ujęciu Feliksa Konecznego, Lublin 2013.
Słownik biograficzny socjologii polskiej, red. W. Wincławski, Toruń 2001–2011.
Sto lat socjologii polskiej. Od Supińskiego do Szczepańskiego, red. J. Szacki, Warszawa 1995.
Surynt I., Krzyżak. Dychotomiczność polskiego obrazu Niemca a dyskursy o cywilizacji, http://www.polska-niemcy-interakcje.pl/articles/show/58 [dostęp: 1.12.2024].
Szkice z historii socjologii polskiej, red. K.Z. Sowa, Warszawa 1983.
Truchlińska B., Feliks Karol Koneczny [w:] Wizerunki filozofów i humanistów polskich. Wiek XX, red. J. Szmyda, Kraków 2000.
Urbanowski M., Przedmowa [w:] Europejskie wizje polskich pisarzy w XX wieku. Antologia, red. P. Kosmala, E. Nowicka, M. Łabędzka, Warszawa 2011.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Galicja. Studia i materiały
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
