Ucieczki i wypędzenia galicyjskich Rusinów. Wspomnienia o przymusowych migracjach na froncie wschodnim I wojny światowej w dzienniku austriackiego żołnierza Franza Arneitza
DOI:
https://doi.org/10.15584/galisim.2025.12.23Słowa kluczowe:
Galicja, I wojna światowa, Rusini, dziennik wojenny, przymusowe migracjeAbstrakt
Niniejszy artykuł rzuca światło na zapiski austro-węgierskiego żołnierza Franza Arneitza, Karyntyjczyka z miejscowości Unterferlach, który brał udział w walkach w Galicji podczas I wojny światowej. W swoim dzienniku opisuje on losy galicyjskich Rusinów, którzy po wybuchu wojny zostali oskarżeni o zdradę i kolaborację z Rosją. Panująca w monarchii habsburskiej atmosfera „histerii wojennej” i „manii szpiegowskiej” oraz wykorzystywanie konfliktów narodowościowych i politycznych do zwalczania prawdziwych i wyimaginowanych wrogów doprowadziły do licznych zbrodni wojennych na ludności rusińskiej oraz do wysiedlenia mieszkańców rozległych terenów. Artykuł ukazuje dziennik wojenny Arneitza jako przejaw prywatnej kultury pamięci oraz egodokument korygujący tradycyjną narrację o Wielkiej Wojnie.
Downloads
Bibliografia
Arneitz F., Meine Erlebnisse in dem furchtbaren Weltkriege 1914–1918. Tagebuch eines Frontsoldaten. Herausgegeben von A. Kuchler, mit einem Vorwort von O. Rathkolb, Wien 2016.
Eigler F., Flucht und Vertreibung in Literatur und Literaturwissenschaft, in: B. Bannasch, D. Bischoff, B. Dogramaci (Hg.), Exil, Flucht, Migration: konfligierende Begriffe, vernetzte Diskurse?, Berlin 2022, S. 83–94.
Goll N., Krieg nach innen. Zivilinternierung in der Habsburgermonarchie. Das Beispiel Thalerhof, in: E. Renner, H. Hautmann, P. Malina (Hg.), Bildungsanlass Erster Weltkrieg, Innsbruck 2015, S. 105–117.
Hautmann H., Die österreichischen Kriegs- und Humanitätsverbrechen im Ersten Weltkrieg – eine Bilanz, in: E. Renner, H. Hautmann, P. Malina (Hg.), Bildungsanlass Erster Weltkrieg, Innsbruck 2015, S. 57–75.
Krochmal A., Społeczność greckokatolicka w Galicji w okresie inwazji rosyjskiej (1914–1915), in: „Miscellanea Historico-Archivistica”, 21 (2024), S. 227–255.
Kuchler A., Einleitung, in: F. Arneitz, Meine Erlebnisse in dem furchtbaren Weltkriege 1914–1918. Tagebuch eines Frontsoldaten. Herausgegeben von A. Kuchler, mit einem Vorwort von O. Rathkolb, Wien 2016, S. 8–13.
Lykov E., Opernarrative der „russophilen” Ruthenen und ihr nachhaltiger Einfluss auf gesellschaftspolitische Diskurse, in: „Studi Slavistici”, 15 (2018), S. 105–124.
Naimark N., Zwangsmigration im Europa des 20. Jahrhunderts: Probleme und Verlaufsmuster, in: „Comparativ”, 26 (2016), H. 1: Zwangsmigration im Europa der Moderne: Nationale Ursachen und transnationale Wirkungen. Herausgegeben von S. Troebst und M. Wildt, S. 11–27.
Oltmer J., Globale Migration: Geschichte und Gegenwart, München 2016.
Rathkolb O., Zum Geleit, in: F. Arneitz, Meine Erlebnisse in dem furchtbaren Weltkriege 1914–1918. Tagebuch eines Frontsoldaten. Herausgegeben von A. Kuchler, mit einem Vorwort von O. Rathkolb, Wien 2016, S. 5–7.
Ruchniewicz K., Zwangsmigration, in: Online-Lexikon zur Kultur und Geschichte der Deutschen im östlichen Europa, URL: ome-lexikon.uni-oldenburg.de/p32750 [Stand: 3.07.2024].
Ruszała K., The Evacuation and Flight of Galician Refugees in the Habsburg Empire during the First World War – an Analysis of the Relocation System, in: „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Historyczne”, 148/2 (2021), S. 331–347.
Scheer T., Die Ringstraßenfront: Österreich-Ungarn, das Kriegsüberwachungsamt und der Ausnahmezustand während des Ersten Weltkriegs, Wien 2010.
Wolting M., Der Flüchtling – ein literarischer Topos, in: „Porównania”, 2/32 (2022), S. 47–64.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Galicja. Studia i materiały
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
