Kazimierza Ajdukiewicza lwowskie wykłady z etyki
DOI:
https://doi.org/10.15584/galisim.2019.5.18Ключові слова:
Kazimierz Ajdukiewicz, analityczna filozofia, szkoła lwowsko-warszawska, wykłady z etykiАнотація
Kazimierz Ajdukiewicz (1890–1963) znany jest przede wszystkim jako wybitny logik oraz jako jeden z głównych przedstawicieli szkoły lwowsko-warszawskiej. Praktycznie nieznane są natomiast jego dokonania w zakresie etyki. W świetle zachowanych materiałów archiwalnych okazuje się, że problemy etyczne stanowiły także przedmiot jego zainteresowania. Wyrazem tego było jego wystąpienie w Warszawskim Uniwersytecie Powszechnym wygłoszone najprawdopodobniej w 1927 r., w którym wskazał na przyczyny zainteresowania problematyką filozoficzną. Za najważniejszą z nich uznał wtedy potrzebę znalezienia busoli życiowej wskazującej na godziwe drogi osiągania realizowanych celów. Momentem przełomowym dla Ajdukiewicza stał się jednak rok akademicki 1931/32, w którym przejął po przejściu Kazimierza Twardowskiego na emeryturę prowadzenie wykładów z etyki. Wykładał na sposób nowatorski, realizując program etyki analitycznej. Punktem wyjścia dla jego rozważań była próba analizy pojęcia „dobro” zarówno w języku potocznym, jak i języku logiki. Doszedł wówczas do wniosku, że pojęcie to jest stosowane na zasadzie zwyczaju językowego (uzusu) i nie ma własciwie swojego desygnatu. W konsekwencji musiał przyjąć, że jest ono nieanalizowalne. Swoistą kwintesencją etycznych rozważań Ajdukiewicza był natomiast jego wykład „O sprawiedliwości” wygłoszony w 1939 r. na uroczystej akademii poświęconej pierwszej rocznicy śmierci Kazimierza Twardowskiego. Sformułował wówczas formułę sprawiedliwości osadzoną również na uzusie językowym, którą nazwał „zasadą równej miary”. Ajdukiewicz był więc pierwszym w Polsce etykiem analitycznym, a jego dokonania w tym zakresie zasługują na upowszechnienie.
Завантаження
Посилання
Ajdukiewicz K., Etyka, rękopis, Materiały Kazimierza Ajdukiewicza, Archiwum PAN w Warszawie, III-141, j. 110.
Ajdukiewicz K., Główne kierunki filozofii w wyjątkach z dzieł ich klasycznych przedstawicieli (Teoria poznania – Logika – Metafizyka), Nakład K.S. Jakubowskiego, Lwów 1923.
Ajdukiewicz K., Jak studiowałem filozofię, Materiały Archiwalne Kazimierza Ajdukiewicza, Archiwum PAN w Warszawie, III-141, j. 79.
Ajdukiewicz K., Polska filozofia wolności, „Słowo Polskie” 1920, nr 599.
Ajdukiewicz K., Propedeutyka filozofii. Dla liceów ogólnokształcących, Księgarnia Książnica Atlas, Lwów–Warszawa 1938.
Ajdukiewicz K., Przemówienie powitalne delegacji polskiej na Międzynarodowym Kongresie Filozofii Naukowej w Sorbonie w roku 1935, przeł. J. Hartman [w:] Fenomen szkoły lwowsko-warszawskiej, red. A. Brożek, A. Chybińska, Wyd. Academicon, Lublin 2016.
Ajdukiewicz K., W sprawie artykułu prof. A Schaffa o moich poglądach filozoficznych [w:] tegoż, Język i poznanie, t. 2, PWN, Warszawa 1985.
Ajdukiewicz K., Wybrane zagadnienia z etyki, Materiały Archiwalne Kazimierza Ajdukiewicza, Archiwum PAN w Warszawie, III-141, j. 110.
Brentano F., Grundlegung und Aufbau der Ethik, Herausgeber: Franziska Mayer-Hillebrand, Bern 1952.
Ingarden R., Dzieje mojej „kariery uniwersyteckiej”, oprac. R. Jadczak, „Kwartalnik Filozoficzny” 1999, z. 2.
Jadacki J.J., Struktura logiczna dekalogu [w:] Etyka, cz. I: Koncepcje etyki, Wyd. KUL, Lublin 2016.
Jadczak R., Człowiek szukający etyki. Filozofia moralna Kazimierza Twardowskiego, Wyd. UMK, Toruń 1993.
Kotarbiński T., O Kazimierzu Ajdukiewiczu [w:] Rozprawy logiczne. Księga pamiątkowa ku czci profesora Kazimierza Ajdukiewicza, PWN, Warszawa 1964.
Kotarbiński T., Szkice praktyczne. Zagadnienia z filozofii czynu, Skład główny księgarni E. Wende i S-ka, Warszawa 1913.
Kotarbiński T., Zagadnienia istnienia przyszłości, „Przegląd Filozoficzny” 1913, z. 1.
Schlick M., Zagadnienia etyki, przeł. M. i A. Kawczakowie, PWN, Warszawa 1960.
Skład Uniwersytetu i program wykładów w półroczu zimowem 1897/8, Pierwsza Związkowa Księgarnia we Lwowie, Lwów 1897.
Skład Uniwersytetu i program wykładów w półroczu zimowem 1905/6, Pierwsza Związkowa Księgarnia we Lwowie, Lwów 1905.
Twardowski K., Dzienniki, t. 1, Wyd. Adam Marszałek, Toruń 1997.
Twardowski K., Etyka wobec teorii ewolucji [w:] tegoż, Rozprawy i artykuły filozoficzne, Księgarnia Książnica-Atlas, Lwów 1927.
Twardowski K., O przygotowaniu naukowym do filozofii [w:] tegoż, Rozprawy i artykuły filozoficzne, Księgarnia Książnica-Atlas, Lwów 1927.
Twardowski K., O zadaniach etyki naukowej, „Etyka” 1973, nr 12.
Twardowski K., Wstęp do seminarium filozoficznego niższego [w:] tegoż, Wybór pism psychologicznych i pedagogicznych, WSiP, Warszawa1992.
Wiśniewski R., Możliwość probabilizmu etycznego, Wyd. UMK, Toruń 1992.
Downloads
Опубліковано
Як цитувати
Номер
Розділ
Ліцензія
Авторське право (c) 2019 Galicja. Studia i materiały
![Creative Commons License](http://i.creativecommons.org/l/by-nc-nd/4.0/88x31.png)
Ця робота ліцензується відповідно до Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.