Obrazy katedr

Autor

DOI:

https://doi.org/10.15584/setde.2026.19.8

Słowa kluczowe:

katedra, labirynt, chorał, przestrzeń, pamięć

Abstrakt

Zagadnienie katedry zajmuje szczególne miejsce w mojej twórczości od 2007 roku. Rozbudowane serie obrazów i grafik to wielowarstwowy splot autorskich poszukiwań, w których ikonografia tematu, teologiczne konteksty znaczeń splatają się z historią oraz symboliką przedstawień świątyni. Prace łączą syntezę formy z narracyjnymi opracowaniami, w których geometra porządkująca ich kompozycje współgra ze swobodnymi malarskimi i graficznymi cechami rozbudowanej i reliefowej materii, z tonalną wibracją koloru, akcentami światła, tworzącego dramaturgię lub harmonię obrazowań.

Malarski cykl Katedra ( 2007–2022) a w grafice cykl Katedra Prousta (2016–2019) to w dużym stopniu rozważania o czasie, o doświadczeniu bycia w katedrze, o egzystencjalnej wędrówce łączącej ziemski i niebiański porządek istnienia. Rozważania o doświadczaniu nie tylko chwilowych wzruszeń przechodnia, ale również o próbie ukazania trwałego porządku obrazowego mikroświata wyrastają na anagogicznych tęsknotach oraz na utrwaleniu ulotnego doświadczenia numinosum. Droga po polifonicznej przestrzeni katedry jest tu wielokrotnie metaforycznym przemieszczaniem się po labiryncie poznania, procesem odkrywania zatartych w czasie znaczeń. Poczucie świętości i wzniosłości wnętrza katedry wzmacniane jest podkreślanym w pracach muzycznym kontekstem formy. W ostatnich realizacjach pojawiają się fragmenty chorałowych transkrypcji związanych z konkretnymi antyfonami czy graduałami ( cykle Katedra – chorał, Warstwy – chorał, 2022–2024). Nakładają się na nie dodatkowe znaki i piktogramy, wektory horyzontalnego i wertykalnego porządku, fragmenty architektonicznych rysunków, ślady artefaktów kultury, nieczytelnych w pełni fragmentów pisma, jakby jedynie zdawkowo wydobywanych, wciąż aktualnych dawnych myśli (cykl Warstwy, 2022–2024).

Cykl Katedra to także wieloletnie, wyjątkowe doświadczenie twórcze, własna droga poznania autora, temporalne odkrywanie tego, co najgłębiej ukryte.

 

Downloads

Download data is not yet available.

Biogram autora

Romuald Oramus - Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, Polska

Romuald Oramus, prof. em., ur. w 1953 r. w Krakowie, tu też studia w Akademii Sztuk Pięknych na Wydziale Malarstwa w latach 1974−1979, oraz wykładowca Uniwersytetu Pedagogicznego na Wydziale Sztuki w okresie 1979–2023. Pola twórczości: malarstwo i grafika warsztatowa, teksty o sztuce. W 2016 r. został odznaczony brązowym, a w 2023 srebrnym medalem "Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.

Bibliografia

Bałus, W. Gotyk bez Boga? W kręgu znaczeń symbolicznych architektury sakralnej XIX wieku. Toruń 2011.

Binski, P. “Towards a Phenomenology of Gothic: some notes on the Passion”. W: Magistro et amico in memoriam. Kraków 2023.

Błoński, J. Widzieć jasno w zachwyceniu. Kraków 1985.

Duby, G. Czasy katedr. sztuka i społeczeństwo 980-1420. Tłum. K. Dolatowska. Warszawa 1986.

Dukaj, J. Katedra. Kraków 2020.

Eco, U. Estetyka światła. W: Sztuka i piękno w średniowieczu. Kraków 1997.

Eliade, M. Sacrum-mit- historia. Warszawa 1970.

Forstner, D. Świat symboliki chrześcijańskiej. Warszawa 1990.

Gawrońska-Oramus, B. “The religious climate of Florence of the 1490s and the image of the Pietà in the works of Botticelli and Michelangelo”. W: Magistro et Amico in Memoriam: księga pamiątkowa ku czci Profesora Lecha Kalinowskiego, red. W. Marcinkowski, P. Pencakowski, K. Twardowska, T. Węcławowicz. Kraków 2023.

Harding, C. Opening to God: the Cosmographical Diagrams of Opicinus de Canistris. München, Berlin 2019.

Herbert, Z. Kamień z katedry. W: Barbarzyńca w ogrodzie. Wrocław 1997.

Ingarden, R. „O dźwiękowych i niedźwiękowych składnikach i momentach dzieła muzycznego”. W: Wybór pism estetycznych. Kraków 2005.

Kopaliński, W. Słownik symboli. Warszawa 1990.

Krasnowolski, B., Oramus R. Romuald Oramus. Katedra. Malarstwo z lat 2007–2011. Kraków 2012.

Kubler, G. Kształt czasu uwagi o historii rzeczy. Tłum. J. Hołówka. Warszawa 1970.

Nicodemi, G. „Le idee di Gerolamo Savonarola sulle arti figurative”, Rivista d’Italia, XXVIII, nr 2 (1925): 1073–1074, tłum. Beata Gawrońska-Oramus.

Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, w przekładzie z języków oryginalnych, opr. Zespół Biblistów Polskich Poznań – Warszawa 1991.

Pismo Święte, Stary i Nowy Testament, w przekładzie z języków oryginalnych. Red. ks. Michał Peter (Stary testament), ks. Michał Wolniewicz ( Nowy Testament). Poznań 2006.

Reiss, J.W. Mała encyklopedia muzyki. Warszawa 1987.

von Simpson, O. Katedra gotycka. Jej narodziny i znaczenie. Tłum. A. Palińska. Warszawa 1989.

Stano, B. „Artysta w świątyni sztuki”. W: Sacrum et Decorum. Materiały i studia z historii sztuki sakralnej, XVIII (2025), Rzeszów 2025.

Swieżawski, S. Między średniowieczem a czasami nowymi. Sylwetki myślicieli XV wieku. Warszawa 1983.

Tatarkiewicz, T. Historia estetyki, t. III: Estetyka nowożytna. Warszawa 1991.

Trzy dekady. Malarstwo wobec przemian na przykładzie twórczości Romualda Oramusa i Stanisława Sobolewskiego. Kraków 2012.

Tyloch, W. Rękopisy z Qumram na Morzem Martwym. Warszawa 1997.

Whittington, K. Body-Worlds: Opicinus de Canistris and the Medieval Cartographic Imagination. Turnhout (Belgia) 2014.

Ziemba, A. Iluzja a realizm. Gra z widzem w sztuce holenderskiej 1580–1660. Warszawa 2005.

Katalogi:

Romuald Oramus. Katedra. Z nieba i z ziemi. Malarstwo; katalog wystawy; Muzeum Archidiecezjalne w Krakowie, Kraków 2016.

Romuald Oramus. Katedra. Obrazy; folder wystawy, Galeria Otwarta Pracownia, Kraków 2019; przedruk [w]: Polskie malarstwo historyczne, Otwarta Pracownia, Kraków 2020.

Romuald Oramus, La cathédrale. Peintures et graviures/ Romuald Oramus, Katedra. Malarstwo i grafika; katalog wystawy, Société Historique et Littéraire Polonaise / Polskie Towarzystwo Historyczno-Literackie; Bibliothèque Polonaise de Paris / Biblioteka Polska w Paryżu, Kraków 2020.

W nurcie czasu. Romuald Oramus. Malarstwo i grafika z lat 1981-2021/ In the Stream of Time. Romuald Oramus. Paintings and graphics from the years 1981-2021; katalog wystawy, Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Maius, University St. Thomas, Houston (USA), Kraków 2021.

Strony internetowe:

https://oramus.art

Folio: Robert Fludd”s black square , [w:] „Architectural Review” , 1.04. 2020; https://www.architectural-review.com/essays/folio/folio-robert-fludds-black-square; dostęp 15.05. 2026.

Harding C. , Opening to God: the Cosmographical Diagrams of Opicinus de Canistris, https://iberian-connections.yale.edu/wp-content/uploads/2019/09/1482925.pdf ; dostęp 06.05.2026.

https://en.wikipedia.org/wiki/Opicinus_de_Canistris; dostęp: 16.05.2026.

https://szlomo.org/szlomo-page/; dostęp: 17.05.2026.

https://swszczepan.org/category/o-witrazach-w-naszej-swiatyni/ ; dostęp: 7.06. 2026.

Opublikowane

2026-10-15

Jak cytować

Oramus, R. (2026). Obrazy katedr. Sacrum et Decorum. Materiały i studia z historii sztuki sakralnej, (19), 190–217. https://doi.org/10.15584/setde.2026.19.8

Numer

Dział

MISCELLANEA