New reality in contemporary folk nicknames (based on the example of unofficial anthroponyms of the inhabitants of the Babice commune in the Chrzanów district)
DOI:
https://doi.org/10.15584/slowo.2025.16.7Keywords:
nicknames, language of villagers, folk cultureAbstract
The author of the article aims to show how (and which) contemporary cultural phenomena are reflected in the newest layer of folk nicknames. The linguistic material of the study is a collection of about a thousand anthroponyms gathered in the years 2004-2010 and 2017-2024 in the rural commune of Babice in the Chrzanów district.
A comparison of the research material collected in the two periods reveals new trends in onomastic creation referring to the broadly understood sphere of modernity. The latest cultural phenomena include changes in appearance resulting from the use of aesthetic medicine treatments by rural women. However, the appearance that disturbs the harmony of the human body is valued less in aesthetic than in social terms.
Modern lifestyle, which is contrary to the internal organisation of rural life and, as such, does not fit into the mentality of the oldest rural residents, is also subject to social observation and, consequently, evaluation.
Downloads
References
Biolik, M. (1983). Przezwiska i przydomki ludności wiejskiej (na przykładzie wsi Andrzejki w woj. łomżyńskim). Onomastica XXVIII, 165–179.
Biolik, M. (1997). Przezwiska nauczycieli i uczniów o przejrzystej motywacji semantycznej. Onomastica XLII, 195–210.
Brzozowska-Krajka, A. (1994). Symbolika dobowego cyklu powszedniego w polskim folklorze tradycyjnym. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Cieślikowa, A. (1998). Miejsce przezwiska w systemie antroponimicznym (historia a współczesność). W: S. Warchoł (red.), Rozprawy Slawistyczne, t. 14: Przezwiska i przydomki w językach słowiańskich, cz. I (s. 71–80). Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Cygan, S. (2002). Mowa pokoleń w świadomości mieszkańców wsi Lasocin na Kielecczyźnie. W: S. Gala (red.), Dialektologia jako dziedzina językoznawstwa i przedmiot dydaktyki. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Karolowi Dejnie (s. 83–92). Łódź: Łódzkie Towarzystwo Naukowe.
Cygan, S. (2011). Przejawy świadomości językowej mieszkańców wsi końca XX wieku na przykładzie Lasocina na Kielecczyźnie. Kielce: Wydawnictwo Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego Jana Kochanowskiego.
Długosz, K. (2003). Czy współczesne nazwy własne są odbiciem tendencji integracyjnych, przejawem mody i snobizmu? W: R. Łobodzińska (red.), Przeszłość, teraźniejszość i przyszłość polskiej onomastyki (s. 129–141). Wrocław: Wydawnictwo Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego.
Dobrowolski, K. (2001). Chłopska kultura tradycyjna. W: A. Mencwel (red.), Antropologia kultury. Zagadnienia i wybór tekstów (s. 374–384). Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Dunaj, B. (2000). O stanie współczesnej polszczyzny. W: G. Szpila (red.), Język trzeciego tysiąclecia. Zbiór referatów z konferencji, Kraków, 2–4 marca 2000 (s. 25–34). Kraków: Krakowskie Towarzystwo Popularyzowania Wiedzy o Komunikacji Językowej „Tertium”.
Grzegorczykowa, R., Puzynina, J. (1979). Słowotwórstwo współczesnego języka polskiego. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Jodłowski, S. (2003). Teoria zaimka. W: J. Bartmiński, M. Nowosad-Bakalarczyk (red.), Współczesna polszczyzna. Wybór opracowań 6. Części mowy (s. 197–202). Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Karwatowska, M., Szpyra-Kozłowska, J. (2005). Lingwistyka płci. Ona i on w języku polskim. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Kąś, J. (1994). Kulturowy stereotyp mężczyzny i kobiety w środowisku wiejskim (na materiale gwar orawskich). W: J. Anusiewicz, K. Handke (red.), Język a Kultura, t. 9: Płeć w języku i kulturze (s. 119–130). Wrocław: Wydawnictwo „Wiedza o kulturze”.
Krzeszowski, T. (1994). Parametr aksjologiczny w przedpojęciowych schematach wyobrażeniowych. Etnolingwistyka 6, 29–51.
Kurek, H. (2002). Językowy obraz Podkarpacia (na przykładzie mikrotoponimii Dukielszczyzny). W: M. Skarżyński i M. Szpiczakowska (red.), Rozmaitości językowe ofiarowane prof. dr. Hab. Januszowi Strutyńskiemu z okazji jego jubileuszu (s. 139–164). Kraków: Księgarnia Akademicka.
Kurek, H. (2014). Tożsamość kulturowa polskiej wsi w epoce globalizacji i przemian społeczno-ekonomicznych. W: K. Sikora, M. Rak (red.), Badania dialektologiczne. Stan, perspektywy, metodologia (s. 45–54). Kraków: Księgarnia Akademicka.
Mazurkiewicz, M. (1989). Praca i sacrum w polszczyźnie ludowej. Etnolingwistyka 2, 7–28.
Myszka, A. (2007). Przezwiska młodzieżowe – nowe struktury, nowe bazy semantyczne. W: A. Cieślikowa, B. Czopek-Kopciuch i K. Skowronek (red.), Nowe nazwy własne – nowe tendencje badawcze (s. 267–279). Kraków: Wydawnictwo Pandit.
Nowowiejski, B. (2006). Inspiracje kulturowe we współczesnym nazewnictwie polskim. W: Z. Abramowicz i E. Bogdanowicz (red.), Onimizacja i apelatywizacja (s. 309–316). Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
Oronowicz-Kida, E. (1998). Fenomen nazewniczy przezwisk. Onomastica XLIII, 249–255.
Ożóg, K. (1981). O współczesnych polskich wyrazach obraźliwych. Język Polski LXI, 179–187.
Ożóg, K. (2007). Polszczyzna przełomu XX i XXI wieku. Wybrane zagadnienia. Rzeszów: Stowarzyszenie Literacko-Artystyczne „Fraza”.
Pelcowa, H. (1994). Mechanizmy nazwotwórcze i zmiany leksykalne w gwarach (na materiale gwar Lubelszczyzny). W: E. Wrocławska (red.), Uwarunkowania i przyczyny zmian językowych. Zbiór studiów (s. 105–111). Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy.
Pelcowa, H. (2014). Ludowa wizja świata a problem normy gwarowej we współczesnej rzeczywistości wiejskiej. W: E. Rudnicka-Fira, M. Błasiak-Tytuła (red.), Język w środowisku wiejskim. Gwara – społeczeństwo – kultura, t. II (s. 227–239). Kraków: Wydawnictwo Collegium Columbinum.
Piechnik, A. (2009). Wizerunek kobiety i mężczyzny w językowym obrazie świata ludności wiejskiej (na przykładzie gminy Zakliczyn nad Dunajcem). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Rudnicka-Fira, E. (2006). Gwarowa leksyka apelatywna – podstawą kreacji przezwisk ludowych (na przykładzie Żywiecczyzny). W: B. Nowowiejski (red.), Wokół polszczyzny dawnej i obecnej (s. 301–312). Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
Rzetelska-Feleszko, E. (2001). Ewolucja polskich nazw własnych w XX wieku. W: S. Dubisz i S. Gajda (red.), Polszczyzna XX wieku. Ewolucja i perspektywy rozwoju (s. 171–172). Warszawa: Dom Wydawniczy Elipsa.
Stępień, I. (2010). Zjawisko amerykanizacji w języku i kulturze. Słowo. Studia językoznawcze, 1, 219–228.
Szober, S. (1959). Wybór pism. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Ziajka, B. (2014a). Językowo-kulturowy obraz świata społeczności wiejskiej utrwalony w przezwiskach i przydomkach (na przykładzie nieoficjalnych antroponimów mieszkańców Zagórza i wsi okolicznych w powiecie chrzanowskim). Kraków: Wydawnictwo Libron.
Ziajka, B. (2014b). Przezwiska i przydomki jako czynnik podtrzymujący gwarę. W: E. Rudnicka-Fira, M. Błasiak-Tytuła (red.), Język w środowisku wiejskim. Gwara – społeczeństwo – kultura, t. II (s. 121–130). Kraków: Wydawnictwo Collegium Columbinum.
Ziajka, B. (2018). Współczesne akty nominacyjne w środowiskach wiejskich – ciągłość i zmiana. Słowo. Studia językoznawcze, 9, 190–200.
Żarski, W. (2008). Tożsamość kulinarna jako wykładnik odrębności kulturowej. W: I. Masojć, R. Naruniec (red.), Tożsamość na styku kultur (s. 80–92). Wilno: Wileński Uniwersytet Pedagogiczny.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Słowo. Studia językoznawcze
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
